Chỉ số tiểu đường bao nhiêu thì phải uống thuốc? Các ngưỡng cần theo dõi sát

Chỉ số tiểu đường bao nhiêu thì uống thuốc là câu hỏi thường gặp khi theo dõi đường huyết định kỳ. Việc hiểu rõ từng mốc chỉ số, từ đường huyết lúc đói, sau ăn đến HbA1c, giúp đánh giá đúng mức độ nguy hiểm và nguy cơ tiến triển bệnh.

Vậy chỉ số tiểu đường bao nhiêu thì phải uống thuốc?

Mỗi chỉ số phản ánh một khía cạnh khác nhau của tình trạng kiểm soát đường huyết. Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ không dựa vào một con số đơn lẻ mà đánh giá tổng hợp nhiều chỉ số trước khi chỉ định thuốc.

Đường huyết lúc đói: Ngưỡng bắt đầu cân nhắc điều trị thuốc

Đường huyết lúc đói được đo sau khi nhịn ăn ít nhất 8 giờ, phản ánh khả năng điều hòa glucose nền của cơ thể khi không có tác động từ thức ăn.

• Mức < 100 mg/dL (5,6 mmol/L): Nằm trong giới hạn bình thường, không cần dùng thuốc, chỉ cần duy trì chế độ ăn và sinh hoạt lành mạnh.
• Mức 100 - 125 mg/dL (5,6 - 6,9 mmol/L): Thuộc nhóm rối loạn đường huyết lúc đói. Ở giai đoạn này, chưa bắt buộc uống thuốc, nhưng cần theo dõi sát và điều chỉnh chế độ ăn, vận động.
• Mức ≥ 126 mg/dL (≥ 7,0 mmol/L) lặp lại nhiều lần: Đây là ngưỡng mà bác sĩ bắt đầu cân nhắc điều trị bằng thuốc, đặc biệt nếu chỉ số duy trì cao dù đã thay đổi lối sống.

Khi đường huyết lúc đói tăng cao kéo dài, điều đó cho thấy gan và insulin không còn kiểm soát glucose hiệu quả, việc dùng thuốc có thể cần thiết để ngăn ngừa biến chứng sớm.

Đường huyết sau ăn 2 giờ: Dấu hiệu rõ ràng của nhu cầu dùng thuốc

Chỉ số đường huyết sau ăn 2 giờ phản ánh khả năng xử lý lượng carbohydrate nạp vào cơ thể và thường tăng sớm hơn đường huyết lúc đói.

• Mức < 140 mg/dL (7,8 mmol/L): Kiểm soát tốt, chưa cần dùng thuốc.
• Mức 140 - 179 mg/dL (7,8 - 9,9 mmol/L): Cho thấy cơ thể bắt đầu khó kiểm soát đường huyết sau ăn. Giai đoạn này ưu tiên điều chỉnh khẩu phần và thời điểm ăn uống.
• Mức ≥ 180 mg/dL (≥ 10 mmol/L) sau ăn nhiều lần: Đây là mức nguy cơ cao, thường là một trong những căn cứ quan trọng để bác sĩ chỉ định thuốc hạ đường huyết, ngay cả khi đường huyết lúc đói chưa quá cao.

Nếu đường huyết sau ăn liên tục vượt ngưỡng an toàn, việc chỉ dựa vào ăn kiêng thường không đủ hiệu quả và điều trị thuốc sẽ giúp giảm tải cho tụy.

HbA1c: Chỉ số quyết định điều trị thuốc lâu dài

HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2 - 3 tháng, giúp đánh giá hiệu quả kiểm soát đường huyết về lâu dài, không bị ảnh hưởng bởi dao động ngắn hạn.

• Mức HbA1c < 6,5%: Có thể kiểm soát bằng lối sống nếu chưa có triệu chứng và biến chứng.
• Mức HbA1c từ 6,5 - 6,9%: Bác sĩ có thể theo dõi thêm hoặc cân nhắc thuốc liều thấp, tùy nguy cơ cá nhân.
• Mức HbA1c ≥ 7%: Đây là ngưỡng phổ biến cho thấy cần điều trị bằng thuốc, vì nguy cơ biến chứng vi mạch bắt đầu tăng rõ rệt.
• Mức HbA1c ≥ 8%: Nguy cơ biến chứng cao, bắt buộc phải dùng thuốc, thậm chí phối hợp nhiều loại để kiểm soát đường huyết.

