Dòng tế bào MRC-5 trong vắc xin là gì? Có an toàn không?

Khi đọc thành phần vắc xin thủy đậu Barycela, nhiều người chú ý đến cụm “dòng tế bào MRC-5” và băn khoăn liệu đây có phải là tế bào thai trong vắc xin hay không. Hiểu đúng thuật ngữ này giúp người tiêm đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng y khoa.

Dòng tế bào MRC-5 trong vắc xin là gì?

Dòng tế bào MRC-5 trong vắc xin là một dòng tế bào lưỡng bội người được sử dụng trong phòng thí nghiệm để nuôi cấy một số loại virus. MRC-5 có nguồn gốc từ mô phổi phôi người được thiết lập từ thập niên 1960, sau đó được duy trì và nhân lên trong điều kiện kiểm soát. Đây là “dòng tế bào” dùng cho sản xuất sinh học, không phải mô thai hay tế bào lấy mới từ thai nhi.

Trong sản xuất vắc xin, virus không thể tự nhân lên nếu không có tế bào sống phù hợp. Vì vậy, một số loại vắc xin virus sống giảm độc lực cần dùng nền tế bào như MRC-5 để virus phát triển trước khi được thu hoạch, xử lý và tinh chế. Ví dụ, với vắc xin thủy đậu Oka/Merck, CDC ghi nhận virus vắc xin đã được cấy truyền qua môi trường tế bào lưỡng bội người MRC-5 trong quá trình phát triển sản xuất.

MRC-5 đóng vai trò như “nơi nuôi cấy” virus trong một giai đoạn sản xuất. Thành phần tạo đáp ứng miễn dịch chính của vắc xin thủy đậu là virus thủy đậu sống giảm độc lực, không phải dòng tế bào MRC-5.

Vì sao một số vắc xin cần dùng dòng tế bào MRC-5?

Một số virus gây bệnh ở người phát triển tốt hơn trong tế bào người so với môi trường nhân tạo. Với vắc xin sống giảm độc lực, nhà sản xuất cần tạo ra lượng virus phù hợp nhưng đã được làm yếu đi để kích thích miễn dịch mà không gây bệnh như virus hoang dại ở người khỏe mạnh.

Để hiểu vai trò này rõ hơn, cần nhìn vào hai giai đoạn chính trong quá trình sản xuất vắc xin virus sống giảm độc lực.

Virus cần tế bào sống để phát triển

Virus không có đầy đủ bộ máy sinh học để tự nhân lên bên ngoài tế bào. Khi sản xuất vắc xin, virus được nuôi cấy trong điều kiện kiểm soát để đạt số lượng và đặc tính mong muốn. Dòng tế bào như MRC-5 giúp quá trình này ổn định, có thể chuẩn hóa và kiểm tra chất lượng qua từng lô sản xuất.

Điều này không có nghĩa là người tiêm được tiêm “tế bào MRC-5”. Sau giai đoạn nuôi cấy, virus được thu hoạch và đi qua các bước xử lý tiếp theo. Tùy từng sản phẩm, hồ sơ thành phần có thể ghi nhận một số chất tồn dư ở lượng rất nhỏ từ quá trình sản xuất.

Vắc xin được xử lý và kiểm soát sau nuôi cấy

Sau khi nuôi cấy, vắc xin không được sử dụng ngay mà phải trải qua nhiều bước sản xuất, kiểm nghiệm và kiểm soát chất lượng. Các bước này nhằm kiểm tra vắc xin về chủng virus, hàm lượng, tiêu chuẩn vô khuẩn và các yêu cầu chất lượng theo quy định.

Ví dụ, tờ thông tin sản phẩm của VARIVAX do FDA công bố cho biết sản phẩm có thể chứa thành phần tồn dư của tế bào MRC-5, bao gồm DNA và protein, cùng một số chất ở lượng vết. Thông tin này cho thấy cần phân biệt rõ giữa “tế bào dùng trong quá trình sản xuất” và “thành phần tồn dư được kiểm soát trong sản phẩm cuối”.

