Có nên tiêm phòng sởi quai bị rubella không? Những lưu ý khi tiêm

Tiêm phòng sởi, quai bị, rubella từ lâu vẫn là một dấu hỏi lớn trong suy nghĩ của nhiều người. Dù vắc xin được xem là lớp lá chắn vững chắc giúp con người chủ động phòng ngừa ba căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này, nhưng không phải ai cũng hoàn toàn yên tâm. Những lo ngại về phản ứng sau tiêm, về tác dụng phụ hay thậm chí là những thông tin trái chiều trên mạng khiến nhiều người băn khoăn: Liệu có nên tiêm phòng sởi quai bị rubella không?

Vắc xin MMR

Vắc xin MMR (Measles, Mumps, and Rubella) là loại vắc xin phối hợp giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động chống lại ba bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Sởi, Quai bị và Rubella.

Loại vắc xin: Đây là vắc xin sống giảm độc lực, chứa các virus đã được làm yếu để không gây bệnh nhưng vẫn kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể bền vững.

Các loại phổ biến: MMR II (Mỹ), Priorix (Bỉ), hoặc vắc xin MMR của Ấn Độ. Ngoài ra còn có loại tích hợp thêm thành phần thủy đậu gọi là MMRV.

Có nên tiêm phòng sởi quai bị rubella không?

CÂU TRẢ LỜI LÀ CÓ. Tiêm chủng là biện pháp bảo vệ cá nhân và cộng đồng hiệu quả, an toàn nhất hiện nay.

• Dù đã từng mắc bệnh: Nếu trẻ đã từng mắc một trong ba bệnh (ví dụ: đã bị sởi), vẫn nên tiêm vắc xin để bảo vệ khỏi hai bệnh còn lại và củng cố hệ miễn dịch toàn diện hơn.
• Hiệu quả cao: Hầu hết những người được tiêm đủ liều vắc xin MMR sẽ có khả năng bảo vệ suốt đời."

Tại sao nên tiêm phòng?

Ngừa biến chứng nghiêm trọng:

• Sởi: Có thể dẫn đến viêm phổi, viêm não, mù lòa, tiêu chảy nặng hoặc tử vong. Đặc biệt là biến chứng viêm não xơ hóa bán cấp (SSPE) xuất hiện muộn và gây tử vong.
• Quai bị: Gây sưng đau tuyến mang tai, có thể biến chứng viêm màng não, điếc vĩnh viễn, viêm tinh hoàn (ở nam) hoặc viêm buồng trứng (ở nữ) dẫn đến nguy cơ vô sinh. 
• Rubella: Đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai vì có thể gây sảy thai hoặc dị tật bẩm sinh nghiêm trọng cho thai nhi (hội chứng Rubella bẩm sinh) như điếc, mù, bệnh tim.

Hiệu quả bảo vệ cao và lâu dài: Hầu hết mọi người được tiêm đủ liều sẽ có miễn dịch bảo vệ suốt đời.

Tạo miễn dịch cộng đồng: Tiêm chủng đầy đủ giúp ngăn virus lây lan, bảo vệ những người không thể tiêm vắc xin do lý do y tế (như trẻ sơ sinh, người suy giảm miễn dịch nặng). 

Tác dụng phụ của vắc xin – Có đáng lo ngại?

Vắc xin MMR rất an toàn. Các phản ứng sau tiêm thường nhẹ và là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang đáp ứng miễn dịch.

• Phản ứng thông thường: Sưng đỏ, đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc phát ban nhẹ dạng sởi.
• Lưu ý quan trọng về thời điểm: Vì là vắc xin sống, các virus cần thời gian nhân lên nên các phản ứng như sốt hoặc phát ban thường không xuất hiện ngay mà thường khởi phát muộn sau 5 - 12 ngày kể từ khi tiêm.
• Phản ứng hiếm gặp: Sốt co giật (tỷ lệ khoảng 1 trên 3.000 - 4.000 trẻ), hoặc giảm tiểu cầu tạm thời gây bầm tím/chảy máu nhẹ.

