Nấm móng chân là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Nấm móng chân là một tình trạng nhiễm trùng nấm xảy ra ở móng gồm thân móng và cả giường móng. Tình trạng này bắt đầu khi vi nấm xâm nhập vào móng qua các vết nứt nhỏ ở móng hoặc vết cắt ở da xung quanh. Căn bệnh này có thể ảnh hưởng đến cả móng tay và móng chân, nhưng nấm móng chân phổ biến hơn nhiều do móng chân mọc chậm, môi trường ẩm ướt trong giày và lưu lượng máu đến khu vực này thấp hơn so với bàn tay. Ước tính có khoảng 1 trong 10 người trưởng thành mắc nấm móng và tỷ lệ này tăng lên đến 50% ở những người trên 70 tuổi.

Những dấu hiệu và triệu chứng của nấm móng chân

Các triệu chứng của nấm móng chân có thể thay đổi tùy thuộc vào giai đoạn nhiễm và loại nấm gây bệnh. Thông thường, bệnh bắt đầu bằng một đốm trắng hoặc vàng nâu dưới đầu móng chân. Khi nhiễm trùng tiến triển sâu hơn, móng có thể xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Thay đổi màu sắc: Móng có thể chuyển sang màu trắng, vàng, nâu hoặc thậm chí là đen.
• Dày móng: Thân móng trở nên dày hơn bình thường, đôi khi khiến việc cắt móng trở nên khó khăn.
• Giòn, dễ gãy hoặc vụn: Mép móng có thể trở nên lởm chởm, dễ vỡ vụn.
• Biến dạng: Móng không còn giữ được hình dáng bình thường.
• Tách móng: Móng có thể tách rời khỏi giường móng tạo ra khoảng trống dưới móng.
• Mùi hôi: Móng bị nhiễm trùng đôi khi có mùi khó chịu.
• Tích tụ mảnh vụn: Các mảnh vụn tích tụ dưới móng do tình trạng tăng sừng giường móng.

Tác động của nấm móng chân với sức khỏe

Dù ban đầu nấm móng chân có vẻ lành tính nhưng nó có thể gây ra những tác động tiêu cực đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Về mặt thể chất, móng bị dày và biến dạng có thể gây đau đớn, đặc biệt là khi đi giày hoặc vận động, giảm khả năng cầm nắm hoặc gây khó khăn trong việc tự chăm sóc móng cho người cao tuổi.

Về mặt tâm lý, tình trạng móng không đẹp mắt khiến nhiều người cảm thấy tự ti, lo âu và ngại giao tiếp xã hội. Người bệnh thường có xu hướng che giấu bàn chân của mình, ảnh hưởng đến các hoạt động giải trí như bơi lội hoặc mang giày hở mũi. Ngoài ra, nấm móng còn đóng vai trò là "ổ chứa" mầm bệnh, có thể lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể hoặc lây cho các thành viên trong gia đình qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung đồ dùng.

Biến chứng có thể gặp khi mắc nấm móng chân

Trong những trường hợp nghiêm trọng hoặc khi người bệnh có các bệnh lý nền, nấm móng chân có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm:

• Tổn thương móng vĩnh viễn: Nhiễm trùng kéo dài có thể làm hỏng vĩnh viễn cấu trúc móng.
• Viêm mô tế bào: Nấm móng tạo ra các cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến nhiễm trùng da và mô mềm nghiêm trọng.
• Nhiễm trùng lan rộng: Nấm có thể lây sang các móng khác hoặc các vùng da khác như nấm bẹn hoặc lác đồng tiền.
• Biến chứng ở người tiểu đường: Với những người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc lưu thông máu kém, nấm móng có thể dẫn đến loét dưới móng, viêm tủy xương, thậm chí là hoại tử dẫn đến nguy cơ cắt cụt chi.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bạn nên đến khám bác sĩ khi các biện pháp tự chăm sóc tại nhà không mang lại kết quả, móng ngày càng trở nên đổi màu, dày hoặc biến dạng nhiều hơn, có hiện tượng chảy máu, sưng hoặc đau quanh vùng móng, gặp khó khăn khi đi lại do tình trạng móng gây ra. Đặc biệt nếu bạn mắc bệnh tiểu đường, có vấn đề về lưu thông máu hoặc hệ miễn dịch suy yếu và nghi ngờ mình bị nấm móng, hãy đi khám ngay lập tức để ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng thứ phát.

Bệnh nấm móng chân do các loại vi sinh vật nấm khác nhau gây ra. Các tác nhân phổ biến bao gồm:

• Vi nấm sợi: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và chiếm khoảng 90% các trường hợp nhiễm trùng móng chân. Loại thường gặp nhất là Trichophyton rubrum và Trichophyton mentagrophytes. Chúng phát triển nhờ tiêu thụ keratin - một loại protein cấu tạo nên móng và da.

