Cảnh giác “sốt đất” tái xuất: Bệnh từ bùn đất có thể gây biến chứng nặng

Những ngày gần đây, bệnh Whitmore (melioidosis), hay còn được biết đến với tên gọi “sốt đất”, đang trở thành mối lo ngại lớn khi giới chức y tế Thái Lan liên tiếp phát đi cảnh báo về nguy cơ gia tăng số ca ghi nhận tại nhiều địa phương. Đây là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm từ môi trường, có khả năng diễn tiến nhanh và gây biến chứng nặng nếu không được phát hiện sớm, vì vậy cần cảnh giác “sốt đất” tái xuất trong cộng đồng.

Whitmore hay “sốt đất” là bệnh gì?

Whitmore là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Loại vi khuẩn này thường sống trong đất, bùn, ao tù, ruộng nước hoặc các nguồn nước không đảm bảo vệ sinh, đặc biệt phổ biến ở những khu vực nhiệt đới.

Con người có thể nhiễm bệnh khi da có vết trầy xước tiếp xúc trực tiếp với đất bẩn, nước bẩn. Ngoài ra, vi khuẩn cũng có thể xâm nhập qua đường hô hấp khi hít phải bụi đất nhiễm khuẩn hoặc qua việc sử dụng nguồn nước không an toàn.

Sau khi vào cơ thể, vi khuẩn có khả năng gây nhiễm trùng tại chỗ hoặc lan đến nhiều cơ quan khác nếu không được phát hiện sớm.

Vì sao bệnh Whitmore nguy hiểm?

Điểm khiến Whitmore dễ bị xem nhẹ là các triệu chứng ban đầu khá giống với nhiều bệnh nhiễm trùng thông thường. Người bệnh có thể chỉ thấy sốt, mệt mỏi, ho, đau tức ngực, đau nhức cơ thể hoặc xuất hiện các ổ viêm nhỏ trên da. Chính vì biểu hiện không đặc hiệu nên không ít trường hợp chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc nghĩ rằng chỉ là cảm cúm, viêm thông thường.

Tuy nhiên, khi vi khuẩn tiếp tục phát triển, bệnh có thể gây viêm phổi, hình thành các ổ áp xe trong cơ thể, nhiễm trùng máu và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan quan trọng. Với những người có sức đề kháng kém, tình trạng có thể tiến triển nhanh hơn.

Bệnh Whitmore có lây từ người sang người không?

Theo ghi nhận chuyên môn, Whitmore rất hiếm khi lây trực tiếp từ người sang người trong sinh hoạt hằng ngày.

Những ai có nguy cơ mắc “sốt đất” cao nhất?

Một số nhóm đối tượng được xem là có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn gồm:

• Người làm nông, làm vườn, công nhân lao động ngoài trời thường xuyên tiếp xúc với bùn đất.
• Người đi chân trần ở khu vực ruộng nước, ao tù, nền đất ẩm bẩn.
• Người có vết trầy xước ngoài da nhưng vẫn tiếp xúc trực tiếp với nước đọng hoặc đất bẩn.
• Người lớn tuổi, người có sức đề kháng suy giảm.
• Người lạm dụng rượu nặng, mắc bệnh nền như tiểu đường, bệnh phổi mãn tính, bệnh thận, bệnh gan, thalassemia, ung thư, hoặc một bệnh lý khác làm suy yếu hệ miễn dịch.

Ở những nhóm này, nguy cơ nhiễm khuẩn thường cao hơn và việc hồi phục cũng có thể khó khăn hơn nếu phát hiện muộn.

Cách phòng tránh bệnh “sốt đất” đơn giản nhưng nhiều người bỏ qua

Để hạn chế nguy cơ nhiễm Whitmore từ môi trường đất bẩn và nước ô nhiễm, các chuyên gia khuyến cáo nên chú ý những biện pháp phòng tránh sau:

• Không đi chân trần ở nơi bùn đất, nước đọng: Khi làm ruộng, làm vườn hoặc dọn dẹp khu vực ẩm thấp, nên mang ủng hoặc giày kín để tránh vi khuẩn xâm nhập qua da bàn chân.
• Che chắn kỹ các vết thương hở: Nếu trên tay, chân có vết trầy xước, cần băng kín và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bùn đất hoặc nước bẩn.
• Không sử dụng nguồn nước chưa xử lý: Tránh uống nước ao hồ, nước giếng hoặc nguồn nước không đảm bảo vệ sinh vì đây có thể là nơi vi khuẩn tồn tại.
• Rửa tay và vệ sinh cơ thể sạch sẽ sau lao động: Sau khi tiếp xúc với đất, bùn hoặc nước đọng, cần tắm rửa và sát khuẩn kỹ để giảm nguy cơ mang vi khuẩn vào cơ thể.
• Theo dõi sức khỏe sau khi tiếp xúc môi trường bẩn: Nếu có dấu hiệu bất thường, không nên chủ quan mà cần kiểm tra sớm.

Khi nào cần đi viện ngay?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt nếu sau khi làm vườn, lội ruộng hoặc tiếp xúc với nước đọng bẩn mà xuất hiện các triệu chứng như:

• Sốt cao liên tục không giảm.
• Khó thở, đau tức ngực.
• Da sưng đỏ, mưng mủ hoặc hình thành các ổ mủ (áp xe).
• Mệt lả, kiệt sức, đau nhức toàn thân.
• Lơ mơ, co giật.

Whitmore là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm, cần được chẩn đoán và điều trị bằng kháng sinh chuyên biệt. Việc tự dùng thuốc tại nhà hoặc chờ bệnh tự khỏi có thể khiến tình trạng diễn tiến nặng rất nhanh.

Whitmore hay “sốt đất” là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei tồn tại trong bùn đất và nước bẩn gây ra. Bệnh dễ bị bỏ qua vì triệu chứng ban đầu khá giống nhiễm trùng thông thường nhưng có thể nhanh chóng diễn tiến nặng nếu chậm điều trị. Hiện nay vẫn chưa có vắc xin phòng bệnh Whitmore, vì vậy chủ động bảo hộ khi tiếp xúc đất bẩn và đi khám sớm khi sốt kéo dài là cách quan trọng để phòng tránh căn bệnh này.