Trĩ nội độ 1 là gì? Những điều cần biết về trĩ nội độ 1

Trĩ nội hình thành do đám rối tĩnh mạch trong ống hậu môn bị giãn phồng và ứ máu kéo dài. Đây là dạng trĩ xuất phát bên trong ống hậu môn, nên ở giai đoạn đầu thường khó nhìn thấy bằng mắt thường. Ở trạng thái bình thường, hệ tĩnh mạch hậu môn có nhiệm vụ đệm và hỗ trợ kiểm soát đại tiện. Tuy nhiên, khi áp lực tại vùng hậu môn - trực tràng tăng cao kéo dài, thành tĩnh mạch yếu dần và phồng lên tạo thành búi trĩ nội mới hình thành. Bệnh tiến triển theo 4 mức độ, trong đó trĩ nội độ 1 là nhẹ nhất.

Trĩ nội độ 1 là giai đoạn khởi phát nhẹ nhất, khi các đám rối tĩnh mạch bên trong ống hậu môn bắt dầu giãn nở và ứ máu nhưng chưa sa xuống dưới đường lược và cũng không lộ ra ngoài. Ở mức độ này, búi trĩ còn nhỏ, triệu chứng thường kín đáo, chủ yếu là đi ngoài ra máu tươi, cảm giác hơi cộm hoặc ngứa nhẹ vùng hậu môn. Vì biểu hiện không rõ rệt, nên thường khó phát hiện và dễ dàng bỏ qua. Trĩ nội độ 1 có tiên lượng khá thuận lợi vì búi trĩ còn nhỏ, chưa sa ra ngoài và niêm mạc hậu môn chưa tổn thương nặng.

Trĩ nói chung là một trong những bệnh hậu môn - trực tràng phổ biến nhất ở người trưởng thành và trĩ nội độ 1 chiếm tỷ lệ lớn trong đó. Tỷ lệ mắc không khác biệt nhiều giữa nam và nữ, nhưng thai kỳ dễ khiến phụ nữ dễ gặp trĩ nội hơn.

Những dấu hiệu và triệu chứng của trĩ nội độ 1

Ở giai đoạn sớm, trĩ nội thường biểu hiện rất kín đáo nên nhiều người dễ bỏ qua, dẫn đến bệnh âm thầm tiến triển nặng hơn theo thời gian. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là chìa khóa để can thiệp hiệu quả ngay từ độ 1. Bạn có thể dựa vào những biểu hiện đặc trưng nhưng còn kín đáo của trĩ nội độ 1 thông qua một số dấu hiệu và triệu chứng:

• Đi ngoài ra máu tươi: Là triệu chứng thường gặp và biểu hiện sớm nhất. Máu thường có màu đỏ tươi, xuất hiện nhanh và rõ sau khi đi vệ sinh, có thể dính giấy vệ sinh, nhỏ giọt hoặc lẫn trên bề mặt phân. Thường xuất hiện khi táo bón, rặn mạnh.
• Cảm giác cộm hoặc khó chịu trong ống hậu môn: Do búi trĩ bắt đầu phồng lên, nhưng vẫn nằm hoàn toàn bên trong nên chưa nhìn thấy bằng mắt thường. Triệu chứng thường thoáng qua, đôi khi chỉ xuất hiện khi đại tiện, khiến người bệnh dễ lầm tưởng là kích ứng tạm thời.
• Ngứa hoặc rát nhẹ: Niêm mạc trĩ dễ bị kích ứng bởi chất thải hoặc vệ sinh chưa đúng cách. Triệu chứng đặc biệt tăng cảm giác sau khi đi tiêu. Nếu gãi hoặc lau mạnh sẽ càng làm tổn thương niêm mạc, dễ dẫn đến viêm hoặc chảy máu nhiều hơn.
• Cảm giác đại tiện chưa hết: Một số người thấy nặng nề vùng hậu môn, muốn đi vệ sinh thêm dù lượng phân không nhiều. Nguyên nhân do búi trĩ làm niêm mạc ống hậu môn bị kéo căng, tạo cảm giác kích thích.
• Hầu như không đau: Vì búi trĩ nằm trên đường lược, nơi ít thụ thể cảm giác đau. Triệu chứng đau thường chỉ xuất hiện nếu có nứt kẽ hậu môn hoặc viêm kích thích đi kèm.