• Nấm men: Candida thường gây nhiễm trùng móng tay nhiều hơn móng chân nhưng vẫn có thể gặp ở chân nhất là ở những người thường xuyên tiếp xúc với nước.

• Nấm mốc: Các loài như Fusarium, Aspergillus và Scopulariopsis brevicaulis cũng có thể gây nhiễm trùng móng, thường gặp hơn ở vùng khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Nấm phát triển mạnh trong môi trường ấm áp, ẩm ướt và tối. Chúng thường xâm nhập qua khoảng không gian nhỏ giữa móng và giường móng sau khi móng bị chấn thương nhẹ hoặc tiếp xúc với nước lâu ngày.

Những ai có nguy cơ mắc phải bệnh nấm móng chân?

Bất kỳ ai cũng có thể mắc nấm móng chân, nhưng một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn:

• Người cao tuổi: Do móng mọc chậm hơn, lưu thông máu kém và thời gian tiếp xúc với nấm tích lũy theo tuổi tác.
• Vận động viên: Do thường xuyên đi giày chật, đổ mồ hôi chân nhiều và sử dụng chung các khu vực công cộng như phòng thay đồ, bể bơi.
• Người làm việc trong môi trường ẩm ướt: Những công việc phải ngâm chân hoặc tay trong nước lâu ngày.
• Thành viên gia đình có người mắc bệnh: Do nấm có thể lây truyền qua các bề mặt dùng chung trong nhà.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh nấm móng chân

Các yếu tố làm tăng khả năng nhiễm nấm móng bao gồm:

• Bệnh lý nền như đái tháo đường, vảy nến, HIV/AIDS hoặc các tình trạng gây suy giảm miễn dịch tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển.
• Vấn đề lưu thông máu như bệnh mạch máu ngoại biên khiến máu nuôi dưỡng đầu chi bị hạn chế, làm chậm khả năng phục hồi và chống nhiễm trùng.
• Tăng tiết mồ hôi ở chân làm chân luôn trong trong tình trạng ẩm ướt tạo điều kiện cho nấm sinh sôi.
• Tiền sử nấm bàn chân có thể dễ dàng lan sang móng.
• Chấn thương móng với các vết nứt nhỏ trên móng hoặc da xung quanh là cửa ngõ cho nấm.
• Đi chân trần nơi công cộng như bể bơi, phòng tắm công cộng hoặc phòng tập gym.
• Mang giày bít kín, không thấm hút mồ hôi làm tăng độ ẩm và nhiệt độ quanh bàn chân.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán 

Các phương pháp giúp chẩn đoán bệnh bao gồm:

Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra các thay đổi về màu sắc, độ dày và hình dạng của móng.

Cận lâm sàng:

• Soi tươi với KOH: Sử dụng kali hydroxit để hòa tan keratin, giúp quan sát các sợi nấm dưới kính hiển vi. Phương pháp này nhanh nhưng không xác định được loài nấm cụ thể.
• Sinh thiết móng và nhuộm PAS: Được coi là "tiêu chuẩn vàng" với độ nhạy cao (đến 95%) để xác nhận sự hiện diện của nấm.
• Nuôi cấy nấm: Giúp xác định chính xác loại nấm gây bệnh để lựa chọn thuốc phù hợp, nhưng kết quả thường mất vài tuần.
• Xét nghiệm PCR: Phương pháp hiện đại giúp phát hiện DNA của nấm với độ nhạy và đặc hiệu rất cao, cho kết quả nhanh hơn nuôi cấy.
• Soi da: Giúp bác sĩ phân biệt nấm móng với các tình trạng khác như loạn dưỡng móng do chấn thương.

Phương pháp điều trị nấm móng chân hiệu quả

Điều trị nấm móng chân thường kéo dài và đòi hỏi sự kiên trì vì móng chân mọc chậm, nên cần thời gian dài để mọc mới hoàn toàn.

Nội khoa

Điều trị nội khoa là phương pháp phổ biến nhất gồm các loại thuốc uống và thuốc bôi.

Thuốc kháng nấm đường uống: Đây là lựa chọn hiệu quả nhất cho các trường hợp trung bình đến nặng. Thuốc uống có thể gây tác dụng phụ lên gan, do đó bệnh nhân thường cần xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi chức năng gan.

