Chụp OCT mắt là gì? Quy trình chụp và những điều cần biết

Nhiều bệnh lý về mắt như thoái hóa hoàng điểm, glôcôm hay bệnh võng mạc đái tháo đường có thể tiến triển âm thầm và gây giảm thị lực không hồi phục nếu phát hiện muộn. Chụp OCT mắt cho phép quan sát từng lớp võng mạc với độ phân giải cao, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán chính xác và theo dõi điều trị hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ chụp OCT mắt là gì, quy trình thực hiện và những điều quan trọng cần biết.

Chụp OCT mắt là gì?

Chụp OCT mắt (Optical Coherence Tomography) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, sử dụng ánh sáng cường độ thấp kết hợp với công nghệ giao thoa để tạo ra hình ảnh cắt lớp chi tiết của võng mạc và thần kinh thị giác.

OCT cho phép bác sĩ quan sát cấu trúc vi mô của võng mạc theo từng lớp, đo chính xác độ dày võng mạc, hoàng điểm và lớp sợi thần kinh thị giác. Nhờ đó, những tổn thương rất sớm, chưa gây triệu chứng rõ ràng, có thể được phát hiện kịp thời.

Trong thực hành lâm sàng, OCT mắt được ví như “siêu âm quang học”, đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán, theo dõi tiến triển bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị nhiều bệnh lý mắt mạn tính.

Chụp OCT mắt phát hiện được bệnh gì?

Chụp OCT mắt là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại giúp đánh giá chi tiết cấu trúc võng mạc và phát hiện sớm nhiều bệnh lý về mắt, bao gồm:

Bệnh võng mạc đái tháo đường

OCT mắt giúp phát hiện sớm phù hoàng điểm do đái tháo đường, xuất tiết dịch, dày võng mạc hoặc tổn thương vi cấu trúc mà soi đáy mắt thông thường có thể bỏ sót. Phương pháp này còn hỗ trợ theo dõi đáp ứng điều trị sau laser hoặc tiêm thuốc nội nhãn.

Thoái hóa hoàng điểm do tuổi tác

Trong thoái hóa hoàng điểm, OCT giúp đánh giá cấu trúc hoàng điểm, phát hiện dịch dưới võng mạc, màng tân mạch hoặc teo lớp tế bào võng mạc. Việc theo dõi OCT định kỳ giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ mất thị lực trung tâm.

Glôcôm (thiên đầu thống)

Chụp OCT mắt có giá trị lớn trong phát hiện sớm glôcôm thông qua đo độ dày lớp sợi thần kinh võng mạc và đánh giá tổn thương đầu dây thần kinh thị giác. OCT cho phép theo dõi tiến triển bệnh theo thời gian, ngay cả khi thị trường chưa có thay đổi rõ rệt.

Các bệnh lý hoàng điểm và võng mạc khác

OCT mắt giúp phát hiện và đánh giá:

• Lỗ hoàng điểm.
• Màng trước võng mạc.
• Bong võng mạc thanh dịch trung tâm.
• Phù hoàng điểm do nhiều nguyên nhân.
• Tổn thương võng mạc sau chấn thương hoặc viêm.

Khi nào bác sĩ chỉ định chụp OCT mắt?

Bác sĩ có thể chỉ định chụp OCT mắt trong các trường hợp:

• Giảm thị lực không rõ nguyên nhân.
• Nhìn mờ, méo hình, ám điểm trung tâm.
• Nghi ngờ bệnh lý hoàng điểm hoặc võng mạc.
• Theo dõi bệnh võng mạc đái tháo đường.
• Theo dõi glôcôm và tổn thương thần kinh thị giác.
• Đánh giá trước và sau điều trị bằng laser, tiêm nội nhãn hoặc phẫu thuật mắt.
• Khám mắt định kỳ ở người có nguy cơ cao.

Chụp OCT mắt có an toàn không?

Để hiểu rõ hơn về mức độ an toàn của kỹ thuật này trước khi thực hiện, dưới đây là những thông tin giải đáp thắc mắc chụp OCT mắt có an toàn không:

OCT mắt có gây đau hay khó chịu không?

Chụp OCT mắt là phương pháp không xâm lấn, không tiếp xúc trực tiếp với nhãn cầu và hoàn toàn không gây đau. Người bệnh chỉ cần giữ mắt cố định và nhìn theo hướng dẫn trong thời gian rất ngắn.

OCT mắt có gây hại cho mắt không?

OCT sử dụng ánh sáng cường độ thấp, không dùng tia X và không gây nhiễm xạ. Phương pháp này được đánh giá là rất an toàn, có thể thực hiện nhiều lần để theo dõi bệnh mà không gây tổn hại cho mắt.

