Gây tê ngoài màng cứng có tác dụng gì? Quy trình và lưu ý cần biết

Càng gần ngày sinh, nhiều mẹ bầu càng cảm thấy hồi hộp khi nghĩ đến những cơn đau chuyển dạ. Vì vậy, gây tê ngoài màng cứng được khá nhiều người quan tâm như một phương pháp hỗ trợ giảm đau khi sinh, giúp giảm cảm giác đau và khó chịu trong quá trình chuyển dạ. Tuy vậy, không ít mẹ vẫn băn khoăn liệu phương pháp này có thực sự an toàn, áp dụng khi nào và có ảnh hưởng đến em bé hay không. Cùng tìm hiểu rõ hơn về gây tê ngoài màng cứng qua bài viết sau của Trung tâm Tiêm chủng Long Châu.

Gây tê ngoài màng cứng là gì?

Gây tê ngoài màng cứng là phương pháp giúp giảm đau bằng cách đưa thuốc tê vào vùng ngoài màng cứng của cột sống. Khi thuốc phát huy tác dụng, cảm giác đau ở khu vực cần giảm đau sẽ dịu đi đáng kể nhưng người bệnh vẫn giữ được sự tỉnh táo.

Khi sinh con, phương pháp này chủ yếu được dùng để hỗ trợ giảm đau vùng bụng dưới và vùng chậu trong quá trình chuyển dạ. Khác với gây mê toàn thân, mẹ bầu vẫn tỉnh táo và có thể phối hợp với bác sĩ, nữ hộ sinh trong lúc sinh. Thuốc tê chủ yếu giúp làm dịu cơn đau thay vì khiến mẹ mất hoàn toàn cảm giác vận động, nhờ đó nhiều sản phụ cảm thấy dễ chịu hơn trong quá trình vượt cạn.

Hiện nay, gây tê ngoài màng cứng khi sinh được áp dụng khá phổ biến tại nhiều bệnh viện sản khoa ở Việt Nam, nhất là với các trường hợp chuyển dạ kéo dài, đau nhiều hoặc mẹ có ngưỡng chịu đau thấp. Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này vẫn cần dựa trên tình trạng sức khỏe, tiến triển chuyển dạ và đánh giá của bác sĩ để đảm bảo phù hợp với từng người.

Gây tê ngoài màng cứng có tác dụng gì?

Nhờ khả năng hỗ trợ giảm đau khá tốt, gây tê ngoài màng cứng ngày càng được nhiều người lựa chọn trong sinh nở và một số phẫu thuật. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định phù hợp để vừa kiểm soát cơn đau vừa đảm bảo an toàn.

Một số tác dụng thường gặp của gây tê ngoài màng cứng gồm:

• Giảm đau trong chuyển dạ sinh thường: Thuốc tê giúp làm dịu cơn đau do co thắt tử cung nhưng mẹ bầu vẫn tỉnh táo và có thể phối hợp rặn sinh theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Hỗ trợ trong sinh mổ: Ở một số trường hợp sinh mổ, bác sĩ có thể chỉ định gây tê vùng thay vì gây mê toàn thân. Điều này giúp mẹ tỉnh táo sớm hơn sau sinh và có thể gặp em bé trong thời gian ngắn hơn nếu tình trạng sức khỏe ổn định.
• Giảm đau trong và sau phẫu thuật: Kỹ thuật này còn được áp dụng trong một số phẫu thuật vùng bụng dưới, tiết niệu, chỉnh hình hoặc vùng chậu nhằm hỗ trợ kiểm soát cơn đau trong và sau mổ. Đôi khi, bác sĩ có thể duy trì thuốc thông qua một ống nhỏ để người bệnh dễ chịu hơn trong giai đoạn hồi phục.
• Kiểm soát cơn đau trong một vài trường hợp đặc biệt: Ở một số người bị đau thần kinh, đau cột sống hoặc đau liên quan đến bệnh lý mạn tính, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp này khi những biện pháp điều trị khác chưa mang lại hiệu quả như mong muốn.

Nhờ khả năng hỗ trợ giảm đau tương đối hiệu quả, gây tê ngoài màng cứng ngày càng được nhiều người lựa chọn. Tuy vậy, không phải ai cũng phù hợp với phương pháp này nên bác sĩ thường đánh giá kỹ tình trạng sức khỏe trước khi chỉ định.

