Dịch Ebola đang diễn biến ra sao? Cập nhập tình hình dịch Ebola

Dịch Ebola tại châu Phi đang có dấu hiệu lan rộng, với tâm điểm là CHDC Congo và một số ca bệnh đã được ghi nhận tại Uganda. Theo cập nhật đến ngày 25/5 với hơn 900 ca nghi nhiễm và hơn 200 trường hợp nghi tử vong. WHO đã xếp đợt bùng phát này là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế.

Cập nhập tình hình dịch Ebola đang lan rộng tại Congo và Uganda

Đợt dịch hiện nay được phát hiện tại tỉnh Ituri, miền đông bắc CHDC Congo. Các ca nghi nhiễm đầu tiên xuất hiện từ cuối tháng 4/2026, trong đó bệnh nhân đầu tiên được ghi nhận là một nhân viên y tế có triệu chứng xuất huyết nặng và sau đó tử vong. Ngày 15/5, cơ quan y tế Congo chính thức công bố đây là đợt bùng phát Ebola lần thứ 17 tại nước này. Tại Uganda, Bộ Y tế ngày 15/5 xác nhận một người nhập cảnh từ Congo đã tử vong sau khi nhập viện trong tình trạng nặng. Đến ngày 16/5, nước này tiếp tục ghi nhận thêm một ca mắc tại thủ đô Kampala, cũng là người trở về từ Congo.

Điều đáng lo ngại là dịch có thể đã âm thầm lây lan nhiều tuần trước khi được xác nhận. Tại cuộc họp cấp cao trực tuyến ngày 25/5, Tổng Giám đốc Africa CDC Jean Kaseya cho biết, kể từ khi CHDC Congo công bố đợt bùng phát Ebola lần thứ 17 vào ngày 15/5, nước này đã ghi nhận 906 ca nghi nhiễm và 204 ca tử vong.

Chủng Ebola Bundibugyo nguy hiểm thế nào và người dân cần lưu ý gì?

Đợt dịch lần này do chủng Ebola Bundibugyo gây ra. Đây là một chủng Ebola hiếm, khác với chủng Zaire thường gặp hơn tại Congo. Theo WHO, tỷ lệ tử vong do Ebola thay đổi tùy thuộc vào phân nhóm virus.

Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể gây sốt cao, mệt lả, đau cơ, đau đầu, nôn ói, tiêu chảy, phát ban, đau bụng và trong trường hợp nặng có thể xuất huyết. Virus lây từ động vật hoang dã sang người qua tiếp xúc với máu, dịch cơ thể hoặc thịt động vật nhiễm bệnh. Khi đã vào cộng đồng, bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu, chất nôn, phân, nước tiểu, nước bọt, mồ hôi, dịch tiết hoặc đồ vật nhiễm dịch cơ thể của người bệnh.

Người dân cần hiểu rằng Ebola không lây qua tiếp xúc thông thường từ xa như đi ngang qua nhau. Tuy nhiên, nguy cơ tăng cao khi chăm sóc người bệnh không có bảo hộ, tiếp xúc với thi thể người tử vong do Ebola, dùng chung vật dụng dính dịch cơ thể hoặc xử lý động vật hoang dã không an toàn.

Chủ động ứng phó nguy cơ dịch Ebola xâm nhập

Tại Việt Nam, nguy cơ hiện được đánh giá ở mức thấp nhưng không thể chủ quan vì đi lại quốc tế ngày càng thuận tiện. Sau cảnh báo của WHO, Việt Nam đã tăng cường giám sát tại cửa khẩu quốc tế và đến nay chưa ghi nhận ca nghi mắc Ebola nhập cảnh.

Các đơn vị y tế được yêu cầu tăng cường phát hiện sớm, cách ly, truy vết, xét nghiệm và xử lý ngay từ ca nghi ngờ đầu tiên. Công tác chuẩn bị cũng bao gồm rà soát năng lực xét nghiệm, khu thu dung điều trị, vật tư phòng hộ, hóa chất khử khuẩn, tập huấn nhân viên y tế và truyền thông cảnh báo cho người dân.

Theo phân công của Bộ Y tế, Viện Pasteur TP.HCM và Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương là hai đơn vị thực hiện xét nghiệm xác định Ebola bao gồm xét nghiệm chuyên sâu và giải trình tự gen khi cần thiết.

Đối với cộng đồng, cách phòng bệnh quan trọng nhất là theo dõi thông tin chính thống, khai báo y tế trung thực khi đi về từ vùng dịch, tránh tiếp xúc với người có triệu chứng nghi ngờ, không sử dụng thịt động vật hoang dã không rõ nguồn gốc và rửa tay thường xuyên. Nhân viên y tế khi tiếp nhận người nghi mắc cần tuân thủ nghiêm quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn và sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân.

Các bệnh viện công lập và tư nhân cần nhanh chóng rà soát, triển khai phương án sàng lọc, phân luồng và cách ly tạm thời, đặc biệt với người bệnh từng đi đến vùng dịch trong 21 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng. Khu cách ly tạm thời phải được bố trí tại khoa khám bệnh hoặc khoa cấp cứu, nhằm tránh để người nghi nhiễm tiếp xúc với bệnh nhân khác, người nhà và nhân viên y tế chưa có đầy đủ phương tiện phòng hộ.

Dịch Ebola đang diễn biến phức tạp tại Congo và Uganda nhưng người dân không nên hoang mang. Điều cần thiết là hiểu đúng đường lây, nhận biết dấu hiệu cảnh báo, chủ động khai báo khi có yếu tố nguy cơ và phối hợp với cơ quan y tế. Phát hiện sớm, cách ly kịp thời và truyền thông đúng cách là chìa khóa để hạn chế nguy cơ Ebola xâm nhập và lan rộng.