Chảy máu bất thường sau sinh: Nguyên nhân và dấu hiệu cần đi khám

Giai đoạn sau sinh là thời điểm cơ thể người mẹ cần được chăm sóc và phục hồi. Tuy nhiên, một số vấn đề bất thường có thể xảy ra, trong đó có tình trạng ra máu kéo dài. Hiểu rõ về vấn đề này sẽ giúp các mẹ chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe bản thân và nhận biết khi nào cần tìm đến sự trợ giúp y tế.

Rong kinh hậu sản là gì?

Sau khi sinh, tử cung của người mẹ sẽ bắt đầu quá trình co hồi về kích thước ban đầu, đồng thời tống đẩy lớp niêm mạc tử cung ra ngoài. Hiện tượng này tạo ra sản dịch chứa máu, chất nhầy và mô tử cung. Quá trình ra sản dịch là hoàn toàn bình thường và thường kéo dài từ 4 đến 6 tuần, với lượng máu giảm dần và màu sắc thay đổi từ đỏ tươi sang hồng nhạt rồi trắng vàng.

Băng huyết sau sinh thứ phát là chảy máu âm đạo bất thường hoặc nhiều xảy ra từ 24 giờ đến 12 tuần sau sinh. Tình trạng này được định nghĩa là chảy máu âm đạo quá nhiều hoặc kéo dài hơn so với quá trình ra sản dịch thông thường. Đây không chỉ là sự bất tiện mà còn có thể là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

Việc phân biệt giữa sản dịch bình thường và tình trạng rong kinh là vô cùng quan trọng. Nếu máu ra ồ ạt, không có dấu hiệu thuyên giảm, hoặc đột ngột ra máu đỏ tươi trở lại sau nhiều ngày, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo. Tình trạng này có thể dẫn đến mất máu đáng kể, gây thiếu máu, mệt mỏi, chóng mặt và ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc em bé cũng như quá trình phục hồi của người mẹ.

Nguyên nhân gây rong kinh sau sinh

Có nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng chảy máu bất thường sau sinh. Việc xác định đúng nguyên nhân là yếu tố then chốt để có phương pháp điều trị hiệu quả. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất:

• Sót nhau thai: Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu. Nếu một phần nhỏ của nhau thai hoặc màng nhau còn sót lại trong tử cung, nó sẽ cản trở quá trình co hồi tự nhiên của tử cung. Tử cung không thể co bóp hiệu quả để đóng các mạch máu tại vị trí nhau thai bám, dẫn đến chảy máu kéo dài.
• Tử cung hoặc vị trí nhau bám co hồi không hoàn toàn: Sau khi sinh, tử cung cần co bóp mạnh mẽ để trở lại kích thước bình thường. Tuy nhiên, ở một số trường hợp như sinh đa thai, thai to, đa ối, hoặc chuyển dạ kéo dài, tử cung bị căng giãn quá mức và mất khả năng co hồi tốt. Tình trạng này khiến các mạch máu không được siết chặt, gây chảy máu liên tục.
• Nhiễm trùng tử cung (viêm nội mạc tử cung): Vi khuẩn có thể xâm nhập vào tử cung trong hoặc sau quá trình sinh, gây nhiễm trùng lớp niêm mạc. Nhiễm trùng gây viêm, làm cho tử cung mềm, nhạy cảm và dễ chảy máu. Các triệu chứng đi kèm thường là sốt, đau bụng dưới và sản dịch có mùi hôi.
• Chấn thương đường sinh dục: Các vết rách ở cổ tử cung, âm đạo hoặc tầng sinh môn trong quá trình sinh có thể không được phát hiện hoặc xử lý triệt để, dẫn đến chảy máu rỉ rả kéo dài.
• Rối loạn đông máu: Một số phụ nữ có thể mắc các bệnh lý về đông máu từ trước (như bệnh Von Willebrand). Tình trạng này làm cho máu khó đông, gây ra hiện tượng chảy máu nhiều và khó cầm.
• Các bệnh lý khác của tử cung: U xơ tử cung hoặc polyp tử cung có từ trước cũng có thể là nguyên nhân gây chảy máu bất thường sau khi sinh.

Mỗi nguyên nhân đều đòi hỏi một hướng tiếp cận chẩn đoán và điều trị khác nhau. Do đó, việc thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là rất cần thiết để bác sĩ có thể tìm ra nguyên nhân chính xác.

Cách phân biệt rong kinh hậu sản với sản dịch bất thường

Đối với nhiều bà mẹ, đặc biệt là những người lần đầu sinh con, việc phân biệt giữa sản dịch sinh lý và chảy máu bất thường có thể gây bối rối. Việc theo dõi cẩn thận các đặc điểm của dịch tiết âm đạo sẽ giúp nhận biết sớm các dấu hiệu đáng lo ngại.

