Một số lưu ý khi tiêm Sởi - Quai bị - Rubella phụ huynh cần biết

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính có khả năng lây lan rất nhanh qua đường hô hấp và thường gặp ở trẻ nhỏ chưa có miễn dịch. Mặc dù đã có vắc xin phòng bệnh hiệu quả, nhiều phụ huynh vẫn băn khoăn về những lưu ý khi tiêm phòng sởi cho trẻ để đảm bảo an toàn và giúp vắc xin phát huy hiệu quả bảo vệ tốt nhất. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp những thông tin quan trọng cha mẹ cần biết trước, trong và sau khi đưa trẻ đi tiêm phòng sởi.

Những lưu ý khi tiêm phòng sởi cho trẻ cha mẹ cần biết

Để vắc xin phát huy hiệu quả bảo vệ và đảm bảo an toàn cho trẻ, cha mẹ cần tìm hiểu những điều cần lưu ý trước và sau khi tiêm chủng.

Kiểm tra lịch tiêm và độ tuổi phù hợp

Lịch tiêm và độ tuổi là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả phòng bệnh của vắc xin sởi. Vì vậy, trước khi đưa trẻ đi tiêm, cha mẹ nên lưu ý một số vấn đề sau:

• Đưa trẻ đi tiêm vắc xin sởi đúng độ tuổi theo khuyến cáo của Bộ Y tế hoặc chỉ định của bác sĩ.
• Không tự ý trì hoãn lịch tiêm nếu trẻ đủ điều kiện sức khỏe.
• Nếu trẻ bỏ lỡ một hoặc nhiều mũi tiêm, nên cho trẻ tiêm bù càng sớm càng tốt theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Mang theo sổ tiêm chủng khi đi tiêm để bác sĩ kiểm tra lịch sử tiêm và tư vấn lịch tiêm phù hợp nếu cần.

Tiêm đủ số mũi và đúng khoảng cách giữa các mũi sẽ giúp trẻ đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu trước bệnh sởi.

Trường hợp thường chống chỉ định tiêm vắc xin sởi

Không phải trẻ nào cũng có thể tiêm vắc xin sởi ngay tại thời điểm đưa đến cơ sở tiêm chủng. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe để quyết định trẻ có đủ điều kiện tiêm hay cần hoãn tiêm.

Một số trường hợp thường chống chỉ định hoặc cần trì hoãn tiêm gồm:

• Trẻ từng có phản ứng phản vệ hoặc dị ứng nặng sau mũi vắc xin sởi trước đó.
• Trẻ dị ứng với một trong các thành phần của vắc xin.
• Trẻ đang mắc bệnh cấp tính, sốt cao hoặc nhiễm trùng chưa ổn định.
• Trẻ mắc bệnh suy giảm miễn dịch nặng hoặc đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch theo chỉ định của bác sĩ.
• Trẻ vừa truyền máu hoặc sử dụng các chế phẩm globulin miễn dịch cần được bác sĩ đánh giá thời điểm tiêm phù hợp.
• Trẻ có thân nhiệt từ 37,5°C trở lên hoặc dưới 35,5°C có thể được bác sĩ cân nhắc hoãn tiêm sau khi khám sàng lọc.

Cha mẹ không nên tự quyết định việc hoãn hoặc tiếp tục tiêm mà nên để bác sĩ khám sàng lọc và đưa ra chỉ định phù hợp với tình trạng của trẻ.

Mang sổ tiêm chủng và báo tiền sử sức khỏe của trẻ

Trước mỗi buổi tiêm, bác sĩ sẽ khám sàng lọc để đánh giá tình trạng sức khỏe và xác định trẻ có đủ điều kiện tiêm hay không. Vì vậy, cha mẹ nên chuẩn bị đầy đủ các thông tin cần thiết trước khi đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng:

• Mang theo sổ hoặc hồ sơ tiêm chủng của trẻ để bác sĩ kiểm tra các mũi đã tiêm.
• Thông báo nếu trẻ từng dị ứng với thuốc, thực phẩm hoặc vắc xin.
• Báo cho bác sĩ biết nếu trẻ đang mắc bệnh, đang dùng thuốc hoặc vừa điều trị bệnh gần đây.
• Cung cấp thông tin nếu trẻ từng co giật do sốt cao hoặc có bệnh lý thần kinh.
• Thông báo nếu trẻ vừa tiếp xúc với người mắc bệnh truyền nhiễm hoặc vừa tiêm các loại vắc xin khác.

Việc cung cấp đầy đủ tiền sử sức khỏe sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn và đảm bảo an toàn trong quá trình tiêm chủng.

Tác dụng phụ sau khi tiêm vắc xin phòng sởi có thể gặp

Cũng giống nhiều loại vắc xin khác, sau khi tiêm phòng sởi trẻ có thể xuất hiện một số phản ứng thông thường. Đây là đáp ứng miễn dịch của cơ thể và đa số đều ở mức độ nhẹ, tự cải thiện sau vài ngày.

