Vọp bẻ là gì nguyên nhân và cách xử trí?

Vọp bẻ thường xuất hiện bất ngờ, không có dấu hiệu báo trước, gây ra cơn đau dữ dội khiến nhiều người hoảng hốt. Tình trạng này không chỉ xảy ra ở người chơi thể thao mà còn phổ biến ở người lao động nặng, nhân viên văn phòng, phụ nữ mang thai và người cao tuổi. Mặc dù không phải là bệnh lý nguy hiểm, việc vọp bẻ lặp đi lặp lại có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng cuộc sống.

Vọp bẻ (chuột rút) là gì?

Vọp bẻ hay còn gọi là chuột rút, là hiện tượng cơ bắp co thắt đột ngột và không tự chủ, gây cảm giác đau nhói, căng cứng dữ dội tại vùng cơ bị ảnh hưởng. Cơn co thắt này có thể kéo dài từ vài giây đến vài phút, thậm chí lâu hơn, khiến người gặp phải khó hoặc không thể cử động trong thời gian ngắn. Dù hầu hết các nhóm cơ đều có thể bị vọp bẻ, tình trạng này thường gặp nhất ở cẳng chân, đùi, bàn chân, bàn tay và cơ bụng.

Mặc dù phần lớn các cơn vọp bẻ không nguy hiểm và có thể tự thuyên giảm, nhưng tình trạng này trở nên rủi ro trong những hoàn cảnh đặc biệt. Chẳng hạn, nếu vọp bẻ xảy ra khi đang bơi, người bệnh có thể mất kiểm soát vận động và đối mặt nguy cơ đuối nước. Tương tự, vọp bẻ khi đang lái xe, đứng gần bếp lửa, hoặc làm việc trên cao có thể gây tai nạn đáng tiếc. Vì vậy, việc hiểu rõ bản chất của vọp bẻ và chủ động phòng ngừa bằng cách uống đủ nước, bổ sung điện giải hợp lý, khởi động kỹ trước vận động và thay đổi tư thế thường xuyên là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe và an toàn trong sinh hoạt hằng ngày.

Nguyên nhân gây ra vọp bẻ

Vọp bẻ là tình trạng có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, liên quan trực tiếp đến thói quen sinh hoạt, vận động và tình trạng sức khỏe tổng thể. Trong đó, một số nguyên nhân phổ biến thường gặp có thể kể đến như sau:

Cơ bắp vận động quá sức

Trước hết, cơ bắp vận động quá sức là nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất. Khi bạn lao động nặng, tập luyện thể thao cường độ cao hoặc vận động kéo dài mà không có thời gian nghỉ ngơi hợp lý, cơ bắp sẽ rơi vào trạng thái mệt mỏi. Đặc biệt vào ban đêm, khi cơ thể thả lỏng, các nhóm cơ đã bị “quá tải” trong ngày dễ co thắt đột ngột, gây đau nhức và vọp bẻ. Về mặt sinh lý, vận động quá mức khiến năng lượng dự trữ trong cơ thể bị tiêu hao nhanh, nếu không được bù đắp kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ co cơ bất thường.

Thiếu hụt khoáng chất như canxi, magie và kali

Bên cạnh đó, thiếu hụt khoáng chất như canxi, magie và kali cũng là yếu tố quan trọng. Đây là những chất điện giải cần thiết cho quá trình co - giãn cơ và dẫn truyền thần kinh. Chế độ ăn uống nghèo dinh dưỡng, đổ mồ hôi nhiều mà không bổ sung khoáng chất đầy đủ sẽ khiến cơ bắp dễ bị kích thích quá mức, từ đó gây vọp bẻ.

Hệ thần kinh - cơ hoạt động quá tải

Ngoài ra, hệ thần kinh - cơ hoạt động quá tải cũng góp phần gây nên tình trạng này. Việc duy trì một tư thế quá lâu như đứng, ngồi hoặc quỳ trong thời gian dài có thể làm chèn ép dây thần kinh và mạch máu, khiến máu lưu thông kém. Điều này thường gặp ở người lao động văn phòng, người phải đứng lâu hoặc phụ nữ thường xuyên mang giày cao gót.