Đặc điểm của sản dịch bình thường:

• Tiến triển theo giai đoạn: Sản dịch thay đổi rõ rệt theo thời gian. Trong 3-5 ngày đầu, sản dịch có màu đỏ tươi (lochia rubra) do chứa nhiều máu. Sau đó, nó chuyển sang màu hồng nhạt hoặc nâu (lochia serosa) trong khoảng 10 ngày tiếp theo. Cuối cùng, nó trở thành màu trắng vàng (lochia alba) và có thể kéo dài đến tuần thứ 6.
• Lượng giảm dần: Lượng sản dịch nhiều nhất trong những ngày đầu và giảm dần theo thời gian. Mẹ có thể nhận thấy lượng máu tăng nhẹ khi vận động nhiều hoặc khi cho con bú (do oxytocin kích thích tử cung co bóp), nhưng xu hướng chung vẫn là giảm đi.
• Không có mùi hôi: Sản dịch bình thường có mùi hơi tanh giống như kinh nguyệt nhưng không có mùi hôi thối khó chịu.
• Cục máu đông: Có thể có một vài cục máu đông nhỏ trong những ngày đầu, nhưng chúng không nhiều và kích thước thường nhỏ.

Dấu hiệu của rong kinh hậu sản hoặc sản dịch bất thường:

• Lượng máu quá nhiều: Đây là dấu hiệu quan trọng nhất. Nếu bạn phải thay băng vệ sinh mỗi giờ một lần trong vài giờ liên tiếp, hoặc máu chảy ướt đẫm cả băng vệ sinh dày, đó là dấu hiệu chảy máu ồ ạt.
• Máu đỏ tươi kéo dài: Nếu máu vẫn giữ màu đỏ tươi sau tuần đầu tiên sau sinh, hoặc nếu máu đột ngột chuyển từ màu nhạt sang đỏ tươi trở lại, đây là một dấu hiệu cảnh báo.
• Xuất hiện cục máu đông lớn: Cục máu đông lớn hơn quả trứng hoặc xuất hiện nhiều cục máu đông lớn cần được đánh giá.
• Sản dịch có mùi hôi: Mùi hôi, tanh nồng như mùi cá ươn là dấu hiệu điển hình của nhiễm trùng.
• Các triệu chứng toàn thân: Chảy máu bất thường thường đi kèm với các triệu chứng khác như chóng mặt, choáng váng, tim đập nhanh, da xanh xao, sốt, ớn lạnh, hoặc đau bụng dưới ngày càng tăng.

Việc ghi chép lại lượng máu, màu sắc và bất kỳ triệu chứng nào khác sẽ giúp cung cấp thông tin hữu ích cho bác sĩ khi bạn đi thăm khám.

Rong kinh hậu sản khi nào cần đi khám?

Giai đoạn hậu sản là thời điểm nhạy cảm và sức khỏe của người mẹ cần được ưu tiên hàng đầu. Đừng bao giờ chủ quan hay cho rằng chảy máu nhiều sau sinh là điều bình thường. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm và tìm kiếm sự chăm sóc y tế kịp thời có thể ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như thiếu máu nặng, sốc mất máu, thậm chí đe dọa tính mạng.

Bạn cần liên hệ với bác sĩ hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Chảy máu âm đạo ồ ạt, làm ướt đẫm một băng vệ sinh dày trong vòng một giờ.
• Chảy máu thấm ướt băng vệ sinh mỗi giờ trong hơn hai giờ liên tục.
• Tống ra những cục máu đông rất lớn (lớn hơn quả bóng golf hoặc quả chanh).
• Cảm thấy chóng mặt, choáng váng, muốn ngất xỉu, hoặc nhìn mờ.
• Tim đập nhanh, không đều, hoặc cảm thấy khó thở.
• Da trở nên lạnh, ẩm ướt, và xanh xao.
• Sốt cao (từ 38 độ C trở lên) hoặc cảm thấy ớn lạnh.
• Đau dữ dội ở vùng bụng dưới hoặc vùng chậu mà không thuyên giảm.
• Dịch âm đạo có mùi hôi thối rất khó chịu.

Khi đến bệnh viện, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám, có thể yêu cầu siêu âm để kiểm tra xem có sót nhau hay không và đánh giá sự co hồi của tử cung. Các xét nghiệm máu cũng có thể được thực hiện để kiểm tra mức độ thiếu máu và các chỉ số nhiễm trùng. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng rong kinh hậu sản, bác sĩ sẽ có phác đồ điều trị phù hợp, từ việc dùng thuốc giúp co hồi tử cung, kháng sinh điều trị nhiễm trùng, đến các thủ thuật can thiệp để loại bỏ mô nhau còn sót lại.

Chăm sóc sức khỏe sau sinh là yếu tố quan trọng giúp mẹ phục hồi thể chất và thích nghi tốt hơn với giai đoạn hậu sản. Đặc biệt, khi nhận thấy những biểu hiện bất thường như rong kinh hậu sản, mẹ nên chú ý theo dõi cơ thể và chủ động thăm khám khi cần thiết để được đánh giá, tư vấn phù hợp, góp phần bảo vệ sức khỏe sau sinh.