Các chấn thương khi chơi bóng bàn và cách phòng tránh

Bóng bàn đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt giữa tay, chân và thân mình qua các động tác vung vợt, xoay người và đổi hướng liên tục. Nếu khởi động chưa kỹ, sai kỹ thuật hoặc tập luyện quá sức, người chơi có thể gặp chấn thương cơ, gân và khớp. Vì vậy, nhận biết sớm dấu hiệu tổn thương và chủ động phòng ngừa là điều cần thiết để duy trì tập luyện an toàn. 

Các chấn thương khi chơi bóng bàn

Các động tác vung vợt và đổi hướng liên tục có thể gây quá tải hoặc chấn thương. Những vị trí thường bị ảnh hưởng gồm:

Đau và chấn thương khuỷu tay

Khuỷu tay tham gia vào hầu hết động tác giao bóng, đánh thuận tay, trái tay và tạo lực xoáy. Việc lặp lại những chuyển động này với tần suất cao có thể làm quá tải cơ và gân bám quanh khuỷu tay.

Người chơi thường cảm thấy đau ở mặt ngoài hoặc mặt trong khuỷu, nhất là khi cầm vợt, xoay cẳng tay, gấp hoặc duỗi cổ tay. Cơn đau ban đầu có thể nhẹ nhưng dễ tăng lên nếu người chơi tiếp tục tập luyện với cường độ cao.

Chấn thương vai

Vai bên cầm vợt phải thực hiện nhiều chuyển động nhanh và lặp lại, đặc biệt trong các cú đánh mạnh hoặc vung tay với biên độ lớn. Điều này có thể gây căng cơ, đau vai do quá tải hoặc ảnh hưởng đến các gân thuộc nhóm chóp xoay.

Triệu chứng thường gặp là đau khi nâng tay, vung vợt hoặc đưa tay ra sau. Một số người có thể cảm thấy vai yếu, cứng hoặc khó thực hiện cú đánh như bình thường.

Căng cơ bắp chân

Những bước di chuyển ngắn, động tác đạp chân và đổi hướng liên tục có thể khiến cơ bắp chân bị kéo căng hoặc quá tải. Chấn thương này dễ xảy ra khi người chơi chưa khởi động kỹ hoặc tăng cường độ tập luyện quá nhanh.

Biểu hiện thường gặp là đau, căng tức ở bắp chân, đặc biệt khi đi lại, chạy hoặc kiễng chân. Trường hợp tổn thương nặng hơn có thể gây đau đột ngột, sưng, bầm tím và giảm khả năng chịu lực.

Đau và chấn thương đầu gối

Khớp gối chịu tải trong các động tác khuỵu người, bước ngang, xoay thân và đổi hướng. Việc lặp lại những động tác này có thể gây đau quanh hoặc phía trước đầu gối, nhất là khi chơi trong thời gian dài.

Ngoài tình trạng quá tải, động tác xoay gối mạnh, đổi hướng bất ngờ hoặc té ngã còn có thể gây tổn thương dây chằng và sụn chêm. Người chơi có thể gặp các biểu hiện như đau, sưng, khó gấp duỗi, kẹt khớp hoặc cảm giác đầu gối không vững.

Bong gân cổ chân

Bong gân cổ chân có thể xảy ra khi người chơi bước hụt, tiếp đất không vững hoặc xoay cổ chân đột ngột trong lúc đổi hướng. Khi đó, các dây chằng quanh khớp cổ chân bị kéo căng quá mức hoặc rách.

Mức độ tổn thương có thể từ nhẹ đến nặng. Người chơi thường bị đau, sưng, bầm tím và khó đứng hoặc đi lại. Một số trường hợp còn có cảm giác cổ chân lỏng lẻo hoặc mất vững khi chịu lực.

Khi nào người chơi cần đi khám?

