Hói có di truyền không và những yếu tố ảnh hưởng đến tóc?

Hói đầu là tình trạng tóc thưa dần, đường chân tóc lùi về phía sau hoặc xuất hiện vùng da đầu ít tóc. Một trong những nguyên nhân thường gặp là rụng tóc kiểu di truyền, còn gọi là rụng tóc nội tiết tố nam hoặc androgenetic alopecia. Tình trạng này có thể xuất hiện ở cả nam và nữ, với biểu hiện khác nhau. Tuy nhiên, việc cha mẹ hoặc người thân bị hói không đồng nghĩa chắc chắn con cái cũng sẽ gặp tình trạng tương tự. Di truyền chỉ là một phần trong cơ chế phức tạp liên quan đến sự phát triển của tình trạng rụng tóc. 

Hói có di truyền không?

Câu trả lời là: "Có thể". Hói đầu có thể chịu tác động đáng kể từ yếu tố di truyền, đặc biệt trong các trường hợp rụng tóc kéo dài và tiến triển theo thời gian. Gen di truyền có thể ảnh hưởng đến số lượng nang tóc, thời gian nang tóc duy trì hoạt động cũng như mức độ nhạy cảm của nang tóc trước dihydrotestosterone (DHT). Đây là một loại hormone có liên quan mật thiết đến quá trình rụng tóc và hói đầu.

Tuy vậy, di truyền không phải nguyên nhân duy nhất dẫn đến hói đầu. Một số yếu tố khác cũng có thể làm tóc rụng nhiều hơn hoặc khiến tình trạng hói tiến triển nhanh, chẳng hạn như:

• Stress kéo dài;
• Chế độ ăn uống thiếu hụt dinh dưỡng;
• Tác dụng của một số loại thuốc;
• Một số bệnh lý hoặc vấn đề sức khỏe.

Hói đầu thường được nhắc đến nhiều ở nam giới, nhưng rụng tóc và hói đầu thực tế có thể xảy ra ở bất kỳ người nào, không phụ thuộc hoàn toàn vào giới tính.

Giải mã hói di truyền ở nam và nữ

Hói đầu có tính di truyền thường xuất hiện theo những kiểu hình tương đối đặc trưng, trong đó phổ biến nhất là hói đầu kiểu nam (Male Pattern Baldness - MPB) và hói đầu kiểu nữ (Female Pattern Baldness - FPB). Về mặt y khoa, cả hai tình trạng này đều thuộc nhóm rụng tóc nội tiết tố androgen (Androgenetic alopecia), được xem là nguyên nhân thường gặp nhất dẫn đến hói đầu.

Hói đầu kiểu nam (MPB)

MPB thường có những đặc điểm nhận biết sau:

• Khởi đầu: Tóc thường thưa dần ở vùng trán, tạo thành đường chân tóc hình chữ M.
• Độ tuổi xuất hiện: Có thể bắt đầu từ khoảng 20 - 30 tuổi.
• Mức độ phổ biến: Khoảng 80% nam giới có thể gặp tình trạng này khi bước sang tuổi 80.
• Diễn tiến: Rụng tóc thường tăng dần qua từng giai đoạn, từ thưa tóc nhẹ đến mất tóc nhiều và có thể hói gần như hoàn toàn.
• Mức độ ảnh hưởng: Không giống nhau ở tất cả mọi người. Ngay cả những người trong cùng một gia đình cũng có thể có mức độ hói khác nhau.

Hói đầu kiểu nữ (FPB)

Ở nữ giới, tình trạng rụng tóc do androgen thường có biểu hiện khác MPB:

• Thời điểm: Thường rõ rệt hơn sau thời kỳ mãn kinh.
• Kiểu rụng tóc: Theo mô hình Ludwig, tóc vùng đỉnh đầu thưa dần và đường ngôi tóc ngày càng rộng.
• Tỷ lệ gặp phải: Ước tính khoảng một nửa phụ nữ có thể xuất hiện FPB khi đến tuổi 80.
• Mức độ: Thường nhẹ hơn so với hói đầu kiểu nam và hiếm khi tiến triển đến tình trạng mất tóc hoàn toàn.

Di truyền giữ vai trò đáng kể trong việc quyết định kiểu hói, mức độ rụng tóc và tốc độ tiến triển. Các nghiên cứu trên những cặp song sinh cho thấy yếu tố di truyền có thể chiếm khoảng 80% nguy cơ mắc MPB.

Các yếu tố khác gây hói đầu

Di truyền không phải là nguyên nhân duy nhất, bởi nhiều yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển và duy trì mái tóc.

