Chỉ số HbA1c bao nhiêu là nguy hiểm? Nguyên nhân khiến HbA1c tăng

Nhiều người chỉ chú ý đến đường huyết lúc đói hoặc sau ăn mà bỏ qua chỉ số HbA1c - một chỉ số quan trọng giúp đánh giá mức độ kiểm soát đường huyết trong thời gian dài. Việc hiểu rõ chỉ số HbA1c trong máu không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh đái tháo đường mà còn đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết thông qua nội dung sau đây!

Chỉ số HbA1c bao nhiêu là nguy hiểm?

Chỉ số HbA1c được xem là nguy hiểm khi lớn hơn 6,5% trở lên, vì đây là ngưỡng chẩn đoán bệnh đái tháo đường theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Cụ thể:

• HbA1c < 5,7%: Mức bình thường.
• HbA1c từ 5,7 - 6,4%: Tiền đái tháo đường (nguy cơ cao tiến triển thành đái tháo đường).
• HbA1c ≥ 6,5%: Đái tháo đường.
• HbA1c ≥ 9%: Mức nguy hiểm cao, nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Chỉ số HbA1c càng cao và kéo dài, nguy cơ tổn thương mạch máu và các cơ quan càng lớn. Ở mức trên 9% trở lên, người bệnh thường đối mặt với những biến chứng nặng nề nếu không được can thiệp kịp thời.

Chỉ số HbA1c là gì và vì sao phản ánh mức độ nguy hiểm của bệnh?

HbA1c (Hemoglobin A1c) là tỷ lệ phần trăm hemoglobin trong hồng cầu bị gắn kết với glucose (đường). Vì hồng cầu có vòng đời trung bình khoảng 120 ngày, nên chỉ số HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2 - 3 tháng gần nhất, thay vì chỉ tại một thời điểm đo lường.

Ý nghĩa y khoa quan trọng của HbA1c:

• Không bị ảnh hưởng bởi bữa ăn ngay trước khi xét nghiệm (khác với đường huyết lúc đói hay sau ăn).
• Giúp đánh giá hiệu quả kiểm soát đường huyết lâu dài.
• Là tiêu chuẩn chẩn đoán và theo dõi đái tháo đường được quốc tế công nhận.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), mỗi khi HbA1c tăng thêm 1%, nguy cơ biến chứng tim mạch và các vấn đề mạch máu nhỏ tăng lên rõ rệt. Chính vì vậy, việc theo dõi chỉ số HbA1c giúp bác sĩ và bệnh nhân có cái nhìn toàn diện về tình trạng sức khỏe.

HbA1c ở mức nào làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm?

Không phải mọi mức HbA1c tăng đều gây nguy hiểm ngay lập tức, tuy nhiên khi chỉ số này vượt quá ngưỡng kiểm soát an toàn và kéo dài theo thời gian, nguy cơ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng sẽ tăng lên rõ rệt. Việc xác định HbA1c ở mức nào làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm giúp người bệnh và bác sĩ đánh giá chính xác mức độ kiểm soát đường huyết, từ đó kịp thời điều chỉnh chế độ điều trị nhằm hạn chế tổn thương tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh.

HbA1c từ 7% trở lên

Đây là ngưỡng cho thấy tình trạng đường huyết đã vượt mục tiêu kiểm soát khuyến cáo, phản ánh việc kiểm soát bệnh chưa đạt hiệu quả tối ưu.

• Kiểm soát đường huyết chưa tốt.
• Nguy cơ tổn thương mạch máu bắt đầu tăng đáng kể.
• Cần điều chỉnh ngay chế độ ăn, vận động và/hoặc thuốc để đưa chỉ số về mức an toàn.

HbA1c từ 8 - 8,9%

Mức HbA1c này cho thấy đường huyết tăng cao kéo dài và nguy cơ biến chứng đã rõ ràng hơn so với giai đoạn trước.

