Đau đầu căng cơ xuất hiện do nguyên nhân nào và cách nhận biết sớm?

Trong cuộc sống hiện đại, tình trạng đau đầu ngày càng trở nên phổ biến và ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng sinh hoạt cũng như hiệu suất làm việc. Trong đó, đau đầu căng cơ là dạng đau đầu thường gặp nhất, đặc biệt ở những người thường xuyên chịu áp lực tinh thần, làm việc trí óc nhiều hoặc ngồi lâu một tư thế.

Đau đầu căng cơ là gì?

Đau đầu căng thẳng, còn được gọi là đau đầu căng cơ, là một dạng nhức đầu rất thường gặp trong cuộc sống hiện đại. Đây là tình trạng đau đầu xuất hiện do sự co thắt kéo dài của các nhóm cơ vùng đầu, cổ và vai gáy, thường liên quan mật thiết đến căng thẳng tinh thần và thói quen sinh hoạt chưa hợp lý.

Theo các thống kê y khoa, đau đầu căng cơ là loại đau đầu phổ biến nhất và cũng là một trong những rối loạn thần kinh thường gặp ở người trưởng thành. Dựa vào tần suất và mức độ xuất hiện của các cơn đau, đau đầu căng cơ được chia thành ba nhóm chính:

• Thứ nhất là nhức đầu căng cơ từng cơn không thường xuyên, khi cơn đau xảy ra dưới 1 ngày mỗi tháng.
• Thứ hai là nhức đầu căng cơ từng đợt, với tần suất từ 1 đến 14 ngày trong một tháng.
• Cuối cùng là nhức đầu căng cơ mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng đau đầu kéo dài và xuất hiện trên 15 ngày mỗi tháng, gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát tốt.

Nguyên nhân đau đầu căng cơ

Đau đầu căng cơ là tình trạng phổ biến nhưng cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ra những cơn đau này vẫn chưa được xác định rõ ràng. Thay vào đó, các nhà khoa học cho rằng đau đầu căng cơ hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm cả cơ chế thần kinh trung ương, yếu tố ngoại vi và tác động từ tâm lý, lối sống.

Nhạy cảm với thuốc ngủ

Một trong những cơ chế được nhắc đến nhiều là tình trạng tăng nhạy cảm với các chất dẫn truyền thần kinh. Ở người bị đau đầu căng cơ, đặc biệt là thể mạn tính, hệ thần kinh có xu hướng phản ứng quá mức với các kích thích thông thường. Những tín hiệu không gây đau ở người khỏe mạnh lại bị não bộ “diễn giải sai” thành cảm giác đau.

Một số nghiên cứu cho thấy các thuốc chống trầm cảm ba vòng như amitriptyline hoặc các thuốc ức chế tổng hợp oxit nitric có thể giúp điều hòa lại quá trình này, từ đó làm giảm mức độ nhạy cảm với đau.

Các yếu tố trung tâm

Bên cạnh đó, các yếu tố trung tâm cũng đóng vai trò quan trọng. Ở đau đầu căng cơ mạn tính, hệ thần kinh trung ương có sự gia tăng nhạy cảm đau toàn thân, trong khi ở đau đầu căng cơ từng đợt, cơ chế xử lý đau trung tâm thường vẫn còn tương đối bình thường. Điều này lý giải vì sao những cơn đau ở thể mạn tính thường dai dẳng và khó kiểm soát hơn.

Các yếu tố ngoại vi

Các yếu tố ngoại vi cũng được ghi nhận, dù chưa có bằng chứng chắc chắn về tổn thương cụ thể. Những thụ thể cảm nhận đau ở cơ, đặc biệt là vùng cổ, vai và đầu, được cho là góp phần quan trọng. Người mắc đau đầu căng cơ thường có nhiều điểm kích hoạt đau hơn, ngưỡng chịu đau thấp hơn và biên độ vận động cổ hạn chế so với người không mắc bệnh.

Các yếu tố thúc đẩy

Ngoài ra, căng thẳng tinh thần, áp lực công việc và stress kéo dài được xem là yếu tố thúc đẩy phổ biến nhất của đau đầu căng cơ.

Yếu tố di truyền

Yếu tố di truyền tuy không đóng vai trò chủ đạo nhưng vẫn có ảnh hưởng nhất định, nhất là ở những trường hợp đau đầu căng cơ mạn tính, khi người thân trong gia đình có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với cộng đồng chung.