Một số phản ứng có thể gặp gồm:

• Đau, sưng hoặc đỏ nhẹ tại vị trí tiêm.
• Sốt nhẹ hoặc quấy khóc trong 1 - 2 ngày đầu sau tiêm.
• Phát ban nhẹ sau khoảng 5 - 12 ngày ở một số trẻ.
• Mệt mỏi, biếng ăn hoặc ngủ nhiều hơn bình thường trong thời gian ngắn.
• Sưng hạch vùng cổ hoặc sau tai, đây là phản ứng hiếm gặp và thường tự hết.

Một số phản ứng hiếm gặp nhưng cần được theo dõi sát gồm:

• Sốt cao kèm co giật.
• Phản ứng dị ứng nghiêm trọng hoặc phản vệ.
• Khó thở, tím tái hoặc li bì bất thường.

Phần lớn các phản ứng sau tiêm đều nhẹ và tự cải thiện sau vài ngày. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn nên theo dõi trẻ theo hướng dẫn của nhân viên y tế để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường nếu có.

Các loại vắc xin sởi cho trẻ và lưu ý khi chọn

Hiện nay có nhiều loại vắc xin phòng sởi được sử dụng tại Việt Nam. Mỗi loại có thành phần, độ tuổi chỉ định và lịch tiêm khác nhau. Việc lựa chọn loại vắc xin phù hợp sẽ được bác sĩ tư vấn dựa trên độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe của từng trẻ.

Dưới đây là một số loại vắc xin sởi đang được sử dụng phổ biến và những lưu ý cơ bản khi lựa chọn:

Bên cạnh việc lựa chọn loại vắc xin phù hợp, cha mẹ cũng nên lưu ý một số điểm sau để quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn và đạt hiệu quả bảo vệ tốt:

• Lựa chọn loại vắc xin phù hợp với độ tuổi và tiền sử tiêm chủng của trẻ.
• Không tự ý thay đổi loại vắc xin nếu chưa có chỉ định hoặc tư vấn từ bác sĩ.
• Ưu tiên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng uy tín để được khám sàng lọc trước tiêm.
• Mang theo sổ tiêm chủng để bác sĩ kiểm tra lịch sử tiêm và tư vấn lịch tiêm tiếp theo nếu cần.
• Nếu trẻ có bệnh nền hoặc từng gặp phản ứng sau tiêm, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định tiêm.

Mỗi loại vắc xin đều có chỉ định riêng về độ tuổi và lịch tiêm. Vì vậy, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn loại vắc xin và xây dựng lịch tiêm phù hợp, giúp trẻ được bảo vệ tốt nhất trước bệnh sởi.

Cách chăm sóc trẻ sau tiêm phòng sởi tại nhà

Sau khi tiêm phòng sởi, hầu hết trẻ chỉ gặp những phản ứng nhẹ và có thể được chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trong thời gian này, cha mẹ nên lưu ý:

• Theo dõi trẻ liên tục trong 24 - 48 giờ đầu và tiếp tục lưu ý các biểu hiện bất thường trong những ngày tiếp theo.
• Cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát và nghỉ ngơi đầy đủ.
• Khuyến khích trẻ uống nhiều nước hoặc bú mẹ nhiều hơn nếu còn nhỏ.
• Cho trẻ ăn uống theo nhu cầu, ưu tiên các món mềm, dễ tiêu.
• Không chườm nóng, đắp lá hoặc bôi thuốc lên vị trí tiêm khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
• Chỉ sử dụng thuốc hạ sốt khi có chỉ định và dùng đúng liều theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Hạn chế để trẻ vận động quá sức trong ngày đầu nếu trẻ còn mệt.

Chăm sóc và theo dõi trẻ đúng cách sau tiêm không chỉ giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn mà còn hỗ trợ phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để xử trí kịp thời nếu cần.

Dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám sau tiêm sởi

Phần lớn trẻ chỉ gặp các phản ứng nhẹ sau tiêm và sẽ tự cải thiện trong vài ngày. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn nên theo dõi sức khỏe của trẻ và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt cao ≥39°C hoặc sốt kéo dài không đáp ứng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn.
• Co giật, ngủ li bì hoặc khó đánh thức.
• Khó thở, thở rít, tím môi hoặc tím đầu chi.
• Nổi mề đay toàn thân, sưng môi, sưng lưỡi hoặc sưng họng.
• Quấy khóc liên tục nhiều giờ, bỏ bú hoặc bỏ ăn hoàn toàn.
• Nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài hoặc có dấu hiệu mất nước.
• Vị trí tiêm sưng to, đỏ nhiều, đau tăng dần hoặc chảy dịch bất thường.

Nếu xuất hiện những dấu hiệu trên, cha mẹ không nên tự theo dõi tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá và xử trí kịp thời.

Tiêm phòng đúng lịch là một trong những biện pháp hiệu quả giúp bảo vệ trẻ trước bệnh sởi và hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng. Bên cạnh việc lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp, cha mẹ cũng cần nắm rõ những lưu ý khi tiêm phòng sởi cho trẻ, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế trong quá trình chăm sóc trẻ tại nhà. Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau tiêm hoặc thuộc nhóm cần thận trọng, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá và tư vấn kịp thời, góp phần đảm bảo an toàn và hiệu quả của quá trình tiêm chủng.

Xem thêm:

Tiêm phòng sởi - quai bị - rubella bao nhiêu mũi?

Nên tiêm vắc xin sởi, quai bị rubella của Mỹ hay Ấn Độ?