Viêm tai xương chũm có cholesteatoma và những điều nên biết

Cholesteatoma có thể phát triển dần, làm tổn thương xương và các bộ phận tham gia dẫn truyền âm thanh. Vì vậy, việc xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ thính lực và hạn chế biến chứng.

Viêm tai xương chũm có cholesteatoma là gì?

Viêm tai xương chũm có cholesteatoma là tình trạng viêm nhiễm tại tai giữa và xương chũm, kèm theo sự hình thành cholesteatoma - một khối mô bất thường gồm các tế bào biểu mô vảy sừng hóa và chất keratin tích tụ trong tai giữa hoặc hệ thống thông bào xương chũm. Cholesteatoma không phải là khối u ung thư nhưng có thể phát triển lan rộng và gây phá hủy các cấu trúc xương xung quanh.

Xương chũm nằm phía sau tai và có nhiều thông bào thông với hòm nhĩ. Khi tình trạng viêm tai giữa kéo dài, nhiễm trùng có thể lan từ tai giữa vào các thông bào này, gây viêm xương chũm. Sự hiện diện của cholesteatoma có thể làm quá trình viêm tiến triển dai dẳng, đồng thời gây tiêu hủy các vách ngăn xương và những cấu trúc quan trọng của tai.

Nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp, cholesteatoma có thể gây giảm thính lực, tổn thương dây thần kinh mặt, chóng mặt hoặc lan đến các vùng lân cận như tai trong và nội sọ. Vì vậy, tình trạng này cần được bác sĩ tai mũi họng đánh giá để xác định mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Nguyên nhân gây viêm tai xương chũm có cholesteatoma

Nguyên nhân thường không chỉ đến từ một yếu tố duy nhất. Cholesteatoma có thể hình thành trong bối cảnh rối loạn thông khí tai giữa, viêm tai mạn tính hoặc tổn thương màng nhĩ.

Rối loạn chức năng vòi nhĩ

Vòi nhĩ là đường thông nối tai giữa với vùng phía sau mũi, có vai trò cân bằng áp lực và giúp tai giữa thông thoáng. Khi vòi nhĩ hoạt động không tốt, áp lực trong tai giữa có thể thay đổi, khiến màng nhĩ bị kéo lõm vào trong.

Vùng lõm này có thể giữ lại tế bào da và chất sừng, lâu dần hình thành cholesteatoma. Đây được xem là một cơ chế quan trọng trong sự hình thành bệnh.

Viêm tai giữa mạn tính hoặc tái phát

Những người thường xuyên bị viêm tai giữa, đặc biệt khi bệnh kéo dài và không được theo dõi đầy đủ, có nguy cơ xuất hiện các thay đổi bất thường ở màng nhĩ và tai giữa. Nhiễm trùng kéo dài cũng có thể lan đến xương chũm.

Tình trạng viêm tai giữa không được điều trị phù hợp còn có khả năng gây tổn thương các cấu trúc lân cận. Trong một số trường hợp, nhiễm trùng có thể lan từ tai giữa đến xương chũm và gây viêm xương chũm.

Thủng màng nhĩ

Khi màng nhĩ bị thủng, tế bào da từ ống tai có thể đi vào vùng tai giữa và tích tụ bất thường. Đây cũng là một cơ chế có thể dẫn đến cholesteatoma, nhất là khi đi kèm viêm tai kéo dài.

Ngoài ra, một số trường hợp cholesteatoma có thể xuất hiện từ khi sinh ra dù không có tiền sử phẫu thuật hoặc bệnh lý tai trước đó. Tuy nhiên, đây là dạng ít gặp hơn.

Chẩn đoán viêm tai xương chũm có cholesteatoma

Chẩn đoán không chỉ dựa vào triệu chứng. Bác sĩ cần kết hợp thăm khám tai, đánh giá sức nghe và trong nhiều trường hợp sử dụng chẩn đoán hình ảnh để xác định vị trí cũng như mức độ tổn thương.

Khám tai và đánh giá triệu chứng

Bước đầu tiên thường là kiểm tra ống tai và màng nhĩ bằng dụng cụ chuyên dụng. Bác sĩ sẽ tìm các dấu hiệu như lỗ thủng màng nhĩ, vùng màng nhĩ bị lõm, mô bất thường hoặc dịch/mủ trong tai.