Ở độ 1, các triệu chứng thường thoáng qua, dễ nhầm với táo bón hoặc kích ứng hậu môn thông thường. Chính vì vậy, nếu có dấu hiệu ra máu lặp lại nhiều lần hoặc khó chịu kéo dài, người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá đúng mức độ và xử trí kịp thời.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh trĩ nội độ 1

Ở độ 1, trĩ nội vẫn được xem là giai đoạn sớm và nhẹ. Tuy nhiên, nếu chủ quan và để triệu chứng kéo dài, người bệnh vẫn có thể gặp một số biến chứng khó chịu, ảnh hưởng sinh hoạt và chất lượng sống. Bao gồm:

• Thiếu máu: Chảy máu ít nhưng diễn ra thường xuyên sau mỗi lần đi vệ sinh có thể khiến cơ thể thiếu sắt, dẫn tới mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao, suy giảm tập trung. Tình trạng này gặp nhiều hơn ở người táo bón mạn tính hoặc rặn mạnh khi đại tiện.
• Viêm, kích ứng niêm mạc hậu môn: Niêm mạc trĩ mỏng và dễ tổn thương, nếu vệ sinh không đúng cách, chà xát mạnh hoặc tiếp xúc phân trong thời gian dài có thể gây viêm đỏ, ngứa rát, sưng nề, làm triệu chứng ngày càng khó chịu.
• Nứt kẽ hậu môn: Táo bón kéo dài khiến phân khô cứng, rặn mạnh làm rách niêm mạc vùng hậu môn. Người bệnh có thể đau buốt khi đi tiêu, chảy máu nhiều hơn và dễ gặp tái phát nếu không kiểm soát được táo bón.
• Sa búi trĩ tiến triển độ 2, 3, 4: Áp lực thường xuyên lên vùng hậu môn - trực tràng khiến búi trĩ to dần và có thể sa ra ngoài khi rặn, đánh dấu bệnh chuyển sang giai đoạn nặng hơn, gây đau rát và khó điều trị hơn.
• Bội nhiễm hậu môn: Vùng hậu môn chứa nhiều vi khuẩn, khi niêm mạc trĩ bị tổn thương, vết trầy xước dễ nhiễm khuẩn, tạo mủ, đau tăng và có nguy cơ lan rộng gây viêm mô tế bào.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Do các triệu chứng trong giai đoạn ban đầu của trĩ nội độ 1 thường không rõ ràng và dễ gây bỏ sót. Trĩ nội độ 1 thường là mức giai đoạn có tiên lượng tốt nếu được điều trị đúng cách và kịp thời. Tuy nhiên, bước qua giai đoạn vàng và để bệnh tiến triển hoặc xuất hiện nhiều biến chứng khác thì có thể gây ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Do vậy bệnh nhân cần chú ý hơn và không chủ quan nếu có bất kỳ các triệu chứng nào xuất hiện, cần đến gặp bác sĩ sớm để được khám và có hướng dẫn điều trị đúng nhất.

Các thói quen trong sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành trĩ nội ngay từ giai đoạn sớm nhất. Một số nguyên nhân dẫn đến trĩ nội độ 1:

