[Hỏi đáp] Tiêm não mô cầu có phòng hoàn toàn không?

Câu hỏi:

Chào bác sĩ, tôi nghe nói bệnh viêm màng não do não mô cầu rất nguy hiểm nên đang tìm hiểu để cho con đi tiêm phòng. Nhưng tôi vẫn băn khoăn không biết tiêm vắc xin não mô cầu có phòng được bệnh hoàn toàn không ạ? Liệu sau khi tiêm rồi con tôi có chắc chắn sẽ không mắc bệnh không? Xin bác sĩ tư vấn giúp tôi. (Chị Minh Anh, 34 tuổi, TP.HCM)

Giải đáp từ Bác sĩ:

Câu hỏi được BS. Đặng Thái Bình - Chuyên khoa Y tế công cộng  - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng giải đáp.

Chào chị, cảm ơn chị đã gửi câu hỏi. Đây là một thắc mắc rất chính đáng của nhiều phụ huynh khi cho con đi tiêm phòng. Về câu hỏi của chị, có thể khẳng định rằng tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu hiệu quả nhất hiện nay, nhưng không có vắc xin nào đạt hiệu quả bảo vệ 100%.

Hiệu quả của vắc xin não mô cầu rất cao, vắc xin phòng nhóm não mô cầu B đạt hiệu lực 79,7% ở trẻ em và lên đến 90 - 94% tại các khu vực tiêm chủng đại trà, trong khi tỉ lệ phòng chung của  vắc xin phòng 5 nhóm ABCWY đạt hiệu lực miễn dịch 78%. Tuy nhiên, hiệu quả này không phải là tuyệt đối vì một số lý do sau:

• Sự đa dạng của vi khuẩn: Có 6 nhóm huyết thanh chính gây bệnh là A, B, C, W, Y và X, trong đó sự trỗi dậy của biến chủng Serogroup Y (ST-1466) đang gây báo động với tỷ lệ tử vong cao hơn mức lịch sử. Các loại vắc xin hiện nay được điều chế để phòng ngừa một hoặc một vài nhóm cụ thể. Ví dụ, có vắc xin phòng tuýp BC, có vắc xin phòng tuýp ACYW-135. Nếu một người đã tiêm vắc xin phòng tuýp BC, họ vẫn có thể mắc bệnh do tuýp A, Y hoặc W-135 gây ra và ngược lại.
• Đáp ứng miễn dịch của cơ thể: Mỗi cá nhân có một hệ miễn dịch khác nhau. Hầu hết mọi người sẽ tạo ra đủ kháng thể bảo vệ sau khi tiêm chủng, nhưng một số ít người có thể có đáp ứng miễn dịch kém hơn, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch suy yếu.
• Sự suy giảm miễn dịch theo thời gian: Lượng kháng thể bảo vệ có thể giảm dần theo thời gian; cụ thể hiệu lực vắc xin phòng nhóm ACWY giảm từ 79% trong năm đầu xuống còn 61% sau 3 - 8 năm, và vắc xin phòng nhóm B cũng ghi nhận sự sụt giảm kháng thể nhanh chóng trong 12 tháng đầu Đó là lý do tại sao một số loại vắc xin cần tiêm nhắc lại để duy trì khả năng bảo vệ.

Mặc dù không thể bảo vệ tuyệt đối 100%, việc tiêm phòng vắc xin não mô cầu vẫn vô cùng quan trọng. Ngay cả khi một người đã tiêm phòng không may bị nhiễm bệnh, các triệu chứng thường sẽ nhẹ hơn rất nhiều và nguy cơ gặp phải các biến chứng nặng như tổn thương não, điếc, cắt cụt chi hoặc tử vong sẽ giảm đi đáng kể.