[Hỏi đáp] Tại sao khi đã bị mắc sốt xuất huyết rồi khi bị mắc lại thì sẽ nặng hơn?

Câu hỏi:

Chào bác sĩ, tôi từng bị sốt xuất huyết cách đây vài năm và triệu chứng khá nhẹ, chỉ sốt và mệt mỏi vài ngày là khỏi. Gần đây tôi lại có dấu hiệu mắc bệnh và cảm thấy nặng hơn rất nhiều, phải nhập viện theo dõi. Xin hỏi tại sao mắc bệnh lần thứ hai lại có xu hướng nặng hơn lần đầu ạ? (Anh Tuấn, 35 tuổi, TP.HCM)

Giải đáp từ Bác sĩ:

Câu hỏi được BS. Đặng Thái Bình - Chuyên khoa Y tế công cộng - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng giải đáp.

Chào anh, thắc mắc của anh cũng là lo lắng của rất nhiều người đã từng mắc sốt xuất huyết. Tình trạng nhiễm bệnh lần sau nặng hơn lần đầu là một hiện tượng có thật và đã được y học ghi nhận, chủ yếu do cơ chế miễn dịch đặc biệt của cơ thể đối với virus Dengue, với nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn gấp 15 - 80 lần so với lần đầu.

Virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết có 4 chủng huyết thanh khác nhau, được ký hiệu là DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4. Khi một người bị nhiễm một chủng virus lần đầu, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể đặc hiệu và có miễn dịch suốt đời với chính chủng đó.

Tuy nhiên, các kháng thể này chỉ có khả năng bảo vệ chéo trước các chủng còn lại trong một thời gian ngắn. Sau giai đoạn này, nếu người đó bị muỗi mang một chủng virus Dengue khác đốt và lây bệnh, các kháng thể có sẵn từ lần nhiễm trước không những không tiêu diệt được virus mới mà còn vô tình "hỗ trợ" chúng.

Hiện tượng này được gọi là "tăng cường phụ thuộc kháng thể" (Antibody-Dependent Enhancement - ADE). Cụ thể, các kháng thể cũ sẽ gắn vào virus của chủng mới nhưng không thể vô hiệu hóa chúng. Phức hợp kháng thể - virus này lại dễ dàng xâm nhập vào các tế bào miễn dịch của cơ thể hơn, khiến virus nhân lên gấp hàng nghìn lần so với nhiễm lần đầu hơn và nhanh hơn rất nhiều.

Điều này kích hoạt một phản ứng miễn dịch quá mức, gây ra các triệu chứng nặng như thoát huyết tương, cô đặc máu, xuất huyết nặng và có thể dẫn đến sốc, suy đa tạng, đe dọa tính mạng.

Vì vậy, dù đã từng mắc bệnh, anh càng phải chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi đốt và khuyến nghị tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết (như Qdenga) để củng cố miễn dịch trung hòa đa tuýp, giảm nguy cơ nhập viện và biến chứng nguy hiểm do tái nhiễm. Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và theo dõi kịp thời.