Gãy xương gò má bao lâu thì lành? Các lưu ý cần biết

Xương gò má nằm nhô ở hai bên khuôn mặt nên dễ chịu lực trực tiếp khi té ngã, tai nạn giao thông, chấn thương thể thao hoặc va đập mạnh. Khi bị gãy, tổn thương có thể liên quan đến hốc mắt, xoang hàm, dây thần kinh và các xương vùng giữa mặt, do đó cần được đánh giá đúng mức độ để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Gãy xương gò má là gì?

Gãy xương gò má là tình trạng một hoặc nhiều vị trí của xương gò má bị nứt, gãy hoặc di lệch do chấn thương. Do xương gò má tiếp nối với xương trán, xương hàm trên, xương thái dương và xương bướm, chấn thương có thể ảnh hưởng đến cả phức hợp gò má - hàm trên thay vì chỉ một vị trí xương đơn lẻ.

Biểu hiện của gãy xương gò má khác nhau tùy vị trí và mức độ tổn thương. Sưng nhiều trong những ngày đầu đôi khi còn che lấp tình trạng lõm hoặc mất cân xứng của gò má. Một số dấu hiệu có thể gặp gồm:

• Sưng, đau và bầm tím vùng mặt: Vùng gò má và quanh mắt có thể sưng nề, bầm tím. Nếu xương bị di lệch, một bên gò má có thể trông lõm hoặc mất cân đối so với bên còn lại.
• Tê hoặc thay đổi cảm giác vùng mặt: Người bệnh có thể tê ở má, môi trên, bên mũi hoặc răng hàm trên do tổn thương liên quan đến thần kinh dưới ổ mắt. Đây là biểu hiện khá thường gặp trong gãy phức hợp gò má.
• Nhìn đôi hoặc bất thường về mắt: Khi đường gãy liên quan đến hốc mắt, người bệnh có thể xuất hiện song thị, thay đổi vị trí nhãn cầu hoặc hạn chế vận động mắt. Những bất thường thị giác cần được đánh giá sớm.
• Đau và hạn chế há miệng: Gãy hoặc lún cung gò má có thể cản trở vận động của mỏm vẹt xương hàm dưới, khiến người bệnh khó há miệng và gặp trở ngại khi ăn nhai.
• Các dấu hiệu khác: Có thể sờ thấy điểm đau hoặc bậc xương tại bờ ổ mắt, cung gò má. Một số trường hợp có chảy máu mũi khi tổn thương liên quan đến xoang và niêm mạc vùng giữa mặt.

Khi nghi ngờ gãy xương gò má, bác sĩ thường kết hợp khám vùng mặt, đánh giá mắt, cảm giác da và khả năng há miệng. CT hàm mặt là phương tiện quan trọng để xác định đường gãy, mức độ di lệch và các tổn thương phối hợp, đồng thời hỗ trợ lập kế hoạch điều trị.

Gãy xương gò má bao lâu thì lành?

Không có một mốc thời gian chính xác áp dụng cho mọi trường hợp. Quá trình phục hồi phụ thuộc vào kiểu gãy, mức độ di lệch, tổn thương hốc mắt và thần kinh đi kèm, phương pháp điều trị cũng như khả năng lành thương của từng người. Thời gian hồi phục có thể chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố sau:

• Mức độ gãy và di lệch: Gãy ít hoặc không di lệch thường có quá trình điều trị đơn giản hơn. Gãy di lệch nhiều, gãy nhiều mảnh hoặc kèm tổn thương hốc mắt có thể cần phẫu thuật và thời gian phục hồi lâu hơn.
• Phương pháp điều trị: Gãy không di lệch có thể được theo dõi và điều trị bảo tồn ở những trường hợp phù hợp. Khi xương di lệch gây biến dạng, ảnh hưởng chức năng hoặc có một số tổn thương ổ mắt, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật nắn chỉnh và cố định.
• Tổn thương phối hợp: Gãy xương gò má kèm tổn thương mắt, thần kinh, các xương mặt khác hoặc chấn thương sọ não có thể khiến quá trình điều trị và hồi phục phức tạp hơn.
• Tình trạng sức khỏe: Tuổi, dinh dưỡng, hút thuốc và một số bệnh lý toàn thân có thể ảnh hưởng đến quá trình lành vết thương và liền xương.