• Táo bón và rặn mạnh khi đại tiện: Là yếu tố thường gặp nhất. Táo bón khiến phân cứng, người bệnh phải rặn mạnh, làm tăng áp lực lên tĩnh mạch hậu môn - trực tràng, khiến thành mạch giãn và hình thành búi trĩ.
• Ngồi lâu, đứng lâu trong thời gian dài: Tư thế tĩnh kéo dài làm máu khó lưu thông ở vùng chậu và hậu môn, gây ứ trệ tĩnh mạch và tạo điều kiện cho trĩ phát triển.
• Chế độ ăn ít chất xơ, uống ít nước: Khi khẩu phần nghèo chất xơ và thiếu nước, phân khô cứng khó đào thải, kéo theo táo bón và tăng áp lực hậu môn mỗi lần đi tiêu.
• Béo phì: Trọng lượng cơ thể cao gây tăng áp lực kéo dài lên vùng chậu và hệ tĩnh mạch hậu môn, thúc đẩy búi trĩ hình thành và tiến triển nhanh hơn.
• Mang thai: Thai càng lớn càng chèn ép lên tĩnh mạch vùng chậu, đồng thời hormone thai kỳ làm thành mạch mềm và dễ giãn, khiến phụ nữ mang thai dễ mắc trĩ nội ngay từ độ 1.
• Thói quen nhịn đi tiêu: Nhịn đi vệ sinh làm phân ở lại trong trực tràng lâu hơn, hút bớt nước và trở nên khô cứng, vừa gây táo bón, vừa tạo áp lực cao khi đại tiện sau đó.
• Ho mạn tính, nâng vật nặng thường xuyên: Những hoạt động khiến người bệnh phải gắng sức lặp lại nhiều lần có thể làm áp lực ổ bụng tăng mạnh, gây phình giãn tĩnh mạch hậu môn.

Những ai có nguy cơ mắc trĩ nội độ 1?

Trĩ là bệnh lý tiêu hóa thường gặp với tỷ lệ cao, đa phần gặp ở người trưởng thành. Những người có yếu tố nguy cơ mắc bệnh cao hơn là:

• Người thường xuyên bị táo bón hoặc rối loạn thói quen đại tiện, phải rặn nhiều khi đi tiêu.
• Nhân viên văn phòng, tài xế, thợ may hoặc những người phải ngồi hoặc đứng lâu trong thời gian dài, ít vận động.
• Người thừa cân, béo phì, do áp lực ổ bụng và vùng chậu tăng kéo dài.
• Phụ nữ mang thai hoặc sau sinh, đặc biệt trong những tháng cuối thai kỳ khi tử cung chèn ép tĩnh mạch hậu môn.
• Người cao tuổi, do thành mạch yếu dần và chức năng tiêu hóa suy giảm theo tuổi.
• Người lao động nặng, thường xuyên mang vác vật nặng, gắng sức nhiều.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh trĩ, do yếu tố cấu trúc mạch máu và mô nâng đỡ bẩm sinh.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trĩ nội độ 1

Ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng, một số yếu tố trong sinh hoạt và sức khỏe hằng ngày vẫn âm thầm làm tăng nguy cơ hình thành trĩ nội ngay từ độ 1, đó là:

• Thói quen rặn mạnh hoặc ngồi lâu trong nhà vệ sinh.
• Chế độ ăn thiếu hụt chất xơ, không bổ sung đủ lượng nước cơ thể cần.
• Ít vận động, ngồi nhiều.
• Căng thẳng kéo dài.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán trĩ nội độ 1

Trĩ nội độ 1 là giai đoạn nhẹ nhất trong các giai đoạn tiến triển của bệnh trĩ, búi trĩ khá nhỏ do đó rất khó phát hiện trên lâm sàng. Do đó để chẩn đoán bệnh một cách chính xác, bác sĩ phải kết hợp cả hỏi bệnh cũng như thăm khám lâm sàng, đồng thời chỉ định một số xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán bệnh phù hợp.

Khai thác các triệu chứng như đi cầu phân máu, tính chất phân, táo bón, cảm giác lộm cộm hoặc ngứa rát, các triệu chứng khác của bệnh nhân. Thăm khám các triệu chứng thực thể của vùng hậu môn để loại trừ nứt kẽ, viêm, khối bất thường, quan trọng nhất là thăm hậu môn - trực tràng để đánh giá niêm mạc, cấu trúc bên trong.

