Hội chứng ure máu cao là gì? Triệu chứng bệnh và tác động đối với sức khỏe

Trong cơ thể khỏe mạnh, thận đóng vai trò như “bộ lọc” giúp loại bỏ các chất cặn bã ra khỏi máu. Tuy nhiên, khi quá trình này bị rối loạn, ure - một sản phẩm thải của chuyển hóa protein - có thể tích tụ và gây ra hội chứng ure máu cao. Đây không chỉ là dấu hiệu cảnh báo chức năng thận suy giảm mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. 

Hội chứng ure máu cao là gì?

Hội chứng tăng ure máu cao, y học gọi là Hemolytic Uremic Syndrome (HUS), là một tình trạng nghiêm trọng trong đó các mạch máu nhỏ bị tổn thương gây ra ba rối loạn chính: Tan huyết hồng cầu (hồng cầu bị phá vỡ sớm), giảm số lượng tiểu cầu (platelet) và tổn thương thận dẫn đến suy thận, có thể cấp hoặc mạn tính. Tổn thương này thường do hình thành những cục máu đông li ti trong hệ tuần hoàn nhỏ, cản trở dòng chảy qua cầu thận và các cơ quan khác, làm chức năng thận suy giảm đáng kể và gây nguy hiểm cho sức khỏe nếu không được xử lý kịp thời.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), HUS là một biến chứng nghiêm trọng, có thể gây suy thận cấp, huyết áp cao, chảy máu bất thường và tổn thương hệ thần kinh, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ và người có hệ miễn dịch yếu.

Nguyên nhân thường gặp là:

• HUS điển hình: Thường xảy ra sau nhiễm trùng tiêu chảy do vi khuẩn Escherichia coli sản xuất độc tố Shiga, chẳng hạn như E. coli O157:H7. Đây là hình thức phổ biến nhất, đặc biệt ở trẻ em.
• HUS không điển hình: không có liên quan rõ ràng đến nhiễm khuẩn đường ruột mà liên quan đến rối loạn di truyền hoặc rối loạn miễn dịch, có thể tiến triển nặng và khó lường trước.

Ở cả hai dạng, quá trình bệnh liên quan đến tổn thương nội mạc mạch và sự hình thành cục máu đông li ti (thrombotic microangiopathy), gây giảm tiểu cầu, phá hủy hồng cầu và làm tổn thương thận.

Dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng ure máu cao

Hội chứng ure máu cao có biểu hiện đa dạng, tiến triển theo từng giai đoạn và mức độ nặng nhẹ khác nhau. Các triệu chứng có thể được chia thành dấu hiệu sớm và biểu hiện muộn, kèm theo một số rối loạn toàn thân:

• Triệu chứng giai đoạn sớm: Ở giai đoạn khởi phát, người bệnh thường xuất hiện các biểu hiện nhiễm trùng và rối loạn tiêu hóa như sốt, nôn ói và tiêu chảy nhiều lần, đôi khi tiêu chảy có máu. Kèm theo đó là những thay đổi về thần kinh như bứt rứt, dễ kích động hoặc ngược lại là mệt mỏi, lơ mơ và giảm đáp ứng.
• Triệu chứng giai đoạn muộn: Khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu tổn thương thận và rối loạn huyết học trở nên rõ rệt hơn. Người bệnh có thể đi tiểu ít dần hoặc không đi tiểu, giảm số lượng tiểu cầu dẫn đến xuất huyết dưới da, nổi ban xuất huyết. Tình trạng tan máu gây vàng da, thiếu máu. Trường hợp nặng có thể xuất hiện rối loạn ý thức, co giật hoặc hôn mê.
• Các triệu chứng toàn thân khác: Ngoài các biểu hiện chính, người mắc hội chứng tăng ure máu còn có thể gặp buồn nôn, chán ăn, ngứa ngáy, mệt mỏi kéo dài và sụt cân. Một số trường hợp ghi nhận phù ở bàn chân hoặc cẳng chân, cảm giác đau nhức, tê bì hay chuột rút cơ. Huyết áp tăng cao và tình trạng thiếu máu cũng là những dấu hiệu thường gặp trong quá trình diễn tiến của bệnh.

Tác động của hội chứng ure máu cao đối với sức khỏe

Hội chứng ure máu cao gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là thận, hệ tạo máu và hệ thần kinh trung ương. Nếu không được kiểm soát kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Ảnh hưởng đến chức năng thận

Thận là cơ quan chịu tổn thương trực tiếp và nặng nề nhất. Khi mắc hội chứng ure máu cao, khả năng lọc máu và đào thải chất độc của thận suy giảm rõ rệt, đồng thời lượng nước tiểu tạo ra cũng không đáp ứng nhu cầu sinh lý. 

Hậu quả là dịch và chất thải bị ứ đọng trong cơ thể, dẫn đến tăng huyết áp do dịch tích tụ trong lòng mạch, phù toàn thân khi dịch thoát ra mô kẽ, gây khó thở do ứ dịch ở phổi. Rối loạn điện giải kéo theo có thể làm xuất hiện loạn nhịp tim, thậm chí nguy cơ ngừng tim nếu không được xử trí kịp thời.

Tác động lên hệ tạo máu

Hội chứng này gây giảm số lượng tiểu cầu và phá hủy hồng cầu, khiến người bệnh dễ xuất hiện các vết bầm tím, chảy máu dưới da hoặc xuất huyết kéo dài. Đồng thời, tình trạng thiếu máu khiến cơ thể xanh xao, mệt mỏi, giảm khả năng vận động và tập trung.

Ảnh hưởng đến hệ thần kinh

Sự gia tăng huyết áp cùng với tổn thương các mạch máu nhỏ trong não có thể gây ra các biểu hiện như đau đầu, cáu gắt, mệt mỏi và giảm tỉnh táo. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có nguy cơ xuất hiện co giật, rối loạn vận động, mất ý thức hoặc hôn mê.

Các biến chứng có thể gặp

Nếu hội chứng ure máu cao kéo dài hoặc diễn tiến nặng, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng toàn thân như tăng sắc tố da, ngứa dữ dội, viêm và tràn dịch màng ngoài tim, phù phổi, vôi hóa van tim, tổn thương não do tăng độc tố niệu, rối loạn điện giải nghiêm trọng, bệnh lý tim mạch, viêm tụy liên quan đến ure huyết cao. Trong những trường hợp nguy kịch, bệnh có thể dẫn đến co giật, đột quỵ hoặc hôn mê, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Hội chứng ure máu cao là một bệnh lý nguy hiểm, có khả năng gây tổn thương nghiêm trọng đến thận và ảnh hưởng lan rộng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Các triệu chứng thường diễn tiến âm thầm ở giai đoạn đầu nhưng có thể trở nên nặng nề nếu không được phát hiện sớm. Vì vậy, việc nhận biết các dấu hiệu bất thường, thăm khám kịp thời và tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.