Ngay cả khi xương đã ổn định, sưng, tê vùng má hoặc thay đổi cảm giác có thể chưa hết ngay. Đặc biệt, triệu chứng liên quan đến dây thần kinh có thể cần thời gian hồi phục dài hơn quá trình liền xương và mức độ hồi phục khác nhau ở từng người.

Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào số tuần sau chấn thương, người bệnh nên tái khám theo lịch. Bác sĩ sẽ đánh giá độ ổn định của xương, khả năng há miệng, thị giác, cảm giác vùng mặt và hình dáng gò má để xác định mức độ hồi phục thực tế.

Các lưu ý khi bị gãy xương gò má

Trong giai đoạn hồi phục, bảo vệ vùng xương đang lành giúp hạn chế di lệch thứ phát và các vấn đề liên quan. Hướng dẫn cụ thể có thể khác nhau tùy loại gãy và phương pháp điều trị. Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Tuân thủ chế độ ăn theo hướng dẫn: Bác sĩ có thể khuyến cáo ăn thức ăn mềm và hạn chế nhai mạnh trong vài tuần để giảm lực tác động lên vùng gãy. Thời gian cụ thể phụ thuộc độ ổn định của tổn thương.
• Tránh tác động vào vùng gò má: Không nên xoa bóp mạnh, tự nắn chỉnh hoặc để vùng mặt bị va đập trong thời gian xương đang hồi phục. Khi trở lại chơi thể thao, đặc biệt các môn có nguy cơ va chạm, cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Không tự đánh giá lành xương dựa vào hết đau: Cảm giác đau và sưng có thể giảm trước khi xương đạt độ ổn định cần thiết. Người bệnh không nên tự tăng hoạt động hoặc ăn nhai mạnh chỉ vì cảm thấy đỡ đau.
• Chăm sóc theo hướng dẫn sau phẫu thuật: Nếu đã được nắn chỉnh và cố định xương, cần dùng thuốc, vệ sinh miệng và chăm sóc vết mổ theo chỉ định. Không tự sử dụng kháng sinh hoặc kéo dài thuốc giảm đau khi chưa được hướng dẫn.
• Theo dõi mắt và thị lực: Vì xương gò má tham gia cấu tạo hốc mắt, bất thường về thị giác sau chấn thương cần được chú ý. Nhìn đôi, giảm thị lực hoặc vận động mắt bất thường là những biểu hiện cần được đánh giá.
• Tái khám đúng lịch: Việc theo dõi giúp bác sĩ kiểm tra tình trạng liền xương, độ cân xứng khuôn mặt, khả năng há miệng và chức năng thần kinh. Những trường hợp gãy phức tạp có thể cần theo dõi lâu hơn.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu sau chấn thương xuất hiện giảm hoặc mất thị lực, đau mắt tăng, nhìn đôi rõ, chảy máu nhiều, đau đầu dữ dội, nôn, mất ý thức hoặc các triệu chứng thần kinh bất thường. Đây có thể là dấu hiệu của tổn thương mắt, não hoặc các cấu trúc quan trọng khác chứ không đơn thuần là gãy xương gò má.

Hiểu rõ gãy xương gò má bao lâu thì lành giúp bạn chủ động hơn trong quá trình điều trị và chăm sóc sau chấn thương. Thời gian hồi phục ở mỗi người có thể khác nhau, vì vậy cần tuân thủ hướng dẫn, tái khám đúng lịch và hạn chế tác động mạnh lên vùng mặt cho đến khi xương ổn định.