Hồng cầu trong nước tiểu: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý an toàn

Trong quá trình khám sức khỏe định kỳ, không ít người hoang mang khi thấy kết quả ghi nhận hồng cầu trong nước tiểu. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hồng cầu trong nước tiểu là gì, vì sao lại xuất hiện, khi nào cần lo lắng và đâu là hướng xử lý phù hợp. 

Hồng cầu trong nước tiểu là gì?

Hồng cầu là tế bào máu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Bình thường, hồng cầu chỉ tồn tại trong hệ tuần hoàn và không xuất hiện trong nước tiểu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các hồng cầu có thể lọt qua màng lọc của thận hoặc xuất hiện do tổn thương ở đường tiết niệu, dẫn đến tình trạng gọi là hồng cầu trong nước tiểu.

Về mặt y khoa, hồng cầu trong nước tiểu được chia thành hai dạng. Thứ nhất là tiểu máu đại thể, tức là lượng hồng cầu đủ nhiều để làm nước tiểu đổi màu, có thể hồng nhạt, đỏ sẫm hoặc nâu như nước trà. Thứ hai là tiểu máu vi thể, khi hồng cầu trong nước tiểu chỉ được phát hiện qua xét nghiệm dưới kính hiển vi và mắt thường không nhận ra sự thay đổi.

Điều quan trọng cần lưu ý là không phải cứ có hồng cầu trong nước tiểu là bệnh nặng, nhưng đây luôn là dấu hiệu bất thường cần được theo dõi và đánh giá nguyên nhân. Việc chủ quan bỏ qua có thể khiến bệnh lý tiềm ẩn tiến triển âm thầm và gây biến chứng nguy hiểm về sau.

Nguyên nhân gây hồng cầu trong nước tiểu

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hồng cầu trong nước tiểu, mỗi nguyên nhân lại có mức độ nguy hiểm khác nhau. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là phản ứng tạm thời của cơ thể, nhưng cũng có lúc là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng.

Một trong những nguyên nhân thường gặp nhất là nhiễm trùng đường tiết niệu. Khi vi khuẩn xâm nhập vào bàng quang hoặc niệu đạo, chúng gây viêm, làm tổn thương niêm mạc và khiến hồng cầu rò rỉ vào nước tiểu. Người bệnh thường kèm theo triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi lạ.

Sỏi thận và sỏi đường tiết niệu cũng là nguyên nhân phổ biến gây hồng cầu trong nước tiểu. Viên sỏi cọ xát vào thành đường tiết niệu trong quá trình di chuyển sẽ gây trầy xước, chảy máu. Cơn đau quặn thận dữ dội, lan từ vùng lưng xuống bẹn, thường là dấu hiệu đi kèm.

Ngoài ra, các bệnh lý tại thận như viêm cầu thận, viêm thận kẽ hoặc hội chứng thận hư có thể làm tổn thương màng lọc cầu thận. Khi đó, hồng cầu dễ dàng đi vào nước tiểu. Đây là nhóm nguyên nhân cần đặc biệt lưu tâm vì có thể ảnh hưởng lâu dài đến chức năng thận.

Một số trường hợp hồng cầu trong nước tiểu xuất hiện sau khi vận động mạnh, chơi thể thao cường độ cao hoặc lao động nặng kéo dài. Tình trạng này thường thoáng qua và sẽ tự hết khi cơ thể được nghỉ ngơi đầy đủ. Tuy nhiên, nếu hiện tượng kéo dài nhiều ngày, bạn vẫn nên đi kiểm tra để loại trừ các bệnh lý khác.

Không thể không nhắc đến các nguyên nhân nghiêm trọng hơn như u bướu đường tiết niệu, ung thư bàng quang, ung thư thận hoặc tuyến tiền liệt. Ở giai đoạn sớm, những bệnh này đôi khi chỉ biểu hiện bằng hồng cầu trong nước tiểu mà không gây đau, khiến người bệnh chủ quan.

Dấu hiệu nhận biết và khi nào cần đi khám?

Không phải lúc nào người bệnh cũng nhận ra mình đang có hồng cầu trong nước tiểu, đặc biệt là trong trường hợp tiểu máu vi thể. Tuy nhiên, cơ thể thường phát ra một số tín hiệu cảnh báo mà bạn không nên bỏ qua.

Nếu bạn thấy nước tiểu đổi màu bất thường, có màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm, đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Ngoài ra, cảm giác đau rát khi đi tiểu, tiểu nhiều lần trong ngày, tiểu gấp hoặc đau vùng thắt lưng cũng có thể liên quan đến hồng cầu trong nước tiểu.

Một số người còn kèm theo triệu chứng mệt mỏi, sốt nhẹ, buồn nôn hoặc phù chân tay nếu nguyên nhân xuất phát từ bệnh lý thận. Đặc biệt, nếu tình trạng này kéo dài nhiều ngày, tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện ở người trên 40 tuổi, bạn tuyệt đối không nên chần chừ.

Việc đi khám sớm giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân thông qua xét nghiệm nước tiểu, siêu âm, chụp CT hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác. Phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm cho thận và hệ tiết niệu.

Cách xử lý và phòng ngừa hồng cầu trong nước tiểu

Cách xử lý hồng cầu trong nước tiểu phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Do đó, điều quan trọng nhất là không tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Trong trường hợp nhiễm trùng đường tiết niệu, người bệnh thường được điều trị bằng kháng sinh phù hợp. Việc dùng thuốc đủ liều, đúng thời gian kết hợp với uống nhiều nước sẽ giúp làm sạch đường tiết niệu và ngăn ngừa tái phát.

Nếu nguyên nhân là sỏi thận hoặc sỏi tiết niệu, bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp điều trị dựa trên kích thước và vị trí sỏi. Có thể chỉ cần uống nhiều nước, dùng thuốc hỗ trợ tống sỏi hoặc can thiệp bằng tán sỏi khi cần thiết.

Với các bệnh lý tại thận, việc điều trị thường phức tạp hơn và cần theo dõi lâu dài. Người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế muối, đạm và tái khám định kỳ để kiểm soát tình trạng hồng cầu trong nước tiểu.

Về mặt phòng ngừa, bạn nên duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày, không nhịn tiểu, giữ vệ sinh vùng kín đúng cách và khám sức khỏe định kỳ. Một lối sống lành mạnh không chỉ giúp giảm nguy cơ hồng cầu trong nước tiểu mà còn bảo vệ toàn diện hệ tiết niệu.

Tóm lại, hồng cầu trong nước tiểu là dấu hiệu không nên xem nhẹ, dù đôi khi nguyên nhân chỉ là tạm thời. Lắng nghe cơ thể, đi khám đúng lúc và điều trị kịp thời sẽ giúp bạn an tâm hơn và bảo vệ sức khỏe lâu dài.