Barrett thực quản có chữa khỏi không và mức độ nguy hiểm ra sao?

Barrett thực quản là một bệnh lý tiêu hóa mạn tính, hình thành do sự tổn thương kéo dài của niêm mạc thực quản, thường liên quan trực tiếp đến trào ngược dạ dày thực quản. Đây được xem là tình trạng tiền ung thư, đòi hỏi người bệnh phải được chẩn đoán chính xác, theo dõi định kỳ và can thiệp đúng thời điểm. Việc nắm rõ bản chất bệnh, nguy cơ tiến triển và các phương pháp điều trị hiện nay có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Barrett thực quản có chữa khỏi không?

Barrett thực quản có thể điều trị khỏi hoặc kiểm soát hiệu quả trong một số trường hợp, đặc biệt khi bệnh được phát hiện sớm và chưa tiến triển thành ung thư. Tuy nhiên, khả năng “chữa khỏi” phụ thuộc chặt chẽ vào giai đoạn bệnh, mức độ biến đổi tế bào niêm mạc thực quản và phương pháp điều trị được áp dụng.

Barrett thực quản được xem là tình trạng chuyển sản của niêm mạc thực quản, trong đó tế bào vảy bình thường bị thay thế bởi tế bào trụ. Nếu tổn thương này chưa xuất hiện nghịch sản (loạn sản), việc kiểm soát tốt trào ngược dạ dày thực quản bằng thuốc, kết hợp theo dõi nội soi định kỳ, có thể giúp ổn định tổn thương và ngăn bệnh tiến triển, đồng thời giảm đáng kể nguy cơ ung thư hóa. Ở giai đoạn này, nhiều trường hợp không còn tiến triển thêm và được xem là điều trị thành công về mặt lâm sàng.

Khi Barrett thực quản đã xuất hiện nghịch sản độ thấp hoặc độ cao, khả năng chữa khỏi vẫn tồn tại nếu người bệnh được can thiệp kịp thời bằng các phương pháp điều trị qua nội soi nhằm loại bỏ vùng niêm mạc bất thường. Những kỹ thuật này cho phép phá hủy hoặc cắt bỏ mô tiền ung thư, tạo điều kiện cho niêm mạc thực quản lành tính tái tạo. Trong bối cảnh này, “chữa khỏi” được hiểu là loại bỏ hoàn toàn tổn thương loạn sản và giảm nguy cơ tiến triển thành ung thư thực quản.

Ngược lại, khi Barrett thực quản đã tiến triển thành ung thư thực quản xâm lấn, việc điều trị trở nên phức tạp hơn nhiều. Khả năng chữa khỏi lúc này phụ thuộc vào mức độ xâm lấn của khối u, phạm vi lan rộng và đáp ứng với phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị. Ở giai đoạn muộn, mục tiêu điều trị thường chuyển từ chữa khỏi hoàn toàn sang kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Barrett thực quản có nguy hiểm không? Vì sao cần theo dõi lâu dài?

Barrett thực quản được xếp vào nhóm tổn thương tiền ung thư của thực quản, do đó tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành ung thư biểu mô tuyến thực quản. Mặc dù không phải tất cả người bệnh Barrett thực quản đều sẽ bị ung thư, nhưng nguy cơ này là có thật và tăng dần theo thời gian, đặc biệt khi xuất hiện nghịch sản.

Mức độ nguy hiểm của Barrett thực quản không chỉ nằm ở bản thân tổn thương niêm mạc, mà còn ở đặc điểm bệnh thường tiến triển âm thầm. Nhiều người bệnh gần như không có triệu chứng đặc hiệu, hoặc chỉ biểu hiện giống trào ngược dạ dày thông thường như ợ nóng, nóng rát sau xương ức, nuốt vướng nhẹ. Điều này khiến bệnh dễ bị bỏ sót nếu không được nội soi và sinh thiết đúng thời điểm.

Việc theo dõi lâu dài có ý nghĩa quan trọng vì Barrett thực quản có thể thay đổi theo thời gian, từ không nghịch sản sang nghịch sản độ thấp, rồi nghịch sản độ cao và cuối cùng là ung thư. Nội soi định kỳ kèm sinh thiết giúp phát hiện sớm những biến đổi tiền ung thư này, từ đó cho phép can thiệp kịp thời trước khi bệnh tiến triển không thể đảo ngược.

Ngoài ra, một số yếu tố như tuổi cao, giới nam, béo phì, hút thuốc lá, trào ngược dạ dày kéo dài hoặc tiền sử gia đình có ung thư thực quản có thể làm tăng nguy cơ biến chứng của Barrett thực quản. Do đó, việc theo dõi không chỉ nhằm phát hiện ung thư sớm mà còn giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ cá thể hóa, điều chỉnh chiến lược điều trị và tần suất kiểm tra phù hợp cho từng người bệnh.

Các phương pháp điều trị Barrett thực quản theo từng giai đoạn

Điều trị Barrett thực quản không áp dụng một phác đồ chung cho mọi trường hợp mà được cá thể hóa dựa trên kết quả nội soi, sinh thiết và mức độ biến đổi tế bào niêm mạc thực quản. Nguyên tắc điều trị xuyên suốt là kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản, ngăn ngừa tiến triển sang ung thư và loại bỏ mô bất thường khi cần thiết. Dưới đây là các phương pháp điều trị tương ứng với từng giai đoạn bệnh.

