Viêm da quanh miệng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm da quanh miệng không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây khó chịu, mất tự tin trong sinh hoạt hằng ngày. Trên thực tế, nhiều người vì nhầm lẫn với mụn trứng cá hoặc dị ứng da nên tự ý sử dụng mỹ phẩm, thuốc bôi không phù hợp, khiến tổn thương da nghiêm trọng hơn. Việc hiểu đúng bản chất của viêm da quanh miệng là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh an toàn, hạn chế tái phát và bảo vệ làn da lâu dài.

Viêm da quanh miệng là gì?

Viêm da quanh miệng là một bệnh viêm da mạn tính, chủ yếu xuất hiện ở vùng da xung quanh miệng, đôi khi lan sang vùng mũi và cằm. Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có xu hướng kéo dài, dễ tái phát nếu không được điều trị đúng cách và chăm sóc da phù hợp.

Đặc điểm nổi bật của viêm da quanh miệng là các tổn thương viêm nông trên da, thường tập trung thành từng đám nhỏ, tạo cảm giác da sần sùi và kém mịn. Điều đáng chú ý là vùng da sát viền môi thường không bị tổn thương, tạo nên một khoảng da lành rõ rệt, giúp phân biệt với một số bệnh da liễu khác.

Đặc điểm của bệnh viêm da quanh miệng bao gồm:

• Xuất hiện sẩn đỏ hoặc mụn nhỏ li ti, không có nhân mụn;
• Tổn thương tập trung quanh miệng, có thể lan sang mũi hoặc cằm;
• Vùng da sát môi thường không bị ảnh hưởng;
• Da có thể khô, bong nhẹ hoặc hơi rát.

Viêm da quanh miệng thường gặp ở phụ nữ trẻ, đặc biệt là những người có thói quen sử dụng nhiều mỹ phẩm chăm sóc da hoặc trang điểm thường xuyên. Ngoài ra, những người từng hoặc đang sử dụng thuốc bôi chứa corticosteroid vùng mặt cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Dấu hiệu và triệu chứng viêm da quanh miệng

Một trong những khó khăn lớn nhất của viêm da quanh miệng là các biểu hiện dễ bị nhầm với những bệnh da liễu phổ biến khác. Việc nhận biết sớm các triệu chứng đặc trưng giúp người bệnh tránh điều trị sai hướng. Cụ thể như sau:

Triệu chứng thường gặp

Người bị viêm da quanh miệng thường xuất hiện tình trạng da đỏ quanh miệng, kèm theo cảm giác khô căng hoặc bong vảy nhẹ. Trên nền da đỏ có thể thấy nhiều mụn nhỏ li ti hoặc sẩn viêm, mọc thành từng cụm sát nhau. Một số trường hợp có cảm giác ngứa nhẹ, châm chích hoặc rát da, đặc biệt khi tiếp xúc với mỹ phẩm hoặc ánh nắng.

Các triệu chứng này thường tiến triển chậm và kéo dài dai dẳng nếu không được can thiệp đúng cách. Khi bệnh nặng hơn, vùng da tổn thương có thể lan rộng, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.

Phân biệt với các bệnh da liễu khác

Viêm da quanh miệng rất dễ bị nhầm với mụn trứng cá vì đều có mụn nhỏ quanh miệng. Tuy nhiên, mụn trứng cá thường có nhân mụn rõ ràng và xuất hiện ở nhiều vị trí khác trên mặt như trán, má hoặc lưng.

So với viêm da tiết bã, viêm da quanh miệng ít bong vảy nhờn và không tập trung nhiều ở cánh mũi hay da đầu. Trong khi đó, dị ứng mỹ phẩm thường khởi phát đột ngột sau khi dùng sản phẩm mới, kèm ngứa nhiều và cải thiện nhanh khi ngưng tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng.

Nguyên nhân gây viêm da quanh miệng

Nguyên nhân chính xác của viêm da quanh miệng hiện vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu và ghi nhận lâm sàng cho thấy bệnh liên quan mật thiết đến các yếu tố bên ngoài tác động lên da mặt. Dưới đây là nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm da quanh miệng, cụ thể như sau:

Nguyên nhân thường gặp

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là việc lạm dụng thuốc bôi chứa corticosteroid vùng mặt. Việc sử dụng kéo dài hoặc ngưng thuốc đột ngột có thể làm rối loạn phản ứng viêm của da, dẫn đến viêm da quanh miệng.