Dòng tế bào MRC-5 có trong vắc xin thủy đậu Barycela không?

Có. Theo thông tin sản phẩm, Barycela là vắc xin thủy đậu sống giảm độc lực, dạng đông khô, sau khi hoàn nguyên mỗi liều 0,5 ml chứa virus thủy đậu sống giảm độc lực chủng MAV/06, được sản xuất trên dòng tế bào MRC-5 với hàm lượng không dưới 3.800 PFU. Tài liệu tiền thẩm định của WHO cũng nêu BARYCELA inj. được chuẩn bị trên dòng tế bào MRC-5.

Cụm “cell line: MRC-5” trong thành phần cần được hiểu là nền tế bào dùng để nuôi cấy virus vắc xin. Điều này không đồng nghĩa vắc xin chứa mô thai hoặc tế bào thai nguyên vẹn. Cách diễn giải chính xác là virus vắc xin được sản xuất bằng công nghệ nuôi cấy trên dòng tế bào MRC-5.

Một số thuật ngữ trong thành phần Barycela có thể khiến người đọc khó hiểu. Bảng dưới đây giúp tóm tắt ý nghĩa của các thành phần thường gặp:

Người tiêm hoặc phụ huynh nên đọc thành phần vắc xin, nhưng không nên tự kết luận nguy cơ chỉ dựa trên một thuật ngữ kỹ thuật. Nếu có tiền sử dị ứng, bệnh nền hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng miễn dịch, cần trao đổi với nhân viên y tế trước khi tiêm.

Có nên tiêm vắc xin thủy đậu Barycela nếu thấy ghi MRC-5?

Không nên từ chối hoặc trì hoãn tiêm chỉ vì thấy cụm “MRC-5” trong thành phần. Điều quan trọng là người tiêm có thuộc nhóm được chỉ định hay không, có chống chỉ định với vắc xin sống giảm độc lực hay không và có tiền sử dị ứng với thành phần nào của vắc xin hay không.

Vắc xin thủy đậu giúp cơ thể tạo miễn dịch nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Thủy đậu thường lành tính ở nhiều trẻ em khỏe mạnh, nhưng vẫn có thể gây biến chứng như nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm não hoặc bệnh nặng hơn ở người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh. Vì vậy, tiêm chủng đúng lịch là biện pháp dự phòng quan trọng.

Trước khi tiêm, người dân nên cung cấp đầy đủ thông tin cho nhân viên y tế. Các thông tin cần nói rõ gồm:

• Tiền sử dị ứng với thuốc, thực phẩm, gelatin, neomycin hoặc vắc xin trước đó.
• Tình trạng mang thai, nghi ngờ mang thai hoặc dự định mang thai gần thời điểm tiêm.
• Bệnh nền, bệnh miễn dịch hoặc thuốc đang sử dụng.
• Lần mắc thủy đậu trước đây hoặc các mũi vắc xin thủy đậu đã tiêm.
• Tình trạng sốt, nhiễm trùng hoặc bệnh cấp tính trong ngày tiêm.

Nếu cần tư vấn lịch tiêm thủy đậu, người đọc có thể đặt lịch tại Tiêm chủng Long Châu để được khám sàng lọc, tư vấn loại vắc xin phù hợp và theo dõi sau tiêm theo quy trình. Việc tiêm chủng nên được thực hiện tại cơ sở đủ điều kiện, không tự mua hoặc tự sử dụng vắc xin.

Dòng tế bào MRC-5 trong vắc xin là nền tế bào được dùng để nuôi cấy một số virus trong sản xuất vắc xin, bao gồm một số vắc xin thủy đậu như Barycela. Thuật ngữ này không đồng nghĩa vắc xin chứa mô thai hoặc tế bào thai nguyên vẹn. Người tiêm nên đọc thành phần, khám sàng lọc và trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp.