H.Pylori Ab là gì? Một số điều bạn cần biết về xét nghiệm H.Pylori Ab

Theo nhiều thống kê y học trong nước, tỷ lệ người dân Việt Nam nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori hiện ước tính lên đến khoảng 70%. Do đó, các xét nghiệm giúp phát hiện vi khuẩn Helicobacter pylori, đặc biệt là xét nghiệm H.Pylori Ab đang được sử dụng rộng rãi hơn. Tuy vậy, không ít người còn hiểu sai về ý nghĩa và giới hạn của xét nghiệm H.Pylori Ab. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn tiếp cận thông tin đúng, dễ hiểu và chính xác.

H.Pylori Ab là gì? 

Đây là một câu hỏi thường gặp khi người bệnh được bác sĩ chỉ định xét nghiệm tìm vi khuẩn Helicobacter pylori, một trong những nguyên nhân chính gây viêm loét dạ dày, loét tá tràng và có liên quan đến ung thư dạ dày. H.Pylori Ab là viết tắt của Helicobacter pylori Antibody, tức là kháng thể chống lại vi khuẩn H.Pylori trong máu. Khi cơ thể từng tiếp xúc với vi khuẩn này, hệ miễn dịch sẽ sản sinh ra kháng thể và xét nghiệm máu H.Pylori Ab giúp phát hiện sự hiện diện của kháng thể đó.

Xét nghiệm H.Pylori Ab thuộc nhóm xét nghiệm huyết thanh học, sử dụng mẫu máu tĩnh mạch để kiểm tra xem người bệnh đã từng hoặc đang bị nhiễm H.Pylori hay chưa. Tuy nhiên, do kháng thể có thể tồn tại trong máu nhiều tháng hoặc thậm chí vài năm sau khi điều trị khỏi, kết quả dương tính không có nghĩa là hiện tại vẫn còn nhiễm. Chính vì vậy, xét nghiệm này thường được sử dụng trong sàng lọc ban đầu hoặc trong những trường hợp không thể thực hiện các phương pháp khác như test thở ure, nội soi hay xét nghiệm phân.

Triệu chứng khi nhiễm khuẩn H.Pylori

Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori thường tiến triển âm thầm và có thể không gây ra biểu hiện rõ ràng nào trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khi vi khuẩn này phát triển mạnh trong niêm mạc dạ dày, người bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau, cụ thể: 

Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị

Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị là triệu chứng điển hình nhất khi nhiễm H.Pylori. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc nóng ran ở khu vực bụng trên, đặc biệt rõ rệt khi bụng đói hoặc về đêm. Cơn đau có thể kéo dài trong nhiều giờ, xuất hiện theo từng đợt và dễ tái phát nếu không được điều trị đúng cách.

Đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu

Đầy hơi, chướng bụng và khó tiêu là những biểu hiện thường gặp khi nhiễm H.Pylori. Vi khuẩn này làm tổn thương niêm mạc dạ dày và ảnh hưởng đến việc tiết axit, gây rối loạn tiêu hóa. Người bệnh thường cảm thấy no sớm, bụng căng tức sau ăn, kèm theo cảm giác khó chịu kéo dài dù chỉ ăn một lượng thức ăn nhỏ.

Ợ hơi, buồn nôn, chán ăn

Vi khuẩn H.Pylori gây rối loạn hoạt động dạ dày, dẫn đến khí dư thừa, tạo cảm giác ợ liên tục, buồn nôn sau ăn và mất cảm giác ngon miệng. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể khiến người bệnh sụt cân mà không rõ nguyên nhân. 

Biểu hiện nghiêm trọng hơn

Nếu không được phát hiện và điều trị, nhiễm H.Pylori có thể tiến triển thành viêm loét dạ dày, loét tá tràng, xuất huyết tiêu hóa và trong một số trường hợp có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày. Khi xuất hiện các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân nhanh thì người bệnh cần đến bệnh viện ngay.

Khi nào nên làm xét nghiệm H.Pylori Ab?

