Từ 1/7/2026: Những bệnh bắt buộc phải tiêm vắc xin theo quy định mới

Quy định mới về tiêm chủng bắt buộc từ 1/7/2026 nhận được sự quan tâm lớn của phụ huynh và người dân. Việc cập nhật danh mục bệnh bắt buộc tiêm vắc xin không chỉ giúp tăng tỷ lệ bao phủ miễn dịch mà còn giảm nguy cơ bùng phát dịch truyền nhiễm nguy hiểm.

Từ 1/7/2026: Những bệnh bắt buộc phải tiêm vắc xin theo quy định mới gồm những gì?

Theo Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, từ ngày 1/7/2026 sẽ có 14 nhóm bệnh thuộc danh mục bắt buộc sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng mở rộng.

Danh sách bao gồm:

• Viêm gan virus B.
• Lao.
• Bạch hầu.
• Ho gà.
• Uốn ván.
• Bại liệt.
• Bệnh do Haemophilus influenzae týp b (Hib).
• Sởi.
• Rubella.
• Viêm não Nhật Bản.
• Tiêu chảy do virus Rota.
• Bệnh do phế cầu.
• Bệnh do virus HPV ở người.
• Các bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.

So với trước đây, danh mục mới bổ sung thêm vắc xin HPV và vắc xin phế cầu theo lộ trình mở rộng tiêm chủng quốc gia. Đây là bước tiến quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh tật do các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gây ra.

Theo Bộ Y tế, việc mở rộng tiêm chủng bắt buộc tập trung vào nhóm trẻ em, thanh thiếu niên và đối tượng nguy cơ cao nhằm duy trì miễn dịch cộng đồng ổn định.

Những bệnh phải tiêm vắc xin bắt buộc khi chống dịch

Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT, ngoài danh mục bệnh phải tiêm vắc xin trong tiêm chủng mở rộng, Bộ Y tế cũng quy định danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm bắt buộc trong tiêm chủng chống dịch.

Danh mục này bao gồm:

• Bệnh bạch hầu.
• Bệnh bại liệt.
• Bệnh ho gà.
• Bệnh rubella.
• Bệnh sởi.
• Bệnh tả.
• Bệnh viêm não Nhật Bản.
• Bệnh dại.
• Bệnh cúm.
• Bệnh COVID-19.
• Các bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của WHO và được Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định.

Cần phân biệt rằng tiêm chủng mở rộng thường được thực hiện theo lịch định kỳ, còn tiêm chủng chống dịch được triển khai khi có nguy cơ dịch bệnh hoặc khi cơ quan y tế có chỉ đạo nhằm kiểm soát lây lan trong cộng đồng.

HPV chính thức được đưa vào danh mục tiêm chủng bắt buộc

Một trong những điểm đáng chú ý của quy định mới là vắc xin HPV đã chính thức nằm trong danh mục tiêm chủng bắt buộc từ ngày 1/7/2026.

HPV là virus có thể gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm như:

• Ung thư cổ tử cung.
• Ung thư hậu môn.
• Ung thư hầu họng.
• Mụn cóc sinh dục.

Theo WHO, tiêm vắc xin HPV là biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung và các bệnh liên quan đến HPV. Vắc xin đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất khi được tiêm trước độ tuổi có nguy cơ phơi nhiễm virus.

Việc đưa vắc xin HPV vào chương trình tiêm chủng bắt buộc giúp tăng khả năng tiếp cận vắc xin cho cộng đồng, đặc biệt ở trẻ vị thành niên và thanh thiếu niên.

Ngoài HPV, vắc xin phế cầu cũng được triển khai trong chương trình tiêm chủng mở rộng nhằm giảm nguy cơ viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ nhỏ.

Vì sao cần tiêm vắc xin đầy đủ theo quy định mới?

Tiêm chủng là một trong những biện pháp y tế dự phòng hiệu quả giúp kiểm soát dịch bệnh và giảm tỷ lệ tử vong do bệnh truyền nhiễm.