Quy trình chụp OCT mắt diễn ra như thế nào?

Để giúp người bệnh yên tâm và chuẩn bị tốt hơn trước khi thực hiện, dưới đây là các bước trong quy trình chụp OCT mắt thường được tiến hành tại cơ sở y tế:

Chuẩn bị trước khi chụp OCT mắt

Trước khi chụp OCT, người bệnh thường được khám mắt tổng quát. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể nhỏ thuốc giãn đồng tử để hình ảnh võng mạc rõ nét hơn, đặc biệt khi cần đánh giá vùng hoàng điểm hoặc thần kinh thị giác.

Người bệnh cần thông báo nếu có tiền sử dị ứng thuốc nhỏ mắt hoặc đang mang thai, dù nguy cơ ảnh hưởng là rất thấp.

Thực hiện chụp OCT mắt

Người bệnh ngồi trước máy OCT, đặt cằm và trán lên giá đỡ để giữ đầu cố định. Kỹ thuật viên sẽ hướng dẫn người bệnh nhìn vào một điểm cố định trong máy.

Máy OCT quét ánh sáng qua mắt và thu nhận hình ảnh cắt lớp võng mạc. Mỗi lần chụp chỉ kéo dài vài giây, toàn bộ quá trình thường hoàn tất trong vài phút cho cả hai mắt.

Sau khi chụp OCT mắt

Sau chụp, người bệnh có thể sinh hoạt bình thường. Nếu có sử dụng thuốc giãn đồng tử, mắt có thể mờ nhẹ hoặc nhạy cảm với ánh sáng trong vài giờ. Tình trạng này sẽ tự hết và không gây ảnh hưởng lâu dài.

Những điều cần biết trước khi chụp OCT mắt

Để quá trình chụp diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác, người bệnh cần nắm rõ những điều quan trọng sau trước khi chụp OCT mắt:

Có cần nhịn ăn trước khi chụp OCT mắt không?

Chụp OCT mắt không cần nhịn ăn. Người bệnh có thể ăn uống và dùng thuốc như bình thường trước khi chụp.

Có cần tháo kính áp tròng không?

Người bệnh nên tháo kính áp tròng trước khi chụp để đảm bảo hình ảnh chính xác và tránh gây khó chịu cho mắt.

Có nên lái xe sau khi chụp OCT mắt?

Nếu không sử dụng thuốc giãn đồng tử, người bệnh có thể lái xe và sinh hoạt bình thường. Nếu đã nhỏ thuốc giãn đồng tử, nên hạn chế lái xe ngay sau khi chụp do mắt có thể nhìn mờ tạm thời.

Chụp OCT mắt khác gì các phương pháp chẩn đoán mắt khác?

OCT mắt cho hình ảnh cắt lớp võng mạc với độ phân giải cao, giúp đánh giá cấu trúc vi mô mà soi đáy mắt thông thường không thể quan sát rõ. So với chụp mạch huỳnh quang võng mạc, OCT không cần tiêm thuốc, an toàn hơn và phù hợp cho theo dõi lâu dài. Trong thực tế, các phương pháp này thường được sử dụng bổ trợ lẫn nhau để chẩn đoán toàn diện.

Ai nên chụp OCT mắt định kỳ?

Chụp OCT mắt được khuyến cáo định kỳ cho:

• Người mắc đái tháo đường.
• Người trên 40 tuổi có nguy cơ glôcôm.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh võng mạc hoặc glôcôm.
• Người thường xuyên làm việc với máy tính, có triệu chứng mỏi mắt, nhìn mờ kéo dài.
• Người đã từng điều trị bệnh lý võng mạc hoặc hoàng điểm.

Vai trò của OCT mắt trong theo dõi và điều trị lâu dài

OCT không chỉ giúp chẩn đoán ban đầu mà còn đóng vai trò quan trọng trong theo dõi tiến triển bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị. Sự thay đổi rất nhỏ về độ dày võng mạc hoặc cấu trúc hoàng điểm trên OCT có thể giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời, từ đó bảo tồn thị lực tối đa cho người bệnh.

Chụp OCT mắt là phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, an toàn và không xâm lấn, giúp phát hiện sớm và theo dõi hiệu quả nhiều bệnh lý mắt nguy hiểm. Việc hiểu rõ OCT mắt là gì, quy trình chụp và những điều cần biết trước khi thực hiện sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe thị lực, phối hợp tốt với bác sĩ và góp phần quan trọng trong việc bảo tồn thị lực lâu dài.