Vỡ nhãn cầu là gì? Có chữa trị được không?

Một chấn thương mạnh ở mắt có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến cấu trúc bên trong và làm suy giảm thị lực. Trong đó, vỡ nhãn cầu là tình trạng cần được cấp cứu và xử trí kịp thời để hạn chế biến chứng. Khả năng phục hồi của mắt phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương và thời điểm điều trị. Hiểu nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa trị sẽ giúp người bệnh chủ động hơn khi gặp tình trạng này.

Vỡ nhãn cầu là gì?

Theo Cleveland Clinic, vỡ nhãn cầu là một dạng chấn thương mắt nghiêm trọng, xảy ra khi thành nhãn cầu gồm giác mạc hoặc củng mạc bị rách toàn bộ chiều dày do tác động từ bên ngoài. Nguyên nhân có thể liên quan đến va đập mạnh, tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc vật sắc nhọn xuyên vào mắt. Trong những trường hợp nặng, các mô và cấu trúc bên trong mắt có thể bị tổn thương hoặc thoát ra qua vị trí vết thương.

Vỡ nhãn cầu cần được phân biệt với trầy xước giác mạc. Trầy giác mạc chỉ ảnh hưởng đến lớp bề mặt và thường gây đau, cộm, chảy nước mắt hoặc nhạy cảm với ánh sáng. Ngược lại, vỡ nhãn cầu là tổn thương sâu hơn, có thể kèm đau mắt, giảm thị lực, biến dạng đồng tử, xuất huyết hoặc những bất thường khác sau chấn thương.

Đây là một tình trạng cấp cứu nhãn khoa, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để đánh giá và điều trị. Khả năng bảo tồn nhãn cầu và thị lực phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương, các cấu trúc bị ảnh hưởng và thời điểm can thiệp. Trong một số trường hợp tổn thương rất nặng, bác sĩ có thể phải cân nhắc các biện pháp phẫu thuật phù hợp khi không còn khả năng bảo tồn mắt.

Nguyên nhân gây vỡ nhãn cầu

Vỡ nhãn cầu là một dạng chấn thương mắt hở nghiêm trọng, xảy ra khi thành nhãn cầu gồm giác mạc hoặc củng mạc bị rách hay thủng. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Va đập mạnh: Tai nạn giao thông, tai nạn lao động, bị đánh hoặc va vào vật cứng có thể tạo lực lớn lên mắt và làm rách thành nhãn cầu.
• Vật sắc nhọn đâm xuyên: Dao, mảnh kính, kim loại hoặc dụng cụ lao động có thể xuyên vào mắt, gây tổn thương giác mạc, củng mạc và các cấu trúc bên trong.
• Tai nạn sinh hoạt: Té ngã, va mặt hoặc vùng mắt vào cạnh bàn và các vật cứng có thể gây vỡ nhãn cầu nếu lực tác động đủ mạnh.
• Cấu trúc mắt suy yếu: Sẹo sau phẫu thuật, viêm loét giác mạc nặng hoặc một số bệnh lý làm mỏng giác mạc, củng mạc có thể khiến thành nhãn cầu kém bền vững và dễ tổn thương hơn.

Vỡ nhãn cầu là tình trạng cấp cứu nhãn khoa, vì vậy người bệnh cần được thăm khám và xử trí sớm để hạn chế biến chứng và tăng khả năng bảo tồn thị lực.

