[Hỏi đáp] Vắc xin cúm có phòng được các chủng cúm gia cầm (H5N1, H7N9) không?

Câu hỏi:

Chào bác sĩ. Gần đây tôi thấy có thông tin về các ca cúm gia cầm H5N1. Tôi và gia đình đều tiêm vắc xin cúm mùa hàng năm. Bác sĩ cho tôi hỏi, liều vắc xin cúm này có giúp chúng tôi phòng được các loại cúm gia cầm như H5N1 hay H7N9 không ạ? Tôi xin cảm ơn. (Chị Lan Anh, 35 tuổi, Hà Nội)

Giải đáp từ Bác sĩ:

Câu hỏi được BS. Nguyễn Minh Trung - Chuyên khoa Dinh dưỡng - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Dinh dưỡng giải đáp.

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi. Đây là một thắc mắc rất xác đáng trong bối cảnh dịch cúm gia cầm đang được quan tâm. Câu trả lời trực tiếp là vắc xin cúm mùa hàng năm không có tác dụng bảo vệ bạn và gia đình khỏi các chủng cúm gia cầm như H5N1 hay H7N9.

Nguyên nhân là do vắc xin cúm mùa được điều chế để tạo miễn dịch chống lại các chủng virus cúm phổ biến ở người trong mùa đó, thường là hai chủng cúm A (ví dụ H1N1, H3N2) và một hoặc hai chủng cúm B. 

Trong khi đó, các chủng cúm gia cầm có những khác biệt đáng kể về đặc điểm kháng nguyên so với các chủng cúm mùa ở người. Vì vậy, kháng thể tạo ra sau tiêm vắc xin cúm mùa không tạo được miễn dịch bảo vệ đầy đủ chống lại H5N1 hoặc H7N9.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là việc tiêm vắc xin cúm mùa là không cần thiết. Ngược lại, việc tiêm phòng cúm mùa vẫn vô cùng quan trọng vì những lý do sau:

• Giảm nguy cơ đồng nhiễm: Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc cúm mùa. Điều này có ý nghĩa trong bối cảnh tiếp xúc với virus cúm gia cầm, vì đồng nhiễm virus cúm mùa và cúm gia cầm có thể làm tăng nguy cơ bệnh nặng và về lý thuyết có thể tạo điều kiện cho quá trình tái tổ hợp gen giữa các virus cúm, từ đó xuất hiện virus có đặc điểm mới.
• Giảm gánh nặng bệnh tật và y tế: Phòng ngừa cúm mùa giúp giảm số ca mắc và các biến chứng liên quan, qua đó góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.
• Bảo vệ sức khỏe chung: Vắc xin cúm mùa giúp bạn tránh được các biến chứng của bệnh cúm thông thường như viêm phổi, viêm phế quản, làm nặng thêm các bệnh mãn tính sẵn có.

Hiện nay, một số vắc xin phòng cúm A(H5N1) đã được phát triển và cấp phép tại một số quốc gia, nhưng chưa được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng. Một số quốc gia có thể dự trữ các vắc xin này như một phần của kế hoạch chuẩn bị ứng phó đại dịch.

Vì vậy, để phòng cúm gia cầm, người dân nên hạn chế tiếp xúc với gia cầm ốm, chết hoặc môi trường có nguy cơ nhiễm virus ; thực hiện vệ sinh tay và chỉ sử dụng thịt, trứng cùng các sản phẩm từ gia cầm được xử lý, nấu chín kỹ.

Tóm lại, bạn và gia đình hãy tiếp tục duy trì việc tiêm phòng cúm mùa hàng năm để phòng ngừa cúm mùa và các biến chứng liên quan, đồng thời thực hiện tốt các biện pháp phòng chống cúm gia cầm theo khuyến cáo của Bộ Y tế.

Nếu còn băn khoăn về vắc xin cúm hoặc lịch tiêm phù hợp cho bản thân và gia đình, chị có thể để lại yêu cầu tư vấn tại Tiêm chủng Long Châu để được nhân viên y tế hỗ trợ giải đáp cụ thể.