Dị tật dính khớp sọ sớm là gì? Biểu hiện và các thể thường gặp

Dính khớp sọ sớm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hộp sọ. Một số trường hợp, đặc biệt khi nhiều đường khớp bị ảnh hưởng, có thể liên quan đến tăng áp lực nội sọ và các vấn đề về thị giác, thần kinh hoặc sự phát triển của trẻ. Vì vậy, phát hiện và điều trị kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế biến chứng. 

Dị tật dính khớp sọ sớm là gì?

Dị tật dính khớp sọ sớm ở trẻ em (craniosynostosis) là tình trạng một hoặc nhiều đường khớp nối giữa các xương sọ đóng sớm bất thường. Tình trạng dính khớp có thể xảy ra trước hoặc sau khi trẻ chào đời và thường được nhận biết trong những tháng đầu đời. 

Ở trẻ nhỏ, các đường khớp sọ bình thường chưa đóng hoàn toàn, tạo điều kiện để hộp sọ phát triển cùng với sự tăng trưởng của não bộ. Khi một đường khớp đóng sớm, hộp sọ bị hạn chế phát triển theo hướng vuông góc với đường khớp đó, trong khi những vùng còn lại có thể phát triển bù trừ. Vì vậy, trẻ có thể xuất hiện hình dạng đầu hoặc khuôn mặt bất thường.

Dính khớp sọ sớm có thể xảy ra đơn độc hoặc liên quan đến một số hội chứng di truyền. Trong những trường hợp phức tạp, đặc biệt khi nhiều đường khớp cùng bị ảnh hưởng, trẻ cần được đánh giá chuyên khoa để phát hiện các vấn đề chức năng có thể đi kèm.

Biểu hiện khi trẻ bị dính khớp sọ sớm

Dấu hiệu của dính khớp sọ sớm khác nhau tùy theo đường khớp bị ảnh hưởng, số lượng khớp bị dính và mức độ biến dạng hộp sọ. Cha mẹ có thể nhận thấy một số biểu hiện như:

• Hình dạng đầu bất thường: Đầu có thể dài và hẹp, ngắn và rộng, trán có dạng tam giác hoặc hai bên hộp sọ mất cân đối.
• Bất đối xứng vùng trán: Một bên trán có thể dẹt hoặc kém phát triển hơn bên còn lại.
• Vùng mắt và cung mày không cân xứng: Vị trí cung mày hoặc hốc mắt hai bên có thể khác nhau, khiến khuôn mặt trẻ trông lệch.
• Thay đổi hình dạng mũi: Trục mũi có thể lệch khỏi đường giữa ở một số trẻ có bất đối xứng sọ - mặt.
• Trán nhô bất thường: Một vùng của trán có thể nhô rõ do sự phát triển bù trừ của hộp sọ.
• Bất đối xứng vùng phía sau đầu: Vùng chẩm có thể dẹt hoặc không cân xứng, tùy thuộc đường khớp bị ảnh hưởng.

Trong trường hợp nhiều đường khớp cùng bị dính hoặc dính khớp sọ liên quan đến hội chứng, các bất thường vùng sọ - mặt có thể phức tạp hơn. Trẻ cần được thăm khám để đánh giá toàn diện và phát hiện những vấn đề chức năng đi kèm nếu có.

Các thể dính khớp sọ sớm thường gặp

Dựa vào đường khớp đóng sớm, dị tật dính khớp sọ sớm có thể được phân thành một số thể chính. Mỗi thể thường tạo ra kiểu biến dạng hộp sọ tương đối đặc trưng.

Dính khớp dọc giữa

Dính khớp dọc giữa làm hạn chế sự phát triển của hộp sọ theo chiều ngang, khiến đầu trẻ dài và hẹp hơn bình thường. Hình dạng này thường được gọi là đầu hình thuyền.

Dính khớp vành

Dính khớp vành có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên. Khi chỉ một bên bị dính, vùng trán và hốc mắt có thể phát triển không cân xứng. Khi cả hai bên cùng bị ảnh hưởng, hộp sọ thường ngắn hơn theo chiều trước sau và rộng hơn theo chiều ngang.

Dính khớp trán giữa

Dính khớp trán giữa có thể khiến vùng trán hẹp và hộp sọ có dạng hình tam giác khi nhìn từ trên xuống. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp có gờ xương giữa trán đều là dính khớp trán giữa bệnh lý. Trẻ cần được bác sĩ thăm khám để đánh giá hình dạng hộp sọ và các dấu hiệu đi kèm.

Dính khớp chẩm

Dính khớp chẩm là thể ít gặp, có thể khiến vùng phía sau hộp sọ trở nên bất đối xứng. Tình trạng này cần được phân biệt với méo đầu do tư thế, vì đầu dẹt hoặc không cân đối ở trẻ không phải lúc nào cũng do đường khớp sọ đóng sớm.

Dính khớp sọ sớm có nguy hiểm không?

Mức độ ảnh hưởng của dính khớp sọ sớm khác nhau ở từng trẻ. Ngoài làm thay đổi hình dạng hộp sọ và khuôn mặt, một số trường hợp, đặc biệt khi nhiều đường khớp cùng bị dính hoặc tình trạng liên quan đến hội chứng, có nguy cơ tăng áp lực nội sọ.

Tăng áp lực nội sọ kéo dài có thể ảnh hưởng đến thị giác và chức năng thần kinh. Một số trẻ cũng có thể gặp các vấn đề về phát triển tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Vì vậy, trẻ nghi ngờ dính khớp sọ sớm cần được thăm khám chuyên khoa để đánh giá và có hướng xử trí phù hợp.

Khi nào nên đưa trẻ đi khám?

Không phải mọi trường hợp đầu méo, đầu không cân đối hoặc hình dạng đầu bất thường đều do dính khớp sọ sớm. Một số thay đổi hình dạng đầu ở trẻ có thể liên quan đến tư thế và không phải do đường khớp sọ đóng sớm.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi nhận thấy hình dạng đầu bất thường hoặc ngày càng mất cân đối, sờ thấy gờ xương bất thường trên hộp sọ hoặc có những biểu hiện khác gây lo ngại. Bác sĩ sẽ thăm khám, theo dõi sự phát triển vòng đầu và cân nhắc các phương pháp đánh giá phù hợp để xác định nguyên nhân.

Như vậy, bài viết đã cung cấp những thông tin cơ bản về dị tật dính khớp sọ sớm ở trẻ. Tình trạng này có thể làm thay đổi hình dạng hộp sọ và trong một số trường hợp ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển của trẻ. Khi nhận thấy hình dạng đầu bất thường hoặc ngày càng mất cân đối, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá, xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.