Triệu chứng đau đầu căng cơ là gì?

Đau đầu căng cơ là một trong những dạng đau đầu thường gặp nhất hiện nay, có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt phổ biến ở người làm việc trí óc, người thường xuyên căng thẳng hoặc phải ngồi lâu trước máy tính. Dù không nguy hiểm đến tính mạng, tình trạng này lại gây ra nhiều phiền toái, ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống nếu kéo dài.

Cơn đau âm ỉ, mức độ nhẹ đến trung bình

Triệu chứng đặc trưng nhất của đau đầu căng cơ là cơn đau âm ỉ, dai dẳng với mức độ nhẹ đến trung bình. Cơn đau thường không bùng phát dữ dội mà tiến triển từ từ, khiến người bệnh cảm thấy khó chịu liên tục. Không giống đau nửa đầu, đau đầu căng cơ không gây đau nhói dữ dội hay đau theo nhịp mạch đập, mà mang tính chất ổn định, kéo dài nhiều giờ hoặc thậm chí cả ngày.

Đau xuất hiện ở cả hai bên đầu

Khác với nhiều dạng đau đầu khác, đau đầu căng cơ thường xảy ra ở cả hai bên đầu, có thể lan rộng từ vùng trán sang hai bên thái dương hoặc ra phía sau đầu. Cảm giác đau thường lan tỏa, không tập trung tại một điểm cố định, khiến người bệnh khó xác định chính xác vị trí đau. Chính đặc điểm này khiến nhiều người chủ quan, nghĩ rằng chỉ là đau đầu thông thường do mệt mỏi.

Cảm giác bị bó chặt hoặc đè nặng quanh đầu

Nhiều người mô tả cơn đau đầu căng cơ giống như bị bó chặt xung quanh đầu, tương tự cảm giác đội một chiếc mũ quá chật hoặc quấn một dải băng quanh đầu. Một số trường hợp khác lại cảm thấy đầu như bị ép hoặc có vật nặng đè lên, đặc biệt rõ ở vùng trán, thái dương và sau gáy. Cảm giác này gây khó chịu liên tục, khiến người bệnh khó thư giãn hoàn toàn.

Đau tăng khi căng thẳng hoặc tập trung kéo dài

Cơn đau đầu căng cơ thường tăng rõ rệt khi người bệnh bị stress, lo âu hoặc làm việc tập trung trong thời gian dài. Những người thường xuyên ngồi trước máy tính, đọc tài liệu nhiều giờ liền hoặc giữ tư thế cổ - vai không đúng rất dễ khởi phát hoặc làm nặng thêm triệu chứng. Khi tinh thần căng thẳng, các cơ vùng đầu và cổ có xu hướng co cứng, từ đó duy trì cơn đau kéo dài.

Căng cứng và đau các cơ vùng đầu, cổ, vai

Bên cạnh đau đầu, người bệnh còn thường xuyên gặp tình trạng căng và đau các nhóm cơ xung quanh đầu, bao gồm cơ trán, thái dương, sau gáy, cổ và vai. Khi sờ hoặc ấn vào những vùng này, người bệnh có thể cảm thấy đau tức rõ rệt. Ở một số trường hợp, các cơ trở nên cứng và khó thả lỏng, góp phần làm cơn đau đầu xuất hiện thường xuyên hơn.

Xuất hiện các điểm đau nhạy cảm (điểm kích hoạt đau)

Ở người bị đau đầu căng cơ kéo dài, bác sĩ có thể phát hiện các điểm kích hoạt đau tại vùng cổ, vai hoặc sau gáy. Chỉ cần tác động nhẹ vào những điểm này cũng có thể làm xuất hiện hoặc làm nặng thêm cơn đau đầu. Đây được xem là hệ quả của tình trạng co thắt cơ kéo dài và lưu thông máu kém tại vùng đầu - cổ.

Mặc dù không gây đau dữ dội, đau đầu căng cơ lại có xu hướng kéo dài và tái phát nhiều lần, khiến người bệnh dễ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và suy giảm hiệu quả công việc. Nếu không được nhận biết và xử trí đúng cách, tình trạng này có thể trở thành mạn tính, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày và chất lượng cuộc sống.