Cơ răng trước là gì? Chức năng và các vấn đề thường gặp

Vai có phạm vi vận động lớn nhờ sự phối hợp giữa nhiều cơ và khớp. Trong đó, cơ răng trước giúp xương bả vai di chuyển đúng hướng và giữ xương này áp sát vào thành ngực. Đây cũng là lý do cơ răng trước được quan tâm khi đánh giá một số trường hợp yếu vai, đau vai hoặc xương bả vai nhô bất thường.

Cơ răng trước là gì?

Cơ răng trước (serratus anterior), còn gọi là cơ răng cưa trước, là một cơ rộng, hình quạt nằm ở thành bên của lồng ngực. Cơ răng trước có nguyên ủy từ mặt ngoài của xương sườn thứ nhất đến thứ tám hoặc thứ chín, sau đó chạy ra sau để bám vào mặt trước của bờ trong xương bả vai, từ góc trên đến góc dưới.

Phần lớn cơ nằm sâu bên dưới xương bả vai và các cơ vùng ngực. Các bó cơ tạo hình dạng giống những răng cưa dọc theo thành ngực, từ đó tạo nên tên gọi của cơ.

Cơ răng trước được chi phối bởi thần kinh ngực dài. Dây thần kinh này chạy tương đối nông dọc thành ngực nên có thể bị ảnh hưởng trong một số chấn thương hoặc thủ thuật ở vùng ngực - nách.

Về hoạt động, cơ răng trước tác động trực tiếp lên xương bả vai. Khi cơ co, xương bả vai có thể được đưa ra phía trước và xoay lên trên. Cơ đồng thời giữ xương bả vai áp sát vào lồng ngực trong lúc nghỉ và khi cánh tay vận động. Nhờ đó, cơ răng trước góp phần tạo nền tảng ổn định để cánh tay thực hiện các chuyển động như đẩy, với tay và đưa tay lên cao.

Chức năng của cơ răng trước là gì?

Cơ răng trước chủ yếu kiểm soát vị trí và chuyển động của xương bả vai. Hoạt động của cơ cần phối hợp với cơ thang và nhiều cơ quanh vai để cánh tay có thể vận động thuận lợi. Một số chức năng chính của cơ răng trước gồm:

• Đưa xương bả vai ra phía trước: Khi cơ co, xương bả vai di chuyển về phía trước quanh thành ngực. Động tác này xuất hiện khi đẩy một vật hoặc với tay ra phía trước.
• Xoay xương bả vai lên trên: Cơ răng trước phối hợp với cơ thang để xoay xương bả vai khi nâng cánh tay. Đây là chuyển động cần thiết để đưa tay lên cao thuận lợi.
• Giữ xương bả vai áp sát lồng ngực: Cơ giúp ổn định xương bả vai, hạn chế bờ trong của xương nhô ra phía sau khi cánh tay vận động.
• Hỗ trợ hoạt động của vai: Xương bả vai ổn định tạo điểm tựa để các cơ khác kiểm soát xương cánh tay. Nhờ đó, các động tác đẩy, nâng hoặc với tay được thực hiện hiệu quả hơn.

Các vấn đề thường gặp ở cơ răng trước

Các vấn đề liên quan đến cơ răng trước có thể xuất phát từ hoạt động quá mức, chấn thương vai hoặc ảnh hưởng đến thần kinh ngực dài. Biểu hiện tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Căng hoặc đau cơ răng trước

Cơ răng trước có thể bị đau sau các hoạt động lặp lại nhiều lần như đẩy, nâng vật hoặc tập luyện phần thân trên. Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc căng ở thành bên ngực, vùng dưới nách hoặc quanh xương bả vai. Đau tại khu vực này cũng có thể xuất phát từ cơ, xương sườn và nhiều cấu trúc khác. Nếu đau kéo dài hoặc tăng dần, nên được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Yếu cơ răng trước

Cơ răng trước yếu có thể làm giảm khả năng kiểm soát xương bả vai. Người bệnh có thể cảm thấy vai yếu, nhanh mỏi hoặc gặp khó khăn khi thực hiện các động tác đẩy và đưa tay lên cao. Tình trạng yếu cơ có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, trong đó có tổn thương thần kinh ngực dài. Việc xác định nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng đối với lựa chọn phương pháp phục hồi.

