Đứt gân cơ nhị đầu là gì? Dấu hiệu nhận biết và phương pháp điều trị

Đứt gân cơ nhị đầu là chấn thương có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Tình trạng này không chỉ gây đau và hạn chế vận động mà còn ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm, nâng vật của cánh tay. Nhận biết sớm dấu hiệu và điều trị đúng cách sẽ giúp người bệnh phục hồi chức năng hiệu quả và hạn chế biến chứng.

Đứt gân cơ nhị đầu là gì?

Cơ nhị đầu là nhóm cơ nằm ở mặt trước cánh tay, có nhiệm vụ hỗ trợ gập khuỷu tay và xoay cẳng tay. Cơ này được kết nối với xương thông qua hệ thống gân ở vai và khuỷu tay. Đứt gân cơ nhị đầu xảy ra khi gân bị rách một phần hoặc đứt hoàn toàn, khiến khả năng truyền lực từ cơ đến xương bị ảnh hưởng.

Tình trạng này có thể xảy ra ở phần gân gần vai hoặc gân gần khuỷu tay. Tùy vào vị trí và mức độ tổn thương, người bệnh có thể gặp tình trạng đau cơ hoặc yếu cơ hoặc giảm khả năng vận động cánh tay.

Phân loại tình trạng đứt gân cơ nhị đầu

Đứt gân cơ nhị đầu có thể được phân loại dựa trên vị trí tổn thương. Mỗi vị trí đứt gân sẽ có biểu hiện và mức độ ảnh hưởng khác nhau.

Đứt gân cơ nhị đầu ở vai

Đây là dạng tổn thương thường gặp hơn, xảy ra khi gân cơ nhị đầu bị rách tại vùng vai. Tình trạng này thường liên quan đến quá trình thoái hóa gân theo tuổi tác hoặc do vận động lặp đi lặp lại trong thời gian dài.

Người bệnh có thể cảm thấy đau ở phía trước vai, đặc biệt khi nâng tay hoặc mang vác vật nặng. Một số trường hợp có thể nghe tiếng “rắc” tại thời điểm chấn thương và xuất hiện bầm tím vùng cánh tay sau đó.

Đứt gân cơ nhị đầu cánh tay

Tổn thương này thường xảy ra ở phần gân gần khuỷu tay và ít gặp hơn so với đứt gân ở vai. Nguyên nhân thường liên quan đến chấn thương mạnh hoặc nâng vật quá nặng đột ngột.

Khi bị đứt gân cơ nhị đầu cánh tay, người bệnh có thể mất đáng kể sức mạnh khi gập khuỷu tay hoặc xoay cẳng tay. Ngoài ra, cơ nhị đầu có thể co rút và tạo thành khối lồi bất thường ở cánh tay.

Nguyên nhân gây rách gân cơ nhị đầu

Rách gân cơ nhị đầu có thể xuất hiện đột ngột sau một chấn thương mạnh hoặc hình thành dần theo thời gian do gân phải chịu áp lực lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Một số nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ tổn thương gân cơ nhị đầu gồm:

• Chấn thương: Người bệnh có thể bị rách hoặc đứt gân cơ nhị đầu khi nâng, kéo hoặc mang vật quá nặng. Ngoài ra, tai nạn lao động, té ngã hoặc va chạm mạnh cũng có thể khiến gân bị kéo căng quá mức và dẫn đến tổn thương.

• Vận động cơ quá mức: Tình trạng này thường gặp ở người chơi thể thao hoặc những người phải vận động cánh tay liên tục với cường độ cao. Các động tác lặp đi lặp lại trong thời gian dài có thể làm gân cơ bị quá tải, suy yếu dần và dễ bị rách hơn.

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ gặp chấn thương gân cơ nhị đầu như:

• Tuổi tác: Khi tuổi càng cao, độ đàn hồi và khả năng chịu lực của gân giảm dần nên nguy cơ rách gân cũng tăng lên.
• Nghề nghiệp: Những người thường xuyên lao động nặng hoặc phải sử dụng cánh tay liên tục như công nhân, thợ xây, vận động viên có nguy cơ tổn thương gân cao hơn.
• Thuốc lá và một số loại thuốc: Thói quen hút thuốc hoặc lạm dụng thuốc chống viêm corticoid có thể làm suy yếu cấu trúc gân, từ đó làm tăng nguy cơ rách gân cơ nhị đầu.