Bên cạnh đó, việc sử dụng mỹ phẩm không phù hợp, đặc biệt là các sản phẩm có tính tẩy rửa mạnh, chứa hương liệu hoặc chất bảo quản, cũng có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da. Một số trường hợp liên quan đến kem đánh răng chứa fluor, khi tiếp xúc thường xuyên với vùng da quanh miệng.

Rối loạn hàng rào bảo vệ da khiến da dễ bị kích ứng, mất nước và phản ứng viêm kéo dài, từ đó tạo điều kiện cho viêm da quanh miệng phát triển.

Yếu tố làm bệnh kéo dài hoặc tái phát

Việc tự ý ngưng thuốc bôi corticosteroid một cách đột ngột thường khiến triệu chứng bùng phát mạnh hơn. Ngoài ra, thói quen che khuyết điểm bằng lớp trang điểm dày để giấu tổn thương da cũng làm bít tắc da, khiến bệnh khó cải thiện.

Không tuân thủ phác đồ điều trị, bỏ dở giữa chừng khi thấy triệu chứng giảm nhẹ cũng là nguyên nhân khiến viêm da quanh miệng dễ tái phát và trở thành mạn tính.

Cách điều trị viêm da quanh miệng an toàn và hiệu quả

Điều trị viêm da quanh miệng cần sự kiên nhẫn và tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ da liễu. Mục tiêu điều trị là kiểm soát viêm, phục hồi hàng rào bảo vệ da và hạn chế tái phát. Cụ thể như sau:

Nguyên tắc điều trị

Nguyên tắc quan trọng nhất là ngưng dần thuốc bôi chứa corticosteroid theo chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý dừng đột ngột. Bên cạnh đó, người bệnh nên đơn giản hóa chu trình chăm sóc da, chỉ sử dụng các sản phẩm dịu nhẹ, không gây kích ứng.

Trong thời gian điều trị, cần tránh sử dụng mỹ phẩm trang điểm hoặc các sản phẩm chăm sóc da có thành phần dễ gây kích ứng để da có thời gian phục hồi.

Các phương pháp điều trị thường dùng

Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc bôi kháng viêm hoặc thuốc kháng sinh tại chỗ giúp giảm viêm và cải thiện tổn thương da. Với những trường hợp nặng hoặc kéo dài, thuốc uống có thể được cân nhắc nhằm kiểm soát tình trạng viêm từ bên trong.

Thời gian điều trị viêm da quanh miệng thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Trong giai đoạn đầu, triệu chứng có thể chưa cải thiện rõ rệt, người bệnh cần kiên trì và tuân thủ đúng hướng dẫn y tế.

Khi nào cần đi khám da liễu?

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa da liễu nếu tình trạng viêm da quanh miệng không cải thiện sau 2 - 3 tuần chăm sóc và điều trị cơ bản. Ngoài ra, khi tổn thương lan rộng, tái phát nhiều lần hoặc gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Phòng ngừa viêm da quanh miệng tái phát

Phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát viêm da quanh miệng lâu dài. Người bệnh nên duy trì thói quen chăm sóc da tối giản, tránh lạm dụng mỹ phẩm và không tự ý sử dụng thuốc bôi chứa corticoid vùng mặt.

Việc lựa chọn các sản phẩm chăm sóc da dịu nhẹ, phù hợp với loại da và tái khám đúng hẹn theo hướng dẫn của bác sĩ giúp hạn chế nguy cơ tái phát, đồng thời bảo vệ làn da khỏe mạnh hơn.

Viêm da quanh miệng là bệnh da liễu không nguy hiểm nhưng có thể kéo dài và tái phát nếu điều trị không đúng cách. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và tuân thủ hướng dẫn y tế đóng vai trò then chốt trong quá trình kiểm soát bệnh. Khi được chăm sóc và điều trị phù hợp, viêm da quanh miệng hoàn toàn có thể cải thiện, giúp người bệnh lấy lại làn da khỏe mạnh và tự tin hơn trong cuộc sống.