Biến dạng Haglund là gì? Nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Đau và xuất hiện phần lồi ở phía sau gót chân có thể khiến người bệnh khó chịu khi đi giày, đi bộ hoặc vận động. Tuy nhiên, không phải trường hợp có phần xương gót nhô ra đều gây triệu chứng. Khi đau kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Biến dạng Haglund là gì?

Biến dạng Haglund hay bệnh Haglund là tình trạng phần sau trên của xương gót phát triển lồi bất thường, tạo thành ụ xương nhô ra gần vị trí bám của gân Achilles. Đây là một bất thường về hình thái xương gót, có thể cọ xát với giày hoặc kích thích các mô mềm xung quanh, gây viêm túi hoạt dịch sau gót, bệnh lý gân Achilles và đau vùng gót chân.

Biến dạng Haglund còn được gọi là "pump bump" vì thường gặp ở người mang giày có phần gót cứng, đặc biệt là giày cao gót. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể gặp ở nam giới, vận động viên hoặc người có bất thường cấu trúc bàn chân. Không phải mọi trường hợp có biến dạng Haglund đều có triệu chứng.

Phân biệt biến dạng Haglund và hội chứng Haglund

Biến dạng Haglund và hội chứng Haglund có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau. Một số điểm khác biệt gồm:

Biến dạng Haglund được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ có thể chẩn đoán dựa trên triệu chứng, thăm khám lâm sàng và kết quả chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết.

Trong quá trình thăm khám, bác sĩ có thể đánh giá:

• Vị trí, mức độ và đặc điểm của cơn đau.
• Tình trạng sưng và phần xương nhô ở phía sau gót.
• Khả năng vận động của cổ chân và tình trạng gân Achilles.
• Tiền sử sử dụng giày dép, hoạt động thể thao và những yếu tố có thể làm triệu chứng nặng hơn.

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh có thể được sử dụng gồm:

• X-quang: Giúp đánh giá hình thái xương gót, phần xương nhô phía sau trên và hỗ trợ phân biệt với một số nguyên nhân khác gây đau vùng gót.
• Siêu âm: Có thể hỗ trợ đánh giá gân Achilles, túi hoạt dịch và các mô mềm liên quan.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Có thể được chỉ định khi cần đánh giá chi tiết gân Achilles và các mô mềm xung quanh, đặc biệt khi nghi ngờ tổn thương phối hợp hoặc cần đánh giá trước phẫu thuật.

Điều trị biến dạng Haglund

Không phải mọi trường hợp biến dạng Haglund đều cần điều trị. Khi có triệu chứng, mục tiêu điều trị là giảm đau, giảm kích thích vùng sau gót và cải thiện chức năng vận động. Điều trị thường bắt đầu bằng các biện pháp bảo tồn.

Các biện pháp điều trị bảo tồn

Tùy tình trạng của người bệnh, bác sĩ có thể khuyến nghị:

• Điều chỉnh hoặc tạm thời hạn chế những hoạt động làm triệu chứng nặng hơn.
• Lựa chọn giày có phần gót phù hợp, tránh gây áp lực trực tiếp lên vùng đau.
• Sử dụng miếng lót gót hoặc dụng cụ chỉnh hình bàn chân khi phù hợp.
• Chườm lạnh để hỗ trợ giảm đau.
• Sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID) khi phù hợp và theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Vật lý trị liệu với các bài tập phù hợp nhằm cải thiện độ linh hoạt, sức mạnh và chức năng của vùng cổ chân, gân Achilles.

Nếu triệu chứng vẫn kéo dài sau một thời gian điều trị bảo tồn thích hợp, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị tiếp theo. Trong y văn, phẫu thuật thường được xem xét sau khoảng 3 - 6 tháng hoặc lâu hơn điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả đầy đủ, tùy mức độ tổn thương và tình trạng của từng người bệnh.

Phẫu thuật điều trị biến dạng Haglund

Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi người bệnh vẫn đau và hạn chế chức năng mặc dù đã điều trị bảo tồn phù hợp.

Mục tiêu phẫu thuật thường là loại bỏ phần xương nhô gây chèn ép. Tùy tổn thương đi kèm, bác sĩ có thể đồng thời xử lý túi hoạt dịch bị viêm hoặc mô gân Achilles bị tổn thương.

Các phương pháp phẫu thuật có thể được thực hiện bằng kỹ thuật mổ mở hoặc nội soi/ít xâm lấn tùy từng trường hợp. Hiện chưa có đủ bằng chứng chất lượng cao để khẳng định một kỹ thuật phẫu thuật luôn vượt trội hơn kỹ thuật còn lại đối với tất cả người bệnh.

Sau phẫu thuật, quá trình phục hồi và vật lý trị liệu được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ nhằm hỗ trợ phục hồi chức năng và giúp người bệnh từng bước trở lại các hoạt động thường ngày.

Tóm lại, biến dạng Haglund là tình trạng xương gót nhô ra bất thường và có thể không gây triệu chứng. Khi gây kích thích mô xung quanh, người bệnh có thể đau hoặc sưng vùng gót. Điều trị thường ưu tiên bảo tồn, phẫu thuật chỉ áp dụng khi cần thiết. Nếu đau kéo dài, nên đi khám để xác định nguyên nhân chính xác.