Triệu chứng nhận biết đứt gân cơ nhị đầu

Tùy theo vị trí gân cơ nhị đầu bị tổn thương mà người bệnh có thể xuất hiện những biểu hiện khác nhau. Các triệu chứng thường gặp gồm:

Đứt gân cơ nhị đầu ở vai

Phần gân cơ nhị đầu phía trên liên kết với vùng vai và đầu trên xương cánh tay. Khi xảy ra tổn thương tại vị trí này, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như:

• Đau nhức hoặc đau buốt ở vùng vai và mặt trước cánh tay.
• Xuất hiện bầm tím lan từ bắp tay xuống khuỷu tay.
• Dễ bị chuột rút hoặc đau tăng khi vận động cánh tay nhiều.
• Có cảm giác lạo xạo hoặc phát ra tiếng động khi cử động vai.
• Giảm khả năng vận động khớp vai và hạn chế động tác xoay cẳng tay.

Đứt gân cơ nhị đầu cánh tay

Tổn thương gân cơ nhị đầu phía dưới thường liên quan đến khuỷu tay và xương cánh tay. Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Sưng đau ở phía trước cánh tay hoặc gần khuỷu tay.
• Xuất hiện khối cơ nổi bất thường do cơ co rút sau khi gân bị đứt.
• Bầm tím quanh khuỷu tay hoặc cẳng tay.
• Khó thực hiện các động tác gập tay hoặc xoay cẳng tay.
• Suy giảm sức mạnh của cánh tay khi nâng hoặc cầm nắm đồ vật.

Chẩn đoán chấn thương gân cơ nhị đầu

Để chẩn đoán rách gân cơ nhị đầu, bác sĩ thường phối hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nhằm đánh giá chính xác vị trí cũng như mức độ tổn thương. Một số phương pháp thường được áp dụng gồm:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ khai thác thông tin về triệu chứng, nghề nghiệp, thói quen vận động và cơ chế chấn thương của người bệnh. Đồng thời, bác sĩ cũng kiểm tra vùng cánh tay, đánh giá khả năng vận động chủ động và thụ động để xác định mức độ ảnh hưởng của tổn thương gân.
• Chụp X-quang: Phương pháp này không đánh giá trực tiếp được tổn thương gân hay cơ, nhưng có thể hỗ trợ phát hiện các bất thường liên quan đến xương và khớp đi kèm.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là kỹ thuật giúp quan sát rõ cấu trúc mô mềm, từ đó xác định vị trí rách, mức độ tổn thương của gân cơ nhị đầu và hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp hơn.

Phương pháp điều trị rách gân cơ nhị đầu

Phương pháp điều trị rách gân cơ nhị đầu phụ thuộc chủ yếu vào mức độ tổn thương, khả năng vận động của cánh tay cũng như việc có kèm theo tổn thương các cấu trúc lân cận như chóp xoay hay không. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định hướng điều trị phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả phục hồi tốt nhất.

Các phương pháp thường được áp dụng trong điều trị chấn thương gân cơ nhị đầu vùng cánh tay trên gồm:

Nghỉ ngơi

Đối với các trường hợp rách gân mức độ nhẹ, người bệnh thường được khuyến nghị hạn chế vận động cánh tay trong một thời gian nhất định. Việc tránh mang vác vật nặng và tạm ngừng các hoạt động thể thao giúp giảm áp lực lên vùng gân tổn thương, tạo điều kiện cho mô gân phục hồi tự nhiên.

Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID)

Nhóm thuốc NSAID thường được sử dụng nhằm kiểm soát tình trạng viêm, giảm sưng nề và hỗ trợ giảm đau do chấn thương gân. Đây là biện pháp điều trị nội khoa giúp cải thiện triệu chứng trong giai đoạn đầu.

Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi chức năng sau chấn thương. Người bệnh sẽ được hướng dẫn thực hiện các bài tập chuyên biệt nhằm tăng cường sức mạnh cơ, cải thiện biên độ vận động và hỗ trợ quá trình hồi phục gân. Các bài tập được cá nhân hóa tùy theo tình trạng cụ thể của từng người.

Phẫu thuật

Trong trường hợp rách gân nặng, đặc biệt khi gân bị tổn thương trên 50% hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn, phẫu thuật có thể được chỉ định. Bác sĩ sẽ tiến hành tái gắn gân vào vị trí giải phẫu ban đầu để khôi phục chức năng vận động.