HbA1c càng cao và kéo dài càng lâu thì nguy cơ tổn thương mắt, thận, thần kinh càng lớn, do đó thuốc đóng vai trò then chốt trong kiểm soát bệnh.

Khi nào các chỉ số buộc phải điều trị bằng thuốc?

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ không chỉ nhìn vào một kết quả xét nghiệm đơn lẻ mà sẽ đánh giá mức độ tăng của các chỉ số, tần suất lặp lại và bối cảnh sức khỏe tổng thể của người bệnh. Cụ thể, người bệnh có thể cần dùng thuốc hạ đường huyết khi xuất hiện một hoặc nhiều tình trạng sau:

• Đường huyết lúc đói ≥ 126 mg/dL kéo dài: Nếu chỉ số này liên tục vượt ngưỡng trong nhiều lần xét nghiệm, điều đó cho thấy cơ thể không còn kiểm soát tốt lượng glucose nền, ngay cả khi không ăn. Trong trường hợp này, thay đổi chế độ ăn và vận động đơn thuần thường không đủ hiệu quả.
• Đường huyết sau ăn ≥ 180 mg/dL lặp lại nhiều lần: Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy khả năng xử lý carbohydrate của cơ thể bị suy giảm. Đường huyết sau ăn tăng cao kéo dài làm gia tăng nguy cơ tổn thương mạch máu, đặc biệt là tim mạch và thần kinh, do đó cần can thiệp bằng thuốc để hạn chế dao động đường huyết.
• HbA1c ≥ 7% dù đã điều chỉnh lối sống: Khi HbA1c vượt ngưỡng này, nguy cơ biến chứng mạn tính bắt đầu tăng rõ rệt. Nếu người bệnh đã tuân thủ chế độ ăn, vận động và giảm cân nhưng HbA1c vẫn cao, việc điều trị bằng thuốc là cần thiết để kiểm soát đường huyết lâu dài.
• Có kèm biến chứng hoặc yếu tố nguy cơ cao: Người bệnh đã có biến chứng tim mạch, thận, thần kinh, hoặc thuộc nhóm nguy cơ như người cao tuổi thường được chỉ định dùng thuốc sớm hơn, ngay cả khi các chỉ số chỉ tăng ở mức trung bình. Điều này nhằm phòng ngừa biến chứng tiến triển nhanh và khó hồi phục.

Các câu hỏi thường gặp

Trong quá trình theo dõi và kiểm soát đường huyết, nhiều người bệnh vẫn còn băn khoăn về ý nghĩa các chỉ số và thời điểm cần dùng thuốc. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp làm rõ hơn vấn đề này.

HbA1c bao nhiêu thì chắc chắn phải điều trị bằng thuốc?

Thông thường, HbA1c ≥ 7% dù đã điều chỉnh chế độ ăn và vận động hợp lý là ngưỡng cho thấy kiểm soát đường huyết chưa đạt mục tiêu, khi đó bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định thuốc.

Khi đã uống thuốc tiểu đường thì có phải dùng suốt đời không?

Không phải mọi trường hợp đều phải dùng thuốc suốt đời. Ở giai đoạn sớm, nếu người bệnh kiểm soát tốt cân nặng, chế độ ăn và vận động, một số trường hợp có thể giảm liều hoặc tạm ngưng thuốc theo chỉ định bác sĩ. Tuy nhiên, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi chưa có tư vấn y tế.

Có thể chỉ theo dõi chỉ số tại nhà mà không đi khám định kỳ không?

Việc tự theo dõi tại nhà rất quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn thăm khám y tế. Bác sĩ cần dựa vào HbA1c, các xét nghiệm chức năng gan, thận và đánh giá biến chứng để quyết định có cần dùng thuốc hay điều chỉnh phác đồ điều trị hay không.

Theo dõi đúng chỉ số tiểu đường bao nhiêu thì phải uống thuốc giúp phát hiện sớm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Tiêm chủng Long Châu đồng hành cùng cộng đồng trong nâng cao nhận thức và phòng ngừa biến chứng mạn tính hiệu quả.