Cơ ngực lớn là gì? Chức năng và vấn đề thường gặp

Cơ ngực lớn nằm ở phía trước lồng ngực và tạo nên phần lớn hình dáng vùng ngực. Không chỉ hỗ trợ vận động cánh tay, cơ này còn tham gia một số hoạt động cần dùng sức của phần thân trên. Khi chịu lực quá mức hoặc vận động sai kỹ thuật, cơ ngực lớn có thể bị căng, rách hoặc gây đau.

Cơ ngực lớn là gì?

Cơ ngực lớn (pectoralis major) là một cơ lớn, dày, có hình quạt nằm ở phía trước thành ngực. Đây là cơ nằm nông nhất ở vùng ngực, phía trên cơ ngực bé. Phần ngoài của cơ góp phần tạo nên nếp nách phía trước. Dựa vào vị trí xuất phát, cơ ngực lớn thường được chia thành hai phần chính:

• Phần đòn: Xuất phát từ mặt trước của phần trong xương đòn. Phần cơ này tham gia nhiều vào động tác đưa cánh tay về phía trước.
• Phần ức - sườn: Chiếm phần lớn cơ ngực lớn, xuất phát chủ yếu từ xương ức, các sụn sườn phía trên và liên quan với cân của cơ chéo bụng ngoài.

Các sợi cơ chạy từ thành ngực về phía cánh tay, sau đó hội tụ thành gân và bám vào phần trên của xương cánh tay, gần rãnh gian củ. Cấu tạo hình quạt với các sợi cơ chạy theo nhiều hướng giúp cơ ngực lớn thực hiện nhiều chuyển động khác nhau ở khớp vai.

Cơ ngực lớn được chi phối bởi các dây thần kinh ngực trong và ngực ngoài. Cơ ngực lớn được cấp máu chủ yếu bởi nhánh ngực của thân động mạch cùng vai - ngực, cùng với các nhánh mạch khác ở vùng ngực.

Cơ ngực lớn có chức năng gì?

Cơ ngực lớn chủ yếu tác động lên cánh tay tại khớp vai. Tùy vị trí của cánh tay và phần cơ được huy động, cơ có thể tạo ra hoặc hỗ trợ những chuyển động khác nhau. Các chức năng chính của cơ ngực lớn bao gồm:

• Khép cánh tay: Giúp đưa cánh tay đang dang sang bên trở lại gần thân người. Chuyển động này xuất hiện khi ôm hoặc kéo một vật về phía cơ thể.
• Xoay cánh tay vào trong: Cơ ngực lớn giúp xoay xương cánh tay về phía trong tại khớp vai.
• Khép ngang cánh tay: Giúp đưa cánh tay từ vị trí dang ngang về phía trước ngực, chẳng hạn động tác đưa hai tay lại gần nhau.
• Hỗ trợ đưa cánh tay về phía trước: Phần đòn của cơ ngực lớn góp phần gập vai, giúp đưa cánh tay từ bên thân ra phía trước.
• Hỗ trợ đưa cánh tay từ trên cao xuống: Phần ức - sườn có thể góp phần kéo cánh tay đang ở vị trí gập cao trở xuống.
• Hỗ trợ hít vào khi gắng sức: Khi cánh tay được giữ cố định, cơ ngực lớn có thể góp phần nâng thành ngực và hoạt động như một cơ hỗ trợ hô hấp.

Nhờ những chức năng này, cơ ngực lớn được huy động nhiều khi chống đẩy, đẩy vật, leo trèo, bơi hoặc thực hiện các bài tập sức mạnh cho phần thân trên. Tuy nhiên, cơ ngực lớn không hoạt động riêng lẻ. Nó phối hợp với cơ delta, cơ lưng rộng và nhiều cơ quanh vai để tạo chuyển động, kiểm soát cánh tay và hỗ trợ sự ổn định của vùng vai.

Những vấn đề thường gặp liên quan đến cơ ngực lớn

Cơ ngực lớn có thể gặp các vấn đề từ đau nhẹ sau vận động đến rách cơ hoặc gân. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào nguyên nhân, lực tác động và vị trí tổn thương. Đau ở vùng ngực cũng có nhiều nguyên nhân khác nên không phải trường hợp nào cũng xuất phát từ cơ ngực lớn.

Căng cơ ngực lớn

Căng cơ thường xảy ra khi cơ bị kéo giãn hoặc chịu lực quá mức, chẳng hạn tập nặng, tăng mức tạ nhanh hoặc vận động đột ngột. Người bị căng cơ có thể đau vùng ngực, đau khi ấn hoặc khi thực hiện các động tác đẩy, kéo và đưa tay.

Rách cơ hoặc gân ngực lớn

Rách cơ hoặc gân thường liên quan đến lực mạnh tác động lên cơ, có thể gặp khi nâng tạ. Biểu hiện thường là đau đột ngột, sau đó xuất hiện sưng, bầm tím và yếu cánh tay. Trường hợp rách nặng có thể làm thay đổi hình dạng vùng ngực hoặc nếp nách và cần được thăm khám sớm.

Đau cơ sau khi tập luyện

Đau cơ ngực có thể xuất hiện sau khi tập bài mới hoặc tăng cường độ vận động. Đau cơ liên quan đến vận động thường cải thiện dần khi cơ được nghỉ ngơi và hồi phục. Nếu đau đột ngột trong lúc tập kèm sưng, bầm tím hoặc yếu tay rõ rệt, cần nghĩ đến chấn thương thay vì đau cơ thông thường.

Tổn thương gân cơ ngực lớn

Gân cơ ngực lớn có thể bị tổn thương, đặc biệt sau chấn thương khi cơ phải chịu tải lớn trong tư thế dễ gây tổn thương. Tình trạng này có thể gây đau khi vận động vùng ngực và vai. Nếu đau kéo dài, tái phát hoặc làm giảm sức mạnh cánh tay, nên đi khám.

Căng cứng và hạn chế vận động

Cơ ngực có thể căng cứng sau khi duy trì một tư thế lâu hoặc vận động thiếu cân đối. Người gặp tình trạng này có thể cảm thấy căng tức phía trước ngực và khó chịu khi thực hiện một số động tác vai.

Đau ngực do nguyên nhân khác

Đau ở vùng cơ ngực lớn không phải lúc nào cũng xuất phát từ cơ. Xương, khớp, dây thần kinh, tim hoặc phổi cũng có thể gây đau ngực. Nếu đau ngực đột ngột hoặc dữ dội, cảm giác đè nặng hay bóp nghẹt, đặc biệt khi đi kèm khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt, ngất, buồn nôn hoặc đau lan đến cánh tay, lưng, cổ hay hàm, cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp.

Đối với chấn thương cơ ngực, người bệnh cũng nên đi khám nếu có bầm tím hoặc sưng nhiều, yếu tay rõ rệt, biến dạng vùng ngực hoặc khó thực hiện các động tác thường ngày.

Để hạn chế chấn thương khi vận động, nên tăng cường độ tập từ từ, thực hiện đúng kỹ thuật và có thời gian nghỉ phục hồi phù hợp. Nếu đã xuất hiện đau hoặc chấn thương, không nên cố tập nặng khi cơ chưa hồi phục.

Nhìn chung, cơ ngực lớn giữ vai trò quan trọng trong nhiều chuyển động của cánh tay và khớp vai, đặc biệt là khép và xoay cánh tay vào trong. Cơ có thể bị căng, đau hoặc rách khi chịu tải quá mức. Hiểu đặc điểm của nhóm cơ này và nhận biết các biểu hiện bất thường giúp chủ động hơn trong vận động cũng như thăm khám khi cần thiết.