Sau phẫu thuật, người bệnh thường cần mang nẹp hoặc bó bột trong khoảng 4 - 6 tuần để cố định vùng tổn thương. Tiếp theo là giai đoạn tập phục hồi chức năng nhằm cải thiện sức mạnh và độ linh hoạt của cánh tay.

Thời gian hồi phục sau điều trị phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tổn thương. Với các trường hợp nhẹ, quá trình lành thương thường kéo dài ít nhất khoảng 2 tháng, sau đó cần thêm 2 - 3 tháng để trở lại sinh hoạt bình thường. Trong khi đó, những trường hợp nặng hơn có thể cần từ 9 tháng đến 1 năm để phục hồi hoàn toàn.

Cách phòng ngừa đứt gân cơ nhị đầu

Chấn thương rách hoặc đứt gân cơ nhị đầu hoàn toàn có thể giảm nguy cơ xảy ra nếu duy trì thói quen vận động đúng cách và bảo vệ cơ gân hợp lý. Một số biện pháp phòng tránh thường được khuyến khích gồm:

Khởi động kỹ trước khi vận động

Trước khi chơi thể thao hoặc lao động nặng, cần dành thời gian khởi động để làm nóng cơ thể, tăng độ linh hoạt của cơ và khớp. Điều này giúp cơ gân thích nghi dần với cường độ vận động và hạn chế nguy cơ chấn thương.

Đối với những người thường xuyên nâng vật nặng hoặc thực hiện động tác lặp lại bằng cánh tay, việc khởi động trước khi làm việc cũng rất cần thiết.

Nghỉ ngơi hợp lý khi vận động

Trong quá trình tập luyện hoặc thi đấu, cơ bắp cần có thời gian nghỉ để phục hồi. Việc nghỉ giữa các hiệp hoặc giữa các buổi tập giúp giảm áp lực lên gân cơ và hạn chế tình trạng căng cơ quá mức.

Người tập có thể thả lỏng hoặc vận động nhẹ cánh tay để hỗ trợ lưu thông máu và giảm mỏi cơ.

Dừng vận động khi xuất hiện đau bất thường

Cơn đau nhói hoặc đau tăng khi vận động có thể là dấu hiệu cảnh báo cơ và gân đang bị quá tải. Khi xuất hiện triệu chứng này, nên ngừng tập luyện hoặc nghỉ ngơi để tránh làm tổn thương trở nên nghiêm trọng hơn.

Cẩn trọng khi chơi thể thao ở người trên 30 tuổi

Theo thời gian, gân và cơ có xu hướng giảm độ đàn hồi và dễ bị tổn thương hơn. Vì vậy, người trên 30 tuổi, đặc biệt là những người thường xuyên chơi thể thao cường độ cao hoặc các môn có va chạm, nên chú ý vận động đúng kỹ thuật và tránh các động tác quá sức.

Ngoài ra, cần hạn chế té ngã hoặc chống tay sai tư thế để giảm nguy cơ chấn thương vùng vai và cánh tay.

Tránh mang vác quá nặng

Không nên nâng hoặc kéo vật vượt quá khả năng chịu lực của cơ thể. Khi mang vật nặng, nên giữ vật gần cơ thể thay vì dang tay rộng vì tư thế này có thể làm tăng áp lực lên gân cơ nhị đầu và vùng vai.

Bên cạnh đó, cần hạn chế nâng vật nặng quá đầu nhằm giảm nguy cơ tổn thương gân.

Hạn chế hút thuốc lá

Hút thuốc lá có thể ảnh hưởng đến quá trình cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ, gân. Điều này khiến cấu trúc gân dễ suy yếu và tăng nguy cơ chấn thương. Vì vậy, hạn chế hoặc bỏ thuốc lá không chỉ giúp bảo vệ hệ cơ xương khớp mà còn có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Đứt gân cơ nhị đầu là chấn thương thường gặp, đặc biệt ở người chơi thể thao hoặc thường xuyên vận động cường độ cao. Các triệu chứng ban đầu đôi khi dễ nhầm lẫn với đau cơ thông thường nên người bệnh dễ chủ quan. Vì vậy, việc khởi động kỹ trước khi tập luyện, nghỉ ngơi hợp lý và thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp hạn chế nguy cơ chấn thương cũng như hỗ trợ phục hồi hiệu quả hơn.