Kết hợp với chỉ định một số xét nghiệm như:

• Nội soi hậu môn - trực tràng: Đây là phương pháp quan trọng nhất để chẩn đoán trĩ nội độ 1. Nội soi cho phép quan sát trực tiếp búi trĩ còn nhỏ, nằm trên đường lược, đánh giá mức độ giãn mạch, tình trạng niêm mạc và xác định chính xác giai đoạn bệnh.
• Nội soi đại tràng: Cân nhắc khi chảy máu kéo dài, hoặc theo nhóm tuổi, nguy cơ để loại trừ bệnh lý đại trực tràng khác.
• Xét nghiệm máu: Đánh giá thiếu máu thiếu sắt nếu chảy máu tái diễn.

Phương pháp điều trị trĩ nội độ 1

Trĩ nội độ 1 nếu được phát hiện sớm thường dễ điều trị và có tỷ lệ cải thiện cao. Đây không phải là bệnh khó chữa, tuy nhiên người bệnh cần can thiệp sớm và tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị để tránh bệnh tiến triển sang các giai đoạn nặng hơn.

Ở giai đoạn này, điều trị chủ yếu là điều trị nội khoa, nhằm giảm triệu chứng và làm búi trĩ co nhỏ dần. Một số nhóm thuốc thường được sử dụng là nhóm thuốc làm tăng sức bền thành mạch, giảm đau, nhuận tràng.

Bên cạnh đó kết hợp thêm việc thay đổi lối sống để làm giảm yếu tố nguy cơ cũng như làm hạn chế diễn tiến của bệnh.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp hạn chế diễn tiến trĩ nội độ 1

Chế độ sinh hoạt

• Thành lập và duy trì thói quen đại tiện đúng giờ.
• Hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu.
• Vận động đều đặn: Đi bộ, bơi lội, yoga hoặc các bài tập nhẹ giúp giảm ứ trệ tĩnh mạch và hỗ trợ tiêu hóa.
• Giữ vệ sinh hậu môn đúng cách.
• Kiểm soát cân nặng và căng thẳng.

Chế độ dinh dưỡng

• Tăng cường bổ sung thực phẩm giàu chất xơ.
• Uống đủ nước mỗi ngày.
• Hạn chế ăn các thức ăn cay nóng hoặc chứa nhiều dầu mỡ.
• Giảm rượu bia, cà phê vì có thể gây mất nước và làm táo bón nặng hơn.
• Ăn uống điều độ, đúng bữa.

Phương pháp phòng ngừa trĩ nội độ 1

Trĩ nội độ 1 hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt ngay từ sớm. Việc duy trì lối sống lành mạnh không chỉ giúp hạn chế nguy cơ hình thành búi trĩ mà còn ngăn bệnh tiến triển nặng hơn về sau. Một số phương pháp giúp phòng ngừa bệnh tốt là:

• Duy trì thói quen đại tiện khoa học: Đi vệ sinh đúng giờ, không nhịn, không rặn mạnh và không ngồi lâu trong nhà vệ sinh.
• Ăn uống giàu chất xơ, uống đủ nước: Giúp phân mềm, dễ đào thải, hạn chế táo bón.
• Tăng cường vận động thể chất: Đi bộ, bơi lội hoặc tập luyện nhẹ nhàng giúp cải thiện tuần hoàn máu vùng chậu và hậu môn.
• Hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu: Thường xuyên thay đổi tư thế, vận động giữa giờ làm việc.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý: Giảm áp lực ổ bụng và áp lực lên tĩnh mạch hậu môn.
• Tránh lao động gắng sức kéo dài: Hạn chế nâng vác vật nặng hoặc hoạt động làm tăng áp lực ổ bụng.
• Giữ vệ sinh hậu môn đúng cách: Vệ sinh nhẹ nhàng sau đại tiện, tránh chà xát gây tổn thương niêm mạc.
• Khám sớm khi có dấu hiệu bất thường: Đi ngoài ra máu, táo bón kéo dài hoặc khó chịu hậu môn cần được đánh giá sớm để can thiệp kịp thời.