Lưu ý quan trọng sau khi tiêm vắc xin phòng sởi quai bị rubella

Theo dõi tại chỗ: Cần ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để nhân viên y tế theo dõi và xử trí kịp thời các phản ứng phản vệ dù cực kỳ hiếm gặp.

Theo dõi tại nhà: Tiếp tục theo dõi trẻ trong ít nhất 24 giờ đầu về tinh thần, ăn ngủ, nhịp thở và nhiệt độ.

Chăm sóc vết tiêm: Giữ vị trí tiêm sạch sẽ, không đắp bất cứ thứ gì (lá cây, chanh, khoai tây...) lên vết tiêm vì có thể gây nhiễm trùng. 

Xử trí sốt: Cho trẻ uống nhiều nước, mặc đồ thoáng mát. Nếu sốt từ 38,5 độ C trở lên, dùng thuốc hạ sốt (Paracetamol, Ibuprofen) theo đơn bác sĩ. Tuyệt đối không dùng các thuốc chứa Salicylate (Aspirin) trong vòng 6 tuần sau tiêm để tránh hội chứng Reye.

Chống chỉ định: Phụ nữ mang thai không được tiêm MMR (nên tránh mang thai ít nhất 1 tháng sau khi tiêm); người bị suy giảm miễn dịch nặng hoặc dị ứng nghiêm trọng với thành phần vắc xin (như Neomycin, Gelatin) cũng không nên tiêm.

Đưa trẻ đi khám ngay nếu có dấu hiệu nguy hiểm:

• Sốt cao trên 39 độ C không hạ hoặc kéo dài hơn 3 ngày.
• Co giật, li bì, hôn mê hoặc khó thức dậy. 
• Khó thở, tím tái, thở khò khè.
• Nổi mề đay toàn thân, sưng mặt hoặc cổ họng.
• Trẻ khóc thét dai dẳng trên 3 giờ hoặc bỏ bú hoàn toàn.

Một số điều cần tránh:

• Không chạm vào hoặc ấn vào khu vực tiêm.
• Tránh chườm nóng, lạnh, hay đắp lá thuốc lên vị trí tiêm.
• Nếu trẻ sốt sau tiêm vắc xin, bạn có thể thực hiện những biện pháp sau:
  • Mặc đồ thoáng mát cho trẻ để tránh làm tăng thân nhiệt.
  • Khuyến khích trẻ uống nhiều nước hoặc bú sữa thường xuyên.
  • Nếu sốt cao trên 38,5°C, có thể dùng thuốc hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ, như Paracetamol (dùng cho mọi lứa tuổi) hoặc Ibuprofen (dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên).

Lưu ý đặc biệt: Một số trường hợp, trẻ có thể sốt không phải do vắc xin mà do đang mắc một bệnh khác từ trước. Nếu gặp phải các dấu hiệu sau, bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra:

• Sốt cao trên 38,5°C và không giảm sau khi dùng thuốc hạ sốt;
• Sốt kéo dài quá 48 giờ hoặc sốt tái phát sau khi hạ;
• Sốt kèm theo các triệu chứng như ho, sổ mũi, tiêu chảy, phát ban...
• Trẻ bỏ ăn, khó thở, thở nhanh, da tái hoặc có dấu hiệu co giật, hôn mê.

Có nên tiêm phòng Sởi Quai bị Rubella không? Tiêm vắc xin Sởi - Quai bị - Rubella là giải pháp phòng bệnh chủ động, giúp cơ thể thiết lập hàng rào miễn dịch vững chắc để ngăn chặn những biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hay viêm não. Tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu, bạn hoàn toàn có thể an tâm với nguồn vắc xin thế hệ mới chính hãng, được bảo quản nghiêm ngặt trong hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn GSP cùng quy trình khám tư vấn kỹ lưỡng từ đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao. Đừng trì hoãn, hãy liên hệ hotline miễn phí 1800 6928 để đặt lịch và chủ động bảo vệ sức khỏe cho chính mình cùng cộng đồng ngay hôm nay.

Xem thêm:

• Vắc xin sởi tiêm khi nào để đạt hiệu quả? Những điều cha mẹ cần biết
• Bé 10 tháng tiêm sởi được không? Những điều ba mẹ cần lưu ý