Người bệnh cũng cần cung cấp thông tin về thời gian chảy dịch tai, tình trạng nghe kém, đau tai, ù tai, chóng mặt và tiền sử viêm tai. Cholesteatoma thường có biểu hiện khá âm thầm, điển hình là chảy dịch tai kéo dài và giảm thính lực.

Đo thính lực

Đo thính lực giúp xác định bệnh đã ảnh hưởng đến khả năng nghe ở mức độ nào. Cholesteatoma có thể làm tổn thương màng nhĩ hoặc các xương nhỏ trong tai giữa, từ đó gây giảm khả năng truyền âm thanh.

Kết quả đo thính lực cũng giúp bác sĩ có cơ sở theo dõi sự thay đổi sức nghe trước và sau điều trị.

Chụp CT hoặc MRI khi cần thiết

CT xương thái dương thường được sử dụng để đánh giá cấu trúc xương, mức độ ăn mòn và phạm vi tổn thương, đặc biệt khi có dự định phẫu thuật. Tuy nhiên, hình ảnh bất thường ở vùng xương chũm trên CT không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với viêm xương chũm trên lâm sàng; kết quả hình ảnh cần được đối chiếu với triệu chứng và thăm khám.

Trong một số trường hợp, MRI có thể được chỉ định để đánh giá mô mềm hoặc hỗ trợ phát hiện cholesteatoma còn sót hay tái phát sau điều trị.

Điều trị viêm tai xương chũm có cholesteatoma

Mục tiêu điều trị là kiểm soát nhiễm trùng, loại bỏ cholesteatoma và bảo vệ tối đa chức năng nghe. Phương pháp cụ thể phụ thuộc vào vị trí, kích thước tổn thương và mức độ ảnh hưởng đến các cấu trúc trong tai.

Điều trị nhiễm trùng

Nếu có nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc phù hợp, kết hợp làm sạch tai trong điều kiện an toàn. Không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ tai hoặc kháng sinh vì việc lựa chọn thuốc còn phụ thuộc vào tình trạng màng nhĩ và nguyên nhân gây bệnh.

Thuốc có thể giúp kiểm soát nhiễm trùng nhưng không phải là phương pháp loại bỏ cholesteatoma đã hình thành. Vì vậy, việc hết đau hoặc hết chảy dịch không đồng nghĩa với bệnh đã được giải quyết hoàn toàn.

Phẫu thuật loại bỏ cholesteatoma

Khi cholesteatoma đã hình thành và có nguy cơ tiếp tục phát triển, phẫu thuật thường là phương pháp điều trị chủ yếu. Mục tiêu quan trọng nhất là loại bỏ tổn thương và kiểm soát bệnh, đồng thời bảo tồn hoặc phục hồi khả năng nghe khi có thể.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật xương chũm, xử lý vùng tai giữa và sửa chữa màng nhĩ hoặc chuỗi xương con. Những tổn thương lan rộng có thể cần kỹ thuật phẫu thuật phù hợp hơn để đảm bảo loại bỏ bệnh an toàn.

Khả năng phục hồi thính lực sau phẫu thuật phụ thuộc vào mức độ tổn thương trước đó. Nếu các xương nhỏ truyền âm thanh hoặc cấu trúc tai trong đã bị ảnh hưởng, việc phục hồi sức nghe có thể gặp nhiều hạn chế.

Theo dõi sau phẫu thuật

Cholesteatoma có thể tái phát hoặc còn sót lại, vì vậy người bệnh cần tái khám theo lịch. Việc theo dõi có thể bao gồm kiểm tra tai, đo thính lực và chụp hình ảnh khi bác sĩ nhận thấy cần thiết.

Đây là bước quan trọng ngay cả khi người bệnh đã hết chảy dịch hoặc cảm thấy sức nghe ổn định. Phát hiện sớm tổn thương còn sót hoặc tái phát giúp việc xử trí thuận lợi hơn.

Nhận biết sớm các dấu hiệu của viêm tai xương chũm có cholesteatoma giúp người bệnh chủ động thăm khám và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ tổn thương lan rộng và các biến chứng nguy hiểm. Khi xuất hiện những biểu hiện bất thường ở tai người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra và đưa ra hướng xử trí phù hợp.