Xét nghiệm ADN bằng tóc có chính xác không? Mẫu tóc xét nghiệm ADN để được bao lâu?

Xét nghiệm ADN không chỉ được thực hiện từ máu hay nước bọt mà còn có thể sử dụng nhiều loại mẫu sinh học khác, trong đó có tóc. Tuy nhiên, để đảm bảo kết quả chính xác, mẫu tóc cần đáp ứng một số yêu cầu nhất định về cách lấy và bảo quản. Hiểu rõ những nguyên tắc này sẽ giúp quá trình xét nghiệm diễn ra thuận lợi và hạn chế phải lấy lại mẫu.

Xét nghiệm ADN bằng tóc là gì?

Xét nghiệm ADN bằng tóc là phương pháp sử dụng mẫu tóc để tách chiết ADN và phân tích thông tin di truyền. Mẫu tóc có thể được sử dụng trong một số xét nghiệm quan hệ huyết thống hoặc phân tích di truyền khi phòng xét nghiệm đã thẩm định phương pháp cho loại bệnh phẩm này. Không phải mọi xét nghiệm di truyền đều chấp nhận mẫu tóc.

Đối với các xét nghiệm huyết thống thông thường sử dụng ADN nhân, mẫu tóc có khả năng phân tích tốt hơn khi phần gốc tóc còn mô hoặc tế bào bám quanh. Không nên gọi phần này là “nang tóc”, vì nang tóc nằm trong da và thường không được lấy ra cùng sợi tóc.

Ngược lại, phần thân tóc chủ yếu được cấu tạo từ keratin và hầu như không còn tế bào sống. Vì vậy, những sợi tóc bị cắt sát da đầu hoặc tóc rụng tự nhiên thường có ít mô tế bào bám quanh gốc, nên khả năng thu đủ ADN nhân cho xét nghiệm huyết thống thông thường có thể thấp hơn tóc được nhổ và còn mô chân tóc.

Hiện nay, xét nghiệm ADN bằng tóc thường được chỉ định trong các trường hợp:

• Xác định quan hệ huyết thống.
• Thực hiện các xét nghiệm di truyền theo chỉ định.
• Người khó lấy máu hoặc không thể lấy mẫu nước bọt.
• Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người sợ kim tiêm.
• Thu mẫu tại nhà khi không thuận tiện đến cơ sở xét nghiệm.

Khi phòng xét nghiệm yêu cầu tóc nhổ, cần lấy theo hướng dẫn để tăng khả năng phần gốc còn mô tế bào bám quanh. Không nên tự thu nếu kết quả cần xác minh danh tính hoặc sử dụng cho mục đích pháp lý.

Xét nghiệm ADN bằng tóc có chính xác không?

Một trong những câu hỏi được quan tâm nhất là liệu xét nghiệm ADN bằng tóc có cho kết quả chính xác như mẫu máu hoặc nước bọt hay không.

Câu trả lời là có. Nếu mẫu tóc còn nguyên chân tóc, được thu đúng kỹ thuật và phân tích bằng công nghệ phù hợp. Khi mẫu tóc cung cấp đủ ADN nhân và hồ sơ di truyền đạt tiêu chí chất lượng, kết quả đối chiếu có thể được diễn giải theo cùng nguyên tắc thống kê như các mẫu tham chiếu khác. Tuy nhiên, khả năng tách chiết và tạo hồ sơ ADN đầy đủ từ tóc có thể thấp hơn so với máu hoặc mẫu quệt niêm mạc má.

Lý do là ADN trong tất cả các tế bào có nhân của cùng một người gần như giống nhau. Nang tóc chứa các tế bào còn nhân nên hoàn toàn có thể cung cấp ADN phục vụ phân tích.

Trong xét nghiệm huyết thống, mức độ ủng hộ hoặc loại trừ quan hệ được đánh giá dựa trên các dấu ấn di truyền và phép tính thống kê. Giá trị cụ thể phụ thuộc vào chất lượng hồ sơ ADN, bộ dấu ấn, dữ liệu quần thể và quy trình của phòng xét nghiệm.

Tuy nhiên, độ chính xác của xét nghiệm còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.

Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả gồm:

• Mẫu tóc có chân tóc hay không: Đây là yếu tố quan trọng nhất.
• Số lượng tóc: Phụ thuộc vào tình trạng mô bám quanh gốc và quy trình của phòng xét nghiệm
• Chất lượng mẫu: Tóc không bị nấm mốc, mục hoặc hư hỏng.
• Quy trình bảo quản: Mẫu cần được giữ khô và sạch.
• Công nghệ xét nghiệm: Hệ thống phân tích hiện đại giúp tăng độ chính xác.
• Kinh nghiệm của phòng xét nghiệm: Quy trình kiểm soát chất lượng góp phần hạn chế sai sót.

Nhiều người lo lắng tóc nhuộm, uốn hoặc ép sẽ làm sai kết quả xét nghiệm. Việc nhuộm, tẩy, uốn hoặc xử lý nhiệt có thể ảnh hưởng đến chất lượng mẫu, đặc biệt khi phòng xét nghiệm phải phân tích thân tóc. Nếu mô tế bào quanh gốc tóc còn đủ, khả năng thu ADN nhân có thể tốt hơn, nhưng mẫu vẫn cần được phòng xét nghiệm đánh giá.

