[Hỏi đáp] Có các loại vắc xin quan trọng nào cho người lớn?

Câu hỏi:

Chào bác sĩ, tôi năm nay 32 tuổi, trước giờ tôi cứ nghĩ tiêm vắc xin là việc của trẻ em nên khi lớn lên tôi không theo dõi lịch tiêm chủng. Gần đây tôi thấy nhiều đồng nghiệp nhắc về việc tiêm nhắc lại hoặc tiêm bổ sung cho người lớn để phòng bệnh. Tôi muốn hỏi người trưởng thành thì có những loại vắc xin quan trọng nào cần lưu ý, tôi có cần phải tiêm nhắc lại loại nào không và làm sao để biết mình cần tiêm gì cho phù hợp với sức khỏe bản thân? (Chị Minh Anh, 32 tuổi, Hà Nội)

Giải đáp từ Bác sĩ:

Chào bác, BS. Trần Văn Vũ - Chuyên khoa Nội khoa - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tiêm chủng và dự phòng bệnh truyền nhiễm giải đáp.

Chào chị Minh Anh, người trưởng thành vẫn cần tiêm chủng để bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm có thể gây biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Chị nên kiểm tra lại tiền sử tiêm chủng và trao đổi với bác sĩ để biết mình có bỏ lỡ loại vắc xin nào hoặc cần tiêm nhắc lại hay không.

Một số loại vắc xin quan trọng thường được cân nhắc cho người trưởng thành bao gồm:

• Vắc xin cúm: Nên tiêm nhắc lại hàng năm để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nặng.
• Vắc xin COVID-19: Việc tiêm phòng hoặc tiêm nhắc lại được cân nhắc dựa trên khuyến cáo của cơ quan y tế, tình hình dịch tễ và nguy cơ mắc bệnh nặng của từng người. Các nhóm cần ưu tiên bao gồm người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai và nhân viên y tế có nguy cơ phơi nhiễm. Người trưởng thành khỏe mạnh cần được tư vấn theo khuyến cáo hiện hành.
• Vắc xin uốn ván, bạch hầu, ho gà (Tdap/Td): Người trưởng thành cần được rà soát tiền sử tiêm chủng. Nếu đã hoàn thành phác đồ cơ bản nhưng chưa từng tiêm Tdap từ 10 tuổi trở lên, nên tiêm một liều Tdap. Sau đó, có thể tiêm nhắc Td hoặc Tdap mỗi 10 năm. Người chưa tiêm hoặc chưa hoàn thành phác đồ cơ bản cần được tư vấn tiêm bổ sung đủ các liều theo hướng dẫn. Phụ nữ mang thai cần được tư vấn tiêm Tdap trong mỗi thai kỳ.
• Vắc xin viêm gan B: Người trưởng thành chưa được tiêm chủng đầy đủ hoặc chưa có bằng chứng miễn dịch nên được tư vấn tiêm vắc xin viêm gan B, đặc biệt là những người có nguy cơ phơi nhiễm như nhân viên y tế, người có bạn tình hoặc người sống cùng nhà với người nhiễm HBV, người mắc bệnh thận mạn và người có nguy cơ tiếp xúc với máu. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tiền sử tiêm chủng, tình trạng nhiễm HBV và chỉ định xét nghiệm khi cần thiết để tư vấn phù hợp.
• Vắc xin phế cầu: Khuyến cáo tiêm cho người từ 50 tuổi trở lên hoặc người trưởng thành có bệnh nền, suy giảm miễn dịch và các yếu tố nguy cơ mắc bệnh phế cầu xâm lấn.
• Vắc xin HPV: Khuyến cáo tiêm cho người chưa được tiêm đầy đủ, đặc biệt trong độ tuổi tiêm chủng thường quy và tiêm bù. Người trưởng thành từ 27 - 45 tuổi có thể cân nhắc tiêm sau khi được bác sĩ tư vấn về lợi ích và nguy cơ.
• Vắc xin zona: Được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên hoặc người từ 18 tuổi trở lên có tình trạng suy giảm miễn dịch theo chỉ định phù hợp.

Lưu ý: Các mốc tuổi trên là ví dụ tham chiếu theo CDC Hoa Kỳ, cần đối chiếu hướng dẫn và chỉ định của từng vắc xin đang được triển khai tại Việt Nam.

Khả năng bảo vệ của vắc xin có thể thay đổi theo thời gian, tùy thuộc vào từng loại vắc xin và tình trạng miễn dịch của mỗi người. Một số vắc xin cần tiêm nhắc định kỳ, trong khi những loại khác chỉ cần hoàn thành đủ phác đồ cơ bản. Vì vậy, người trưởng thành nên kiểm tra lại tiền sử tiêm chủng và tham khảo ý kiến bác sĩ để xác định nhu cầu tiêm bổ sung hoặc tiêm nhắc phù hợp.

Lịch tiêm chủng của mỗi người không giống nhau mà cần được cá nhân hóa. Bác sĩ sẽ dựa vào các yếu tố sau để tư vấn loại vắc xin và thời điểm tiêm phù hợp cho chị:

• Độ tuổi và giới tính.
• Tình trạng sức khỏe, ví dụ như có mắc các bệnh nền hay không.
• Tiền sử tiêm chủng trước đây của chị.
• Nghề nghiệp, lối sống và các kế hoạch di chuyển, du lịch.

Do đó, chị không nên tự ý chọn loại vắc xin mà cần được khám sàng lọc và tư vấn tại cơ sở tiêm chủng. Quyết định về loại vắc xin cần tiêm và lịch trình cụ thể phải do bác sĩ chỉ định sau khi đánh giá đầy đủ sức khỏe của chị.

Chị có thể gửi yêu cầu tư vấn đến Tiêm chủng Long Châu để được bác sĩ kiểm tra lịch sử tiêm chủng và tư vấn lịch tiêm bổ sung phù hợp.