Xét nghiệm H.Pylori Ab là phương pháp huyết thanh học giúp phát hiện kháng thể chống lại vi khuẩn Helicobacter pylori trong máu, từ đó đánh giá gián tiếp nguy cơ đang hoặc đã từng nhiễm bệnh. Dưới đây là những đối tượng nên cân nhắc thực hiện xét nghiệm này để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời như: 

• Người có triệu chứng tiêu hóa mạn tính: Đau vùng thượng vị, đầy bụng, chán ăn, khó tiêu kéo dài là những dấu hiệu cảnh báo tổn thương dạ dày do H.Pylori gây ra.
• Tiền sử loét dạ dày - tá tràng: Người từng bị viêm loét dạ dày hoặc tá tràng nên kiểm tra xem có tái nhiễm không, đặc biệt nếu chưa từng điều trị tiệt trừ vi khuẩn này.
• Người sống cùng hoặc có người thân mắc ung thư dạ dày: Vì vi khuẩn H.Pylori có yếu tố di truyền và lây lan trong gia đình qua đường ăn uống.
• Trước khi dùng thuốc giảm đau dài ngày: Những người chuẩn bị điều trị bằng NSAIDs hoặc corticosteroids nên được kiểm tra nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày.
• Không thể thực hiện các xét nghiệm khác: Khi không có điều kiện làm nội soi, test thở hoặc xét nghiệm phân, xét nghiệm H.Pylori Ab là lựa chọn thay thế phù hợp để sàng lọc ban đầu.

Kết quả xét nghiệm H.Pylori Ab dương tính có nguy hiểm không?

Thực tế, kết quả xét nghiệm H.Pylori Ab chỉ phản ánh rằng cơ thể từng tiếp xúc với vi khuẩn H.Pylori và đã hình thành kháng thể, nhưng không khẳng định chính xác rằng vi khuẩn vẫn còn tồn tại trong cơ thể tại thời điểm xét nghiệm. Do kháng thể có thể tồn tại trong máu nhiều tháng đến vài năm sau khi cơ thể đã khỏi bệnh, kết quả dương tính không đồng nghĩa với việc người bệnh đang bị viêm loét dạ dày hoặc có biến chứng. Tuy nhiên, đây vẫn là dấu hiệu cảnh báo quan trọng vì H.Pylori là yếu tố nguy cơ cao của nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.

Vì vậy, nếu nhận kết quả dương tính, người bệnh không nên quá lo lắng nhưng cần được bác sĩ tư vấn thêm để thực hiện các xét nghiệm xác định tình trạng nhiễm hiện tại như test thở ure hoặc xét nghiệm kháng nguyên trong phân, nhằm đưa ra hướng điều trị cụ thể và hiệu quả hơn.

Một số lưu ý khi thực hiện xét nghiệm H.Pylori Ab

Trước khi tiến hành xét nghiệm H.Pylori Ab, người bệnh nên hiểu rõ bản chất và giới hạn của xét nghiệm này để tránh hiểu lầm trong việc đọc kết quả. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng giúp quá trình xét nghiệm diễn ra chính xác và hỗ trợ chẩn đoán hiệu quả hơn:

• Không cần nhịn ăn trước khi lấy máu: Vì đây là xét nghiệm huyết thanh học nên người bệnh có thể ăn uống bình thường trước khi thực hiện, không ảnh hưởng đến độ chính xác.
• Thông báo cho bác sĩ về tiền sử bệnh và thuốc đang dùng: Nếu bạn đang dùng thuốc kháng sinh, thuốc giảm tiết axit hoặc thuốc ức chế miễn dịch thì cần thông báo với bác sĩ vì chúng có thể ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch của cơ thể.
• Không dùng để đánh giá hiệu quả điều trị H.Pylori: Vì kháng thể có thể tồn tại trong máu rất lâu sau khi điều trị, nên xét nghiệm H.Pylori Ab không phản ánh chính xác việc đã diệt trừ vi khuẩn hay chưa.
• Không thể phân biệt nhiễm mới hay nhiễm cũ: Kết quả dương tính chỉ cho biết đã từng phơi nhiễm với vi khuẩn, chứ không xác định được tình trạng nhiễm hiện tại.
• Chỉ mang tính sàng lọc gián tiếp: Trong thực hành lâm sàng, H.Pylori Ab thường được sử dụng như bước đầu để sàng lọc và cần kết hợp với các xét nghiệm khác nếu muốn xác định rõ tình trạng bệnh lý tiêu hóa.

Hy vọng với những thông tin trong bài viết đã giúp bạn hiểu được H.Pylori Ab là gì. Xét nghiệm H.Pylori Ab là một công cụ hỗ trợ sàng lọc quan trọng, đặc biệt ở những vùng có tỷ lệ nhiễm H.Pylori cao như Việt Nam. Tuy nhiên, xét nghiệm H.Pylori Ab không thể thay thế các xét nghiệm xác định tình trạng nhiễm hiện tại. Hiểu rõ bản chất và giới hạn của xét nghiệm sẽ giúp người bệnh phối hợp tốt hơn trong quá trình chẩn đoán và điều trị bệnh.