Mất nước và rối loạn cân bằng điện giải

Cuối cùng, mất nước và rối loạn cân bằng điện giải là nguyên nhân không thể bỏ qua. Khi cơ thể mất nhiều nước do vận động, thời tiết nóng hoặc làm việc nặng mà không được bù nước đúng cách, các cơn vọp bẻ sẽ dễ xuất hiện hơn. Nếu tình trạng này kéo dài, không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe lâu dài.

Xử lý thế nào khi bị vọp bẻ để giảm đau nhanh và an toàn?

Vọp bẻ thường xuất hiện đột ngột và gây đau dữ dội, khiến người gặp phải hoang mang, đặc biệt khi đang vận động hoặc làm việc. Khi cảm nhận được cơn co thắt cơ bất thường, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và xử lý đúng cách để hạn chế đau đớn cũng như phòng ngừa biến chứng.

Trước tiên, bạn cần dừng ngay mọi hoạt động đang thực hiện. Việc cố gắng tiếp tục vận động có thể làm cơ bị co thắt nặng hơn, khiến cơn đau kéo dài và khó hồi phục. Sau khi dừng lại, hãy hít thở sâu, thả lỏng toàn thân để giúp cơ bắp bớt căng cứng.

Vọp bẻ ở tay

Nếu bị vọp bẻ ở tay, bạn nên nhẹ nhàng thả lỏng bàn tay và cổ tay, tránh nắm chặt hay dùng lực mạnh. Khi cơn đau bắt đầu dịu bớt, hãy cử động chậm rãi các ngón tay, gập, duỗi nhẹ để cơ bắp dần thư giãn và trở lại trạng thái bình thường.

Vọp bẻ ở chân

Với vọp bẻ ở chân, đặc biệt là vùng bắp chân, bạn nên duỗi thẳng chân từ từ, sau đó gập bàn chân hướng về phía đầu gối. Dùng tay ấn nhẹ vào gót chân để kéo giãn cơ đang bị co rút. Khi cơn đau giảm, việc xoa bóp nhẹ nhàng vùng cơ bị ảnh hưởng sẽ giúp tăng lưu thông máu, giảm nguy cơ vọp bẻ tái diễn trong thời gian ngắn.

Vọp bẻ ở lưng

Trong trường hợp vọp bẻ ở lưng, hãy điều chỉnh tư thế sao cho cơ thể cảm thấy thoải mái nhất, tốt nhất là nằm ngửa hoặc nghiêng sang một bên. Các cơn co thắt thường sẽ giảm dần sau vài phút. Để hạn chế tái phát, bạn nên duy trì thói quen vận động nhẹ nhàng, vươn người, xoay lưng và massage thường xuyên để cơ lưng luôn được thư giãn và máu lưu thông tốt hơn.

Xử lý đúng cách ngay từ đầu không chỉ giúp giảm đau nhanh mà còn góp phần bảo vệ cơ bắp, hạn chế vọp bẻ lặp lại trong sinh hoạt hằng ngày.

Hy vọng qua nội dung bài viết bạn đã có thêm thông tin về vọp bẻ là gì. Vọp bẻ tuy là hiện tượng thường gặp nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt khi xảy ra thường xuyên hoặc trong những tình huống nguy hiểm. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, điều chỉnh thói quen sinh hoạt, bổ sung đầy đủ nước và khoáng chất, đồng thời duy trì vận động hợp lý sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ vọp bẻ. Chủ động phòng tránh vọp bẻ không chỉ giúp bạn tránh được những cơn đau đột ngột mà còn góp phần nâng cao sức khỏe cơ bắp và đảm bảo an toàn trong cuộc sống hằng ngày.