WHO ghi nhận vắc xin đã cứu sống hàng triệu người mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, chương trình tiêm chủng mở rộng góp phần thanh toán bệnh bại liệt và loại trừ uốn ván sơ sinh trong nhiều năm qua.

Một số lợi ích quan trọng của tiêm vắc xin gồm:

• Giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và biến chứng.
• Hạn chế lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.
• Bảo vệ nhóm có nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.
• Giảm gánh nặng điều trị và chi phí y tế.

Nhiều bệnh truyền nhiễm như sởi, ho gà hay bạch hầu có thể bùng phát trở lại nếu tỷ lệ tiêm chủng giảm. Do đó, việc tuân thủ lịch tiêm theo khuyến cáo của Bộ Y tế có vai trò rất quan trọng.

Ngoài chương trình tiêm chủng bắt buộc, người dân cũng nên chủ động cập nhật lịch tiêm nhắc hoặc tiêm bổ sung theo hướng dẫn của cơ sở y tế.

Những đối tượng nào cần đặc biệt lưu ý lịch tiêm?

Theo quy định hiện hành, nhiều nhóm đối tượng cần được ưu tiên theo dõi và tiêm vắc xin đầy đủ đúng lịch.

Các nhóm cần lưu ý gồm:

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Đây là nhóm có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm cao hơn người lớn.

Một số vắc xin quan trọng thường được tiêm trong giai đoạn đầu đời gồm:

• Vắc xin viêm gan B.
• Vắc xin lao BCG.
• Vắc xin bạch hầu, ho gà, uốn ván.
• Vắc xin bại liệt.
• Vắc xin Hib.
• Vắc xin sởi, rubella.

Tiêm đúng lịch giúp trẻ hình thành miễn dịch sớm và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Thanh thiếu niên

Nhóm tuổi này cần chú ý các vắc xin như HPV hoặc vắc xin phòng bệnh do phế cầu nếu chưa được tiêm trước đó.

Đối với HPV, việc tiêm đầy đủ giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh ung thư liên quan đến virus HPV.

Phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai thường được khuyến cáo tiêm vắc xin uốn ván và một số vắc xin khác tùy tình trạng sức khỏe nhằm bảo vệ cả mẹ và thai nhi.

Việc tiêm vắc xin trong thai kỳ cần được tư vấn bởi nhân viên y tế để đảm bảo phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Cần lưu ý gì khi thực hiện tiêm chủng theo quy định mới?

Người dân nên theo dõi thông tin từ Bộ Y tế hoặc cơ sở tiêm chủng để cập nhật lịch tiêm mới nhất.

Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Mang theo sổ tiêm chủng hoặc hồ sơ liên quan khi đi tiêm.
• Thông báo tiền sử dị ứng, bệnh nền cho nhân viên y tế.
• Theo dõi sức khỏe sau tiêm theo hướng dẫn.
• Không tự ý bỏ mũi hoặc trì hoãn lịch tiêm kéo dài.

Trong trường hợp có biểu hiện bất thường sau tiêm như sốt cao kéo dài, khó thở hoặc co giật, cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Người dân cũng nên lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín để đảm bảo vắc xin được bảo quản và sử dụng đúng quy trình chuyên môn.

Đối với các vắc xin phòng bệnh nguy hiểm như HPV, phế cầu hay viêm não Nhật Bản, người dân có thể chủ động tìm hiểu và đặt lịch tiêm tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn phù hợp.

Từ ngày 1/7/2026, quy định mới về các bệnh bắt buộc phải tiêm vắc xin sẽ mở rộng thêm nhiều loại vắc xin quan trọng, đặc biệt là HPV và phế cầu. Việc tiêm chủng đầy đủ đúng lịch không chỉ giúp bảo vệ cá nhân mà còn góp phần duy trì miễn dịch cộng đồng và phòng ngừa dịch bệnh hiệu quả.

Nếu chưa rõ lịch tiêm phù hợp, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng uy tín để được hướng dẫn cụ thể.