Xương bả vai nhô ra sau

Xương bả vai dạng cánh thường liên quan đến yếu/liệt cơ răng trước, đặc biệt do tổn thương thần kinh ngực dài; nhưng nói chung có nhiều nguyên nhân, bao gồm rối loạn cơ thang hoặc cơ trám và tổn thương các thần kinh tương ứng. Khi đó, bờ trong của xương bả vai nhô ra phía sau thay vì nằm sát thành ngực. 

Biểu hiện có thể rõ hơn khi người bệnh đưa tay ra phía trước và chống tay vào tường. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức mạnh cũng như khả năng nâng cánh tay.

Tổn thương thần kinh ngực dài

Do có đường đi dài và tương đối nông dọc thành bên lồng ngực, thần kinh ngực dài có thể bị tổn thương do chèn ép, kéo căng hoặc chấn thương; tổn thương cũng có thể xảy ra trong một số phẫu thuật vùng ngực và nách.

Dây thần kinh này có thể bị tổn thương do chấn thương, kéo căng hoặc trong một số trường hợp liên quan đến phẫu thuật vùng ngực và nách. Khi thần kinh bị ảnh hưởng, cơ răng trước có thể yếu hoặc liệt, từ đó làm giảm khả năng ổn định xương bả vai.

Rối loạn chuyển động xương bả vai

Khi cơ răng trước hoạt động không hiệu quả, chuyển động của xương bả vai có thể thay đổi. Tình trạng này có thể góp phần gây khó khăn khi nâng tay và ảnh hưởng đến hoạt động của toàn bộ vùng vai. Tuy nhiên, rối loạn chuyển động xương bả vai thường liên quan đến nhiều yếu tố chứ không chỉ riêng cơ răng trước. Vì vậy, cần đánh giá toàn bộ vùng vai để xác định vấn đề cụ thể.

Biện pháp cải thiện sức khỏe cơ răng trước

Việc duy trì sức mạnh và khả năng kiểm soát cơ răng trước có thể hỗ trợ hoạt động bình thường của xương bả vai. Cách tập luyện cần phù hợp với thể trạng, khả năng vận động và tình trạng của vùng vai.

• Tập luyện phù hợp: Các bài tập được lựa chọn để tăng hoạt hóa và sức mạnh cơ răng trước, kết hợp kiểm soát chuyển động xương bả vai, có thể được sử dụng trong chương trình tập luyện hoặc phục hồi chức năng phù hợp.
• Tập đúng kỹ thuật: Tránh tăng mức tạ hoặc cường độ quá nhanh, đặc biệt với các bài tập vai và ngực.
• Tập cân bằng vùng vai: Kết hợp rèn luyện cơ răng trước với các nhóm cơ quanh vai để hỗ trợ chuyển động ổn định.
• Nghỉ ngơi hợp lý: Cho cơ thời gian phục hồi sau vận động và hạn chế tập quá sức khi đang đau.
• Đi khám khi có bất thường: Yếu vai kéo dài, khó nâng tay, đau nhiều hoặc xương bả vai nhô rõ cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Nếu đang có chấn thương hoặc tổn thương thần kinh, các bài tập phục hồi nên được thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Nhìn chung, cơ răng trước giữ vai trò quan trọng trong động tác đưa xương bả vai ra trước và xoay lên trên, đồng thời góp phần giữ xương bả vai ổn định và áp sát thành ngực. Duy trì hoạt động phù hợp của cơ góp phần hỗ trợ chuyển động ổn định của vùng vai, biểu hiện yếu vai hoặc xương bả vai nhô bất thường nên được kiểm tra khi kéo dài.