Trường hợp Barrett thực quản không nghịch sản

Barrett thực quản không nghịch sản được xác định khi nội soi và sinh thiết cho thấy niêm mạc thực quản đã chuyển sản nhưng chưa xuất hiện các thay đổi tiền ung thư. Ở giai đoạn này, nguy cơ tiến triển thành ung thư thấp hơn so với các giai đoạn có nghịch sản.

Hướng điều trị chủ yếu là điều trị nội khoa và theo dõi định kỳ, bao gồm:

• Sử dụng thuốc ức chế tiết axit dạ dày nhằm kiểm soát trào ngược, giảm kích thích kéo dài lên niêm mạc thực quản.
• Kết hợp thay đổi lối sống để hạn chế trào ngược và hỗ trợ hiệu quả điều trị.
• Nội soi thực quản - dạ dày kèm sinh thiết định kỳ theo khuyến cáo để theo dõi diễn tiến của tổn thương.

Mục tiêu của điều trị ở giai đoạn này là ổn định tổn thương niêm mạc, ngăn bệnh tiến triển sang nghịch sản, đồng thời phát hiện sớm các biến đổi bất thường nếu xuất hiện trong quá trình theo dõi.

Trường hợp Barrett thực quản có nghịch sản

Barrett thực quản có nghịch sản, bao gồm nghịch sản độ thấp và nghịch sản độ cao, cho thấy niêm mạc thực quản đã xuất hiện những biến đổi tế bào tiền ung thư. Đây là giai đoạn nguy cơ tiến triển thành ung thư thực quản cao hơn, đòi hỏi chiến lược điều trị tích cực hơn so với giai đoạn không nghịch sản.

Phương pháp điều trị chủ đạo trong nhóm này là can thiệp qua nội soi, với mục tiêu loại bỏ hoàn toàn vùng niêm mạc bất thường, bao gồm:

• Cắt hớt niêm mạc thực quản qua nội soi để loại bỏ mô chứa tế bào loạn sản.
• Các kỹ thuật phá hủy mô loạn sản bằng năng lượng (như sóng tần số cao hoặc các phương pháp đốt chọn lọc khác), giúp tiêu diệt tế bào tiền ung thư và tạo điều kiện cho niêm mạc lành tái tạo.

Song song với can thiệp nội soi, người bệnh vẫn cần điều trị kiểm soát trào ngược bằng thuốc và theo dõi nội soi chặt chẽ sau điều trị. Ở giai đoạn này, nếu được can thiệp đúng thời điểm và theo dõi nghiêm ngặt, nguy cơ tiến triển thành ung thư có thể được giảm đáng kể.

Trường hợp Barrett thực quản đã ung thư hóa

Khi Barrett thực quản đã tiến triển thành ung thư thực quản, phương pháp điều trị phụ thuộc vào giai đoạn ung thư, mức độ xâm lấn của khối u và tình trạng toàn thân của người bệnh.

• Ung thư còn khu trú ở lớp nông của niêm mạc, chưa xâm lấn mạch máu hoặc hạch bạch huyết: Có thể điều trị bằng các phương pháp can thiệp qua nội soi, như cắt hớt niêm mạc, nhằm loại bỏ hoàn toàn tổn thương ác tính.
• Ung thư đã xâm lấn sâu hoặc lan đến hạch bạch huyết: Điều trị thường cần đến phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ thực quản, kết hợp với hóa trị hoặc xạ trị tùy từng trường hợp cụ thể.

Ở giai đoạn ung thư hóa, mục tiêu điều trị không chỉ là kéo dài thời gian sống mà còn hướng tới kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Việc phát hiện Barrett thực quản và can thiệp sớm trước khi tiến triển đến giai đoạn này có ý nghĩa quyết định đối với tiên lượng lâu dài.

Ai nên tầm soát và theo dõi Barrett thực quản định kỳ?

Tầm soát và theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm Barrett thực quản và các biến đổi tiền ung thư, từ đó can thiệp kịp thời trước khi bệnh tiến triển nặng. Tuy nhiên, việc tầm soát chủ yếu được khuyến cáo cho những nhóm có nguy cơ cao.

Những đối tượng nên được cân nhắc tầm soát Barrett thực quản bao gồm:

• Người bị trào ngược dạ dày thực quản mạn tính, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài nhiều năm.
• Người trên 50 tuổi, có nguy cơ cao hơn so với nhóm tuổi trẻ.
• Nam giới, do tỷ lệ mắc Barrett thực quản và ung thư thực quản cao hơn.
• Người thừa cân hoặc béo phì, làm tăng nguy cơ trào ngược kéo dài.
• Người hút thuốc lá hoặc có tiền sử gia đình mắc Barrett thực quản hay ung thư thực quản.

Phương pháp tầm soát chủ yếu là nội soi thực quản - dạ dày kèm sinh thiết để xác định chẩn đoán và đánh giá mức độ biến đổi tế bào. Sau khi được chẩn đoán, người bệnh cần theo dõi định kỳ bằng nội soi, với tần suất tùy thuộc vào việc có hay không xuất hiện nghịch sản.

Barrett thực quản là bệnh lý không nên chủ quan, nhưng cũng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ tiến triển thành ung thư nếu được phát hiện và kiểm soát đúng cách. Trên thực tế, Barrett thực quản có chữa khỏi không phụ thuộc lớn vào giai đoạn bệnh, mức độ nghịch sản và sự tuân thủ điều trị của người bệnh. Chủ động tầm soát, điều trị sớm, kết hợp theo dõi định kỳ và điều chỉnh lối sống khoa học chính là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng sống cho người mắc Barrett thực quản.