Dấu hiệu nhận biết vỡ nhãn cầu

Vỡ nhãn cầu thường xảy ra sau các chấn thương mạnh như tai nạn giao thông, vật cứng va trực tiếp vào mắt hoặc vết thương do vật sắc nhọn xuyên qua thành nhãn cầu. Một số trường hợp ít gặp có thể xảy ra khi giác mạc hoặc củng mạc đã suy yếu từ trước. Các dấu hiệu có thể gặp gồm:

• Đau mắt dữ dội: Cơn đau thường xuất hiện ngay sau chấn thương và có thể tăng lên tùy mức độ tổn thương.
• Khó mở mắt: Người bệnh có thể cảm thấy kích thích, cộm, khó chịu hoặc không thể mở mắt bình thường.
• Giảm thị lực đột ngột: Khả năng nhìn có thể giảm nhanh sau chấn thương, thậm chí mất thị lực ở những trường hợp nghiêm trọng.
• Sưng và bầm quanh mắt: Mi mắt, kết mạc có thể sưng, bầm tím hoặc kèm theo chảy máu.
• Xuất huyết trong mắt: Máu có thể xuất hiện dưới kết mạc, trong tiền phòng hoặc các cấu trúc sâu hơn của mắt.
• Hình dạng mắt bất thường: Đồng tử có thể biến dạng, tiền phòng thay đổi độ sâu hoặc nhãn cầu có biểu hiện mất cấu trúc bình thường.
• Hạn chế vận động mắt: Người bệnh có thể gặp khó khăn hoặc đau khi di chuyển mắt theo một số hướng.
• Mô nội nhãn lộ ra ngoài: Với tổn thương nặng, các mô bên trong mắt như màng bồ đào hoặc thủy tinh thể có thể sa hoặc kẹt tại vị trí vết thương.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu nghi ngờ vỡ nhãn cầu và xử trí kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế tổn thương mắt và bảo tồn thị lực.

Vỡ nhãn cầu có chữa được không?

Theo Nature, vỡ nhãn cầu có thể được điều trị, nhưng khả năng bảo tồn mắt và phục hồi thị lực phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương, các cấu trúc nội nhãn bị ảnh hưởng và thời điểm được xử trí. Mục tiêu ban đầu là đóng kín vết thương, bảo tồn cấu trúc nhãn cầu tối đa và hạn chế các biến chứng.

Khi nghi ngờ vỡ nhãn cầu, cần tránh ấn, dụi hoặc tạo áp lực lên mắt vì có thể làm tổn thương nặng hơn. Người bệnh nên được bảo vệ mắt bằng dụng cụ che cứng, xử trí các chấn thương toàn thân nếu có và nhanh chóng chuyển đến cơ sở có chuyên khoa mắt để được đánh giá.

Nhìn chung, vỡ nhãn cầu không đồng nghĩa với mất mắt hoặc mất thị lực hoàn toàn, nhưng tiên lượng khác nhau ở từng trường hợp. Việc được cấp cứu và điều trị chuyên khoa mắt sớm đóng vai trò quan trọng trong khả năng bảo tồn nhãn cầu và chức năng thị giác.

Điều trị bảo toàn nhãn cầu

Chấn thương nhãn cầu hở là tình trạng cấp cứu, thường cần được can thiệp sớm. Phẫu thuật chủ yếu nhằm đóng kín vết rách ở giác mạc hoặc củng mạc, bảo tồn cấu trúc mắt và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ sẽ kiểm tra vết thương, xử lý dị vật nếu có, sắp xếp lại các mô và khâu kín thành nhãn cầu. Nếu xuất hiện tổn thương sâu như xuất huyết dịch kính, rách hoặc bong võng mạc, người bệnh có thể cần thêm các can thiệp phù hợp.

Sau phẫu thuật, thị lực, nhãn áp và tình trạng bên trong mắt sẽ được theo dõi. Bác sĩ cũng có thể chỉ định kháng sinh và các thuốc cần thiết để phòng ngừa nhiễm trùng, hỗ trợ quá trình hồi phục.

Qua những thông tin trên, hy vọng bạn đã hiểu rõ vỡ nhãn cầu là gì và khả năng điều trị khi gặp chấn thương này. Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa nghiêm trọng, nhưng vẫn có khả năng bảo tồn nhãn cầu tùy mức độ tổn thương. Việc thăm khám và can thiệp sớm có vai trò quan trọng trong hạn chế biến chứng và bảo vệ thị lực.