• Bệnh lý và rối loạn nội tiết: Một số vấn đề sức khỏe như rụng tóc từng mảng, nhiễm trùng da đầu hoặc chứng giật tóc có thể khiến tóc rụng nhiều và làm tăng nguy cơ hói. Ngoài ra, thay đổi nội tiết trong giai đoạn tiền mãn kinh, sau sinh hoặc các bệnh lý liên quan đến tuyến giáp cũng có thể ảnh hưởng đến chu kỳ phát triển của tóc.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc được sử dụng để điều trị bệnh có thể gây rụng tóc như một tác dụng không mong muốn. Tình trạng này có thể gặp ở người sử dụng thuốc điều trị ung thư, viêm khớp, trầm cảm, tăng huyết áp hoặc bệnh gout.
• Xạ trị: Người bệnh ung thư được chỉ định xạ trị có thể bị rụng tóc. Tùy vào mức độ tổn thương, tóc sau điều trị có thể mọc trở lại nhưng cũng có trường hợp không phục hồi hoàn toàn như trước.
• Tạo kiểu tóc quá mức: Việc thường xuyên kéo, buộc chặt, ép hoặc tạo kiểu tóc có thể khiến tóc chịu nhiều tác động, trở nên yếu và dễ gãy rụng. Nếu nang tóc bị tổn thương, viêm hoặc hình thành mô sẹo, tình trạng rụng tóc có thể kéo dài và thậm chí gây hói vĩnh viễn.

Hói đầu có thể xảy ra ở bất kỳ ai. Tuy nhiên, nguy cơ thường cao hơn ở người lớn tuổi, có tiền sử gia đình bị hói đầu hoặc mắc một số bệnh lý như tiểu đường, lupus. Bên cạnh đó, người sụt cân nhiều hoặc thường xuyên chịu áp lực, căng thẳng cũng có thể gặp tình trạng rụng tóc nhiều hơn bình thường.

Các phương pháp hạn chế hói di truyền

Bên cạnh việc điều trị, người bệnh nên chú ý đến cách chăm sóc tóc và xây dựng lối sống lành mạnh để hạn chế tóc gãy rụng:

• Chăm sóc tóc nhẹ nhàng: Gội đầu từ tốn, xả sạch dầu gội còn sót lại và massage da đầu nhẹ nhàng để hỗ trợ lưu thông máu, kích thích nang tóc phát triển.
• Chải tóc đúng cách: Chải nhẹ tay, tránh kéo giật hoặc tác động mạnh lên tóc nhằm hạn chế tình trạng gãy rụng, đồng thời hỗ trợ kích thích da đầu và tăng tuần hoàn máu.
• Hạn chế tạo kiểu tóc: Khi tóc đang rụng nhiều, nên giảm uốn, sấy, nhuộm hoặc tạo kiểu thường xuyên để tránh khiến tóc tiếp tục yếu, hư tổn và gãy rụng.
• Bổ sung đầy đủ dưỡng chất: Xây dựng chế độ ăn uống đa dạng, cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết và uống đủ nước để hỗ trợ tóc mọc khỏe.
• Duy trì giấc ngủ hợp lý: Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya để cơ thể có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi.
• Giảm căng thẳng: Giữ tinh thần thoải mái, vui vẻ, hạn chế stress và duy trì suy nghĩ tích cực để hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

Câu hỏi thường gặp về hói di truyền

Phần dưới đây giải đáp những thắc mắc thường gặp về nguyên nhân, nguy cơ và các phương pháp điều trị hói di truyền. 

Trường hợp nào nên đi khám vì rụng tóc?

Nên đi khám nếu rụng tóc ảnh hưởng đến tâm lý hoặc có biểu hiện bất thường như:

• Rụng tóc đột ngột, từng mảng;
• Tóc rụng nhiều khi gội hoặc chải;
• Lượng tóc rụng tăng rõ rệt so với bình thường.

Rụng tóc bất thường có thể liên quan đến một bệnh lý tiềm ẩn, vì vậy cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Những cách điều trị hói đầu nào đang được áp dụng? 

Có nhiều phương pháp hỗ trợ điều trị hói đầu tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ rụng tóc. Một số lựa chọn phổ biến gồm dùng thuốc, cấy tóc và liệu pháp laser mức độ thấp (LLLT), được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng từng người.

Ông ngoại hói có làm tăng nguy cơ hói đầu không?

Ông ngoại hói có thể liên quan đến nguy cơ hói đầu ở nam giới, nhưng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ di truyền sang cháu. Hói đầu kiểu nam (MPB) là tình trạng đa gen, chịu ảnh hưởng của nhiều gen khác nhau, trong đó gen AR trên nhiễm sắc thể X đóng vai trò đáng kể.

Hói có di truyền không? Câu trả lời là có thể, đặc biệt với rụng tóc kiểu di truyền liên quan đến nhiều yếu tố gene và sự nhạy cảm của nang tóc với androgen. Tuy nhiên, tiền sử gia đình không đồng nghĩa một người chắc chắn sẽ bị hói, đồng thời không phải mọi trường hợp rụng tóc đều do di truyền. Khi tóc thưa hoặc rụng kéo dài, nên thăm khám bác sĩ da liễu để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, nhất là khi tình trạng tiến triển nhanh hoặc xuất hiện bất thường trên da đầu.