• Terbinafine: Thường được sử dụng nhất với tỷ lệ khỏi bệnh cao (khoảng 76%). Thời gian điều trị thường là 12 tuần cho móng chân.
• Itraconazole: Có thể dùng hàng ngày hoặc theo đợt với tỷ lệ khỏi bệnh khoảng 63%.
• Fluconazole: Hiệu quả thấp hơn (khoảng 48%) và thường được dùng một lần mỗi tuần trong nhiều tháng.
• Thuốc kháng nấm tại chỗ (Thuốc bôi/Sơn móng): Phù hợp cho trường hợp nhẹ hoặc khi bệnh nhân không thể dùng thuốc uống.
• Ciclopirox: Một loại sơn móng được bôi hàng ngày trong tối đa 48 tuần.
• Amorolfine: Sơn móng bôi 1-2 lần mỗi tuần, có hiệu quả trong việc ngăn ngừa tái phát.
• Efinaconazole và Tavaborole: Các dung dịch bôi mới có khả năng thẩm thấu qua móng tốt hơn các loại sơn móng cũ.

Liệu pháp Laser và ánh sáng: Sử dụng năng lượng ánh sáng để tiêu diệt nấm hoặc kích thích miễn dịch tại chỗ.

Laser Nd:YAG: Đây là phương pháp phổ biến nhưng tỷ lệ khỏi hoàn toàn thường thấp hơn thuốc uống.

Laser mức độ thấp: Đây là phương pháp điều trị không gây nhiệt, sử dụng bước sóng 405nm và 635nm để diệt nấm và phục hồi mô, là lựa chọn tốt cho những người muốn tránh tác dụng phụ của thuốc uống.

Ngoại khoa

Các thủ thuật ngoại khoa thường được kết hợp với điều trị nội khoa để tăng hiệu quả.

Mài móng: Cắt tỉa và mài mỏng các phần móng bị nhiễm trùng và dày sừng. Việc này giúp giảm đau và giúp thuốc bôi thẩm thấu tốt hơn vào giường móng.

Nhổ móng:

• Nhổ móng hóa học: Sử dụng hợp chất urea 40% dưới băng ép để làm mềm và loại bỏ phần móng bị bệnh một cách không đau đớn.
• Nhổ móng phẫu thuật: Loại bỏ một phần hoặc toàn bộ móng trong trường hợp nhiễm trùng nặng hoặc đau dữ dội. 

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của nấm móng chân

Ngoài việc tuân thủ phác đồ điều trị, các thói quen hàng ngày đóng vai trò sống còn trong việc kiểm soát bệnh.

Chế độ sinh hoạt

• Giữ chân sạch và khô: Rửa chân hàng ngày bằng xà phòng và lau khô kỹ lưỡng, đặc biệt là các kẽ ngón chân.
• Cắt móng đúng cách: Cắt móng thẳng ngang, không cắt quá sát vào khóe móng và mài mịn các cạnh bằng dũa.
• Vệ sinh dụng cụ làm móng: Khử trùng bấm móng tay và dũa sau mỗi lần sử dụng.
• Thay tất hàng ngày: Sử dụng tất có chất liệu thấm hút mồ hôi tốt và thay tất nếu chân bị ẩm ướt trong ngày.
• Chọn giày phù hợp: Giày nên làm từ vật liệu thoáng khí (như da hoặc vải lưới) và có kích cỡ vừa vặn, không chèn ép các ngón chân.
• Xử lý giày cũ: Vứt bỏ giày cũ đã nhiễm nấm hoặc xử lý chúng bằng bột kháng nấm và thuốc xịt khử trùng hàng ngày.

Chế độ dinh dưỡng

Mặc dù không có chế độ ăn chuyên biệt nào có thể trực tiếp tiêu diệt nấm móng, nhưng việc bổ sung các dưỡng chất sau có thể giúp móng mọc nhanh và khỏe mạnh hơn:

• Biotin (Vitamin B7): Có thể giúp cải thiện độ chắc khỏe của móng và giảm tình trạng giòn móng.
• Protein: Móng được cấu tạo từ một loại protein tên là keratin, vì vậy cung cấp đủ protein trong chế độ ăn là cần thiết cho sự phát triển của móng mới.
• Sắt và Kẽm: Thiếu hụt các khoáng chất này có thể gây ra các biến đổi bất thường ở móng như móng hình thìa hoặc đốm trắng, làm yếu hàng rào bảo vệ móng.

Phương pháp phòng ngừa nấm móng chân hiệu quả

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, nhất là với một căn bệnh dễ tái phát như nấm móng.

• Điều trị sớm nấm bàn chân: Nếu bạn bị ngứa, đỏ hoặc bong tróc da chân,... hãy điều trị ngay bằng kem kháng nấm để ngăn vi nấm lây lan lên móng.
• Không đi chân trần nơi công cộng: Luôn mang dép tông hoặc giày tắm tại các hồ bơi, phòng thay đồ và nhà tắm công cộng.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Tránh dùng chung tất, giày, khăn tắm hoặc dụng cụ cắt móng với người khác.
• Chọn tiệm làm móng uy tín: Đảm bảo tiệm nail bạn đến sử dụng các dụng cụ đã được tiệt trùng đúng quy chuẩn cho mỗi khách hàng.