Gây tê ngoài màng cứng khi sinh diễn ra như thế nào?

Nhiều mẹ bầu thường khá hồi hộp khi nghe đến việc “tiêm vào lưng” trước sinh. Trên thực tế, quy trình gây tê ngoài màng cứng thường diễn ra theo từng bước và luôn có nhân viên y tế theo dõi sát để đảm bảo an toàn.

Bước 1: Chuẩn bị tư thế phù hợp

Mẹ bầu sẽ được hướng dẫn nằm nghiêng hoặc ngồi hơi cong lưng để bác sĩ dễ xác định vị trí thực hiện hơn. Giữ đúng tư thế trong vài phút thường giúp thao tác diễn ra thuận lợi và nhẹ nhàng hơn.

Bước 2: Sát khuẩn và gây tê tại chỗ

Vùng lưng sẽ được làm sát khuẩn kỹ nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng. Sau đó, bác sĩ thường gây tê tại chỗ nên cảm giác đau khi thực hiện thường không quá khó chịu như nhiều mẹ bầu lo lắng.

Bước 3: Đặt ống thông nhỏ ngoài màng cứng

Bác sĩ sẽ dùng kim chuyên dụng để đưa một ống thông nhỏ vào vị trí phù hợp ở vùng ngoài màng cứng. Khi ống đã được đặt đúng chỗ, kim sẽ được rút ra và chỉ giữ lại phần ống nhỏ để truyền thuốc tê.

Bước 4: Theo dõi đáp ứng thuốc

Thuốc tê được đưa vào từ từ với liều lượng phù hợp. Sau khoảng 10 - 20 phút, nhiều mẹ bắt đầu cảm thấy cơn đau dịu đi rõ rệt nhưng vẫn tỉnh táo và có thể cảm nhận cơn gò ở mức nhất định để phối hợp rặn sinh.

Bước 5: Duy trì thuốc nếu cần

Nếu quá trình chuyển dạ kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh lượng thuốc nhằm duy trì hiệu quả giảm đau phù hợp với tình trạng của mẹ.

Nhiều mẹ bầu cho biết họ cảm thấy dễ chịu hơn khi cơn đau được kiểm soát tốt, nhờ đó bớt mệt và có thêm sức trong quá trình chuyển dạ. Tuy nhiên, hiệu quả ở mỗi người có thể khác nhau tùy cơ địa và tiến triển sinh nở.

Những trường hợp cần đặc biệt thận trọng hoặc thường không được chỉ định

Mỗi người sẽ có tình trạng sức khỏe khác nhau nên không phải ai cũng phù hợp với kỹ thuật này. Trước khi thực hiện, bác sĩ thường đánh giá kỹ tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và các yếu tố nguy cơ để đảm bảo an toàn.

Những trường hợp dưới đây thường cần được cân nhắc kỹ trước khi thực hiện gây tê ngoài màng cứng:

• Người bệnh không đồng ý thực hiện thủ thuật: Việc gây tê cần có sự đồng thuận sau khi người bệnh đã được giải thích đầy đủ về lợi ích, nguy cơ cũng như các vấn đề liên quan.
• Người có rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông: Nhóm này có nguy cơ chảy máu quanh tủy sống cao hơn bình thường nên bác sĩ thường cần đánh giá kỹ trước khi thực hiện.
• Người bị nhiễm trùng vùng lưng hoặc nhiễm trùng toàn thân nặng: Nếu khu vực dự kiến thực hiện đang có dấu hiệu viêm nhiễm, thủ thuật thường sẽ được trì hoãn cho đến khi tình trạng sức khỏe ổn định hơn.
• Người bị tụt huyết áp nặng hoặc đang trong tình trạng sốc: Với người mất máu nhiều hoặc tuần hoàn chưa ổn định, ưu tiên lúc này thường là kiểm soát tình trạng sức khỏe trước khi cân nhắc các phương pháp gây tê.
• Người có bệnh tim mạch hoặc vấn đề thần kinh cần theo dõi kỹ: Các tình trạng như bệnh tim nặng hoặc tăng áp lực nội sọ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, vì vậy bác sĩ thường sẽ cân nhắc cẩn thận trước khi chỉ định.

Việc đánh giá sức khỏe trước thủ thuật đóng vai trò khá quan trọng, giúp hạn chế rủi ro không mong muốn và lựa chọn phương án phù hợp hơn với từng mẹ bầu hoặc người bệnh.