• Nguy cơ biến chứng mạn tính cao hơn.
• Có thể xuất hiện tổn thương mắt (võng mạc), thận (bệnh thận đái tháo đường), thần kinh ngoại biên (tê bì, đau nhức tay chân).
• Thường gặp ở người bệnh đái tháo đường lâu năm hoặc tuân thủ điều trị kém.

HbA1c ≥ 9% (mức báo động đỏ)

Theo ADA, ngưỡng HbA1c từ 9% trở lên là nguy hiểm nhất:

• Nguy cơ cao biến chứng võng mạc đái tháo đường (giảm thị lực, thậm chí mù lòa).
• Bệnh thận đái tháo đường tiến triển nhanh, có thể dẫn đến suy thận mạn.
• Tăng nguy cơ bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
• Tổn thương thần kinh gây tê bì, mất cảm giác, loét chân khó lành.

Ở mức này, người bệnh cần được đánh giá và điều trị tích cực bởi bác sĩ chuyên khoa nội tiết ngay lập tức để giảm thiểu tổn thương không hồi phục.

Mục tiêu kiểm soát HbA1c an toàn theo từng nhóm đối tượng

Không phải ai cũng có cùng một ngưỡng HbA1c mục tiêu. Theo hướng dẫn của ADA:

• Người trưởng thành mắc đái tháo đường: Mục tiêu chung là HbA1c thấp hơn 7%.
• Người cao tuổi hoặc có nhiều bệnh nền (tim mạch, suy thận…): Có thể chấp nhận HbA1c thấp hơn 7,5 - 8% để tránh nguy cơ hạ đường huyết quá mức.
• Trẻ em và thanh thiếu niên mắc đái tháo đường: Thường khuyến cáo HbA1c thấp hơn 7 - 7,5%, tùy thuộc vào nguy cơ hạ đường huyết.

Việc đặt mục tiêu HbA1c cần được cá thể hóa dựa trên tuổi tác, thời gian mắc bệnh, tình trạng sức khỏe tổng thể và khả năng tuân thủ điều trị. Không nên tự áp dụng máy móc mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ.

Nguyên nhân khiến chỉ số HbA1c tăng cao và cách kiểm soát hiệu quả

Nguyên nhân thường gặp khiến chỉ số HbA1c tăng cao:

• Đường huyết tăng kéo dài do chế độ ăn nhiều đường, tinh bột tinh chế, đồ ngọt.
• Đái tháo đường chưa được chẩn đoán hoặc điều trị chưa hiệu quả.
• Không tuân thủ thuốc hạ đường huyết, insulin.
• Ít vận động thể lực, thừa cân béo phì.
• Một số bệnh lý kèm theo như suy thận, thiếu máu mạn tính, thiếu sắt (có thể làm sai lệch kết quả HbA1c).

Nguyên tắc kiểm soát HbA1c để đưa về mức an toàn:

• Duy trì chế độ ăn lành mạnh (tăng rau củ, chất xơ, protein nạc; hạn chế đường, tinh bột trắng, đồ chiên rán).
• Tăng cường vận động thể lực đều đặn ít nhất 150 phút/tuần (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội…).
• Tuân thủ nghiêm ngặt điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc.
• Theo dõi HbA1c định kỳ (thường mỗi 3 - 6 tháng tùy mức độ kiểm soát).
• Kiểm soát cân nặng, bỏ thuốc lá nếu có.

Không nên tự ý dùng thảo dược, thực phẩm chức năng hoặc các phương pháp truyền miệng để “hạ HbA1c” khi chưa có tư vấn y tế, vì có thể gây tương tác thuốc hoặc làm tình trạng xấu đi.

Chỉ số HbA1c bao nhiêu là nguy hiểm? Chỉ số HbA1c từ 6,5% trở lên là dấu hiệu cảnh báo tăng đường huyết kéo dài và nguy cơ mắc đái tháo đường. Đặc biệt, khi HbA1c từ 9% trở lên, nguy cơ biến chứng tim mạch, thận, mắt và thần kinh tăng rõ rệt, cần được can thiệp y tế kịp thời. Theo dõi HbA1c định kỳ giúp phát hiện sớm và kiểm soát bệnh hiệu quả.