Chỉ số NT-proBNP là gì? Ý nghĩa, mức bình thường và khi nào cần xét nghiệm

Khi tim phải chịu áp lực hoặc làm việc quá sức, cơ thể có thể giải phóng các chất vào máu để phản ánh tình trạng căng thẳng của tim. Chỉ số NT-proBNP là một trong những xét nghiệm quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng suy tim, đồng thời hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi các bệnh lý tim mạch.

NT-proBNP là gì?

NT-proBNP là viết tắt của N-terminal pro-B-type natriuretic peptide. Đây là một đoạn peptide không có hoạt tính sinh học, được sản xuất chủ yếu ở tâm thất của tim. Khi cơ tim bị căng giãn hoặc phải hoạt động dưới áp lực lớn, các tế bào cơ tim sẽ sản xuất ra một tiền hormone là proBNP.

Sau đó, proBNP sẽ được phân tách thành hai phần: BNP (B-type natriuretic peptide) có hoạt tính sinh học và NT-proBNP. Cả hai chất này đều được giải phóng vào máu. Tuy nhiên, NT-proBNP có thời gian tồn tại trong máu lâu hơn và ổn định hơn so với BNP, do đó nó trở thành một dấu ấn sinh học được ưu tiên sử dụng trong các xét nghiệm lâm sàng.

Việc đo lường nồng độ hay chỉ số NT-proBNP trong máu giúp các bác sĩ đánh giá mức độ căng thẳng mà trái tim đang phải chịu đựng. Nồng độ này càng cao, mức độ căng của cơ tim càng lớn, thường là dấu hiệu gợi ý của bệnh suy tim.

Chỉ số NT-proBNP bao nhiêu là bình thường?

Mức độ NT-proBNP bình thường trong máu có thể thay đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là độ tuổi. Ngoài ra, giới tính và chức năng thận cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả. Nhìn chung, nồng độ này có xu hướng tăng dần theo tuổi.

Các ngưỡng NT-proBNP trong đánh giá suy tim cấp được diễn giải như sau:

• Ở người có triệu chứng nghi ngờ suy tim cấp, NT-proBNP <300 pg/mL giúp loại trừ suy tim cấp với độ tin cậy cao, không phụ thuộc tuổi.
• Ngược lại, các ngưỡng NT-proBNP theo tuổi có thể hỗ trợ xác định khả năng suy tim cấp: >450 pg/mL ở người dưới 50 tuổi; >900 pg/mL ở người từ 50–75 tuổi; và >1800 pg/mL ở người trên 75 tuổi.
• Các giá trị nằm giữa ngưỡng loại trừ và ngưỡng gợi ý theo tuổi cần được bác sĩ đánh giá kết hợp với triệu chứng, khám lâm sàng và các xét nghiệm khác.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là các ngưỡng giá trị này chỉ mang tính chất tham khảo. Việc giải thích kết quả xét nghiệm cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa, dựa trên việc kết hợp với các triệu chứng lâm sàng và các kết quả cận lâm sàng khác như siêu âm tim, điện tâm đồ.

NT-proBNP tăng cảnh báo bệnh gì?

Mặc dù nồng độ NT-proBNP tăng có thể gợi ý suy tim, nhưng không phải là dấu hiệu đặc hiệu, nó cũng có thể là lời cảnh báo cho một số tình trạng bệnh lý khác. Nguyên nhân chính khiến chỉ số này tăng là do sự căng giãn của thành tâm thất.

Bệnh lý phổ biến và quan trọng nhất liên quan đến NT-proBNP tăng cao là suy tim. Ở những người bị suy tim, tim không thể bơm máu hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của cơ thể, dẫn đến ứ trệ máu và tăng áp lực lên thành tim. Điều này kích thích sản xuất NT-proBNP. Mức độ tăng của chỉ số này thường tương quan với mức độ nặng của bệnh suy tim.

Ngoài suy tim, một số bệnh lý khác cũng có thể làm tăng nồng độ NT-proBNP, bao gồm:

• Bệnh thận mạn tính (suy thận);
• Tăng huyết áp động mạch phổi;
• Thuyên tắc phổi (cục máu đông trong phổi);
• Rung nhĩ và các rối loạn nhịp tim khác;
• Bệnh van tim;
• Hội chứng mạch vành cấp (nhồi máu cơ tim).

Khi nào cần xét nghiệm NT-proBNP?

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm NT-proBNP khi một người có các triệu chứng gợi ý đến suy tim. Xét nghiệm này giúp phân biệt các nguyên nhân gây khó thở là do tim hay do các bệnh lý khác, chẳng hạn như bệnh phổi. Các triệu chứng chính khiến bác sĩ cân nhắc thực hiện xét nghiệm này bao gồm:

• Khó thở, đặc biệt là khi gắng sức hoặc khi nằm xuống;
• Mệt mỏi, suy nhược không rõ nguyên nhân;
• Phù ở mắt cá chân, bàn chân, cẳng chân hoặc bụng;
• Tăng cân nhanh do giữ nước;
• Ho khan kéo dài, có thể kèm theo đờm màu hồng hoặc có bọt;
• Tim đập nhanh hoặc không đều;
• Chóng mặt hoặc ngất xỉu.

Ngoài ra, xét nghiệm này cũng được sử dụng để theo dõi hiệu quả điều trị ở những bệnh nhân đã được chẩn đoán suy tim và để tiên lượng mức độ nặng của bệnh.

Những yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số NT-proBNP

Kết quả xét nghiệm NT-proBNP cần được diễn giải một cách cẩn trọng vì có nhiều yếu tố có thể làm thay đổi nồng độ của nó trong máu. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác hơn.

Các yếu tố chính có thể ảnh hưởng đến kết quả bao gồm:

• Tuổi tác: Như đã đề cập, nồng độ NT-proBNP tăng tự nhiên theo tuổi.
• Chức năng thận: NT-proBNP được thải trừ qua thận. Do đó, ở những người bị suy giảm chức năng thận, chỉ số này có thể tăng cao ngay cả khi không có bệnh tim.
• Chỉ số khối cơ thể (BMI): Những người béo phì có thể có nồng độ NT-proBNP thấp hơn so với người có cân nặng bình thường, ngay cả khi họ bị suy tim. Điều này có thể gây khó khăn trong chẩn đoán.
• Giới tính: Phụ nữ thường có nồng độ NT-proBNP cao hơn một chút so với nam giới.
• Một số loại thuốc: Các loại thuốc điều trị suy tim như thuốc ức chế men chuyển (ACE), thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB) có thể làm giảm nồng độ NT-proBNP.

Việc theo dõi chỉ số NT-proBNP là một phần quan trọng trong việc quản lý sức khỏe tim mạch. Nếu có bất kỳ triệu chứng đáng lo ngại nào, bạn nên chủ động thăm khám bác sĩ để được tư vấn và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị, việc chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng có thể gây gánh nặng cho tim như cúm mùa hay phế cầu bằng tiêm chủng đầy đủ cũng góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch một cách toàn diện.

Để tìm hiểu thêm về các loại vắc xin cần thiết giúp bảo vệ sức khỏe cho người có bệnh nền tim mạch, bạn có thể tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc tìm hiểu các gói vắc xin phù hợp. Đặt lịch tiêm chủng ngay hôm nay để chủ động xây dựng hàng rào bảo vệ vững chắc cho sức khỏe của chính mình và người thân.