Ngược lại, tóc bị cắt, tóc rụng tự nhiên hoặc tóc không còn chân tóc có thể không đủ lượng ADN cần thiết để thực hiện xét nghiệm ADN nhân. Trong trường hợp này, cơ sở xét nghiệm có thể yêu cầu lấy lại mẫu khác.

Mẫu tóc xét nghiệm ADN để được bao lâu?

Mẫu tóc xét nghiệm ADN để được bao lâu? Câu trả lời là mẫu có thể được lưu giữ nhiều năm nếu tóc có chân tóc và được bảo quản đúng điều kiện khô ráo, sạch sẽ.

Thực tế, nếu được bảo quản đúng cách, mẫu tóc có thể lưu giữ trong thời gian khá dài mà vẫn đảm bảo khả năng tách chiết ADN. Điều này là nhờ ADN trong chân tóc tương đối ổn định khi không chịu tác động của độ ẩm, nhiệt độ cao hoặc vi sinh vật.

Tuy nhiên, thời gian lưu giữ hiệu quả còn phụ thuộc vào điều kiện bảo quản.

Để đảm bảo chất lượng mẫu tóc phục vụ xét nghiệm ADN, cần lưu ý các điều kiện bảo quản sau:

• Loại mẫu: Sử dụng tóc còn nguyên chân tóc (nang tóc) để đảm bảo đủ ADN phục vụ phân tích.
• Độ ẩm: Mẫu tóc cần được làm khô hoàn toàn trước khi bảo quản nhằm hạn chế nấm mốc và tránh làm giảm chất lượng ADN.
• Dụng cụ chứa: Nên đựng mẫu trong phong bì giấy hoặc hộp sạch, khô. Tránh sử dụng túi nilon kín nếu tóc còn ẩm.
• Môi trường bảo quản: Giữ mẫu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ cao và môi trường có độ ẩm lớn.
• Thời gian lưu mẫu: Không có một thời hạn chung bảo đảm mẫu luôn cho kết quả, khả năng sử dụng phải được phòng xét nghiệm đánh giá.

Người lấy mẫu không nên cho tóc còn ẩm vào túi nilon kín vì độ ẩm có thể tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, làm giảm chất lượng ADN. Ngoài ra, cũng cần tránh để mẫu tóc tiếp xúc với hóa chất, nước hoặc nhiệt độ quá cao trong thời gian dài. Nếu chưa gửi mẫu ngay sau khi thu, nên ghi rõ thông tin người lấy mẫu, ngày lấy mẫu và bảo quản đúng hướng dẫn để hạn chế nhầm lẫn.

Những lưu ý khi lấy và bảo quản mẫu tóc xét nghiệm ADN

Việc lấy mẫu đúng cách có vai trò rất quan trọng đối với chất lượng xét nghiệm.

Để tăng khả năng tách chiết ADN, người lấy mẫu nên thực hiện theo các hướng dẫn sau:

• Nhổ tóc trực tiếp thay vì cắt tóc.
• Thu khoảng 6 - 10 sợi tóc còn nguyên chân tóc.
• Không chạm tay trực tiếp vào phần chân tóc.
• Để tóc khô hoàn toàn trước khi đóng gói.
• Cho mẫu vào phong bì giấy hoặc hộp sạch, khô.
• Ghi rõ thông tin người cung cấp mẫu nếu lấy nhiều mẫu cùng lúc.
• Gửi mẫu đến phòng xét nghiệm trong thời gian sớm nhất khi có thể.
• Tránh để mẫu tiếp xúc với nước, hóa chất hoặc môi trường ẩm.

Nếu lấy mẫu cho trẻ nhỏ, người thực hiện nên thao tác nhẹ nhàng để hạn chế gây khó chịu. Trong trường hợp không chắc chắn mẫu đã đạt yêu cầu, nên liên hệ trước với cơ sở xét nghiệm để được hướng dẫn cụ thể.

Bên cạnh đó, nếu kết quả xét nghiệm được sử dụng cho mục đích pháp lý, người thực hiện cần tuân thủ đầy đủ quy trình lấy mẫu theo quy định của cơ sở xét nghiệm nhằm đảm bảo tính hợp lệ của kết quả.

Xét nghiệm ADN bằng tóc là phương pháp thuận tiện, ít xâm lấn và có độ chính xác cao nếu mẫu tóc còn nguyên chân tóc, được lấy đúng kỹ thuật và phân tích bằng quy trình đạt chuẩn. So với mẫu máu hay nước bọt, mẫu tóc hoàn toàn có thể mang lại kết quả tương đương trong nhiều mục đích xét nghiệm, bao gồm xác định quan hệ huyết thống.

Đối với thắc mắc mẫu tóc xét nghiệm ADN để được bao lâu, câu trả lời là mẫu có thể được lưu giữ trong nhiều năm nếu được bảo quản khô ráo, sạch sẽ và tránh các yếu tố làm hư hỏng ADN. Để đảm bảo kết quả có độ tin cậy cao, người thực hiện nên tuân thủ đúng hướng dẫn lấy mẫu và lựa chọn cơ sở xét nghiệm uy tín.

Nếu có nhu cầu xét nghiệm ADN bằng tóc, hãy liên hệ cơ sở xét nghiệm uy tín để được hướng dẫn cách lấy, bảo quản và gửi mẫu đúng quy trình. Điều này giúp hạn chế phải lấy lại mẫu và đảm bảo kết quả phân tích có độ chính xác cao.