Một số trường hợp đau nhẹ do vận động quá mức có thể cải thiện khi nghỉ ngơi và giảm cường độ tập luyện. Tuy nhiên, người chơi nên đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau dữ dội hoặc đau tăng dần: Cơn đau mạnh xuất hiện đột ngột sau một động tác xoay, ngã hoặc va chạm có thể liên quan đến tổn thương cấp tính. Nếu đau không giảm khi nghỉ ngơi hoặc ngày càng tăng, người chơi nên được thăm khám để xác định nguyên nhân.
• Sưng nhiều, bầm tím hoặc biến dạng vùng khớp: Sưng nhanh, bầm tím lan rộng hoặc biến dạng bất thường có thể gợi ý chấn thương phần mềm mức độ nặng, trật khớp hoặc gãy xương. Trong trường hợp khớp biến dạng rõ sau chấn thương, không nên tự ý nắn chỉnh mà cần đến cơ sở y tế.
• Không thể đứng, đi lại, chịu lực hoặc sử dụng tay, chân bình thường: Việc không thể chịu trọng lượng lên chân sau chấn thương cổ chân, đầu gối hoặc không thể nâng, cầm nắm và sử dụng cánh tay như bình thường có thể cho thấy tổn thương đáng kể. Người chơi nên ngừng vận động và được đánh giá sớm.
• Khớp bị kẹt, mất vững hoặc hạn chế vận động rõ: Cảm giác khớp bị “kẹt”, không thể gấp hoặc duỗi hết, thường xuyên khuỵu gối, cổ chân mất vững hoặc vai có cảm giác sắp trật có thể liên quan đến tổn thương cấu trúc bên trong khớp. Những triệu chứng này cần được thăm khám thay vì tiếp tục tập luyện.
• Đau kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần: Đau xuất hiện lặp lại mỗi khi tập, kéo dài sau khi nghỉ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt có thể liên quan đến tình trạng quá tải mạn tính của cơ, gân hoặc khớp. Việc tiếp tục chơi với cùng cường độ có thể làm triệu chứng kéo dài hơn.

Cần đến cơ sở y tế ngay nếu vùng bị thương biến dạng, xương lộ ra ngoài hoặc chi xuất hiện tê bì, mất cảm giác, lạnh, tái nhợt hay chuyển màu xanh. Đây có thể là dấu hiệu của gãy xương hoặc tổn thương thần kinh, tuần hoàn. Không nên tự nắn chỉnh vùng khớp bị biến dạng.

Trong thời gian chờ thăm khám, người chơi nên ngừng vận động gây đau, bảo vệ vùng tổn thương và không cố tiếp tục thi đấu. Thời điểm trở lại chơi bóng bàn cần dựa trên mức độ phục hồi, khả năng vận động và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Những lưu ý khi chơi bóng bàn để hạn chế chấn thương

Để giảm nguy cơ chấn thương khi chơi bóng bàn, người chơi nên:

• Thực hiện đúng kỹ thuật: Chú ý cách cầm vợt, chuyển trọng tâm và di chuyển chân; người mới nên được hướng dẫn bởi huấn luyện viên.
• Tránh gồng cơ: Không siết vợt quá chặt; giữ vai, khuỷu tay và cổ tay linh hoạt khi đánh bóng.
• Khởi động đầy đủ: Làm nóng vai, tay, thân mình, hông, đầu gối và cổ chân trước khi chơi.
• Vận động trong giới hạn phù hợp: Không cố thực hiện động tác gây đau hoặc vượt quá biên độ thoải mái của khớp.
• Chọn giày phù hợp: Ưu tiên giày vừa chân, bám sân tốt và hỗ trợ đổi hướng.
• Tăng cường độ từ từ: Tránh đột ngột tăng thời gian, tần suất hoặc mức độ tập luyện.
• Nghỉ ngơi hợp lý: Giảm tải khi đau, mỏi kéo dài và dành thời gian để cơ thể phục hồi.
• Không cố thi đấu khi đang đau: Nên đi khám nếu đau tăng, kéo dài hoặc kèm sưng, bầm tím, yếu chi, mất vững khớp hay hạn chế vận động.

Chấn thương khi chơi bóng bàn có thể xảy ra ở cơ, gân và khớp, đặc biệt khi người chơi vận động sai kỹ thuật, khởi động chưa đầy đủ hoặc tập luyện quá sức. Chủ động khởi động, duy trì kỹ thuật đúng, tăng cường độ tập luyện từ từ và nghỉ ngơi hợp lý giúp hạn chế nguy cơ chấn thương. Khi xuất hiện đau dữ dội, sưng, bầm tím, biến dạng hoặc hạn chế vận động, người chơi nên ngừng tập và đi khám để được đánh giá, xử trí phù hợp.