Bật mí cách chữa bàn chân bẹt ở người lớn và các biện pháp phòng ngừa

Không chỉ gặp ở trẻ em, bàn chân bẹt cũng phổ biến ở người trưởng thành và thường bị bỏ qua cho đến khi xuất hiện đau hoặc khó chịu. Hiểu rõ nguyên nhân và các phương pháp điều trị sẽ giúp người bệnh kiểm soát tình trạng hiệu quả hơn.

Cách chữa bàn chân bẹt ở người lớn hiệu quả hiện nay

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm bàn chân bị sụp xuống, khiến toàn bộ lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất. Tình trạng này thường do gân chày sau bị suy yếu hoặc các chấn thương cũ. Khác với trẻ em, mục tiêu điều trị ở người trưởng thành không phải là tạo ra vòm chân mới mà là giảm đau, ổn định cấu trúc và phục hồi chức năng vận động.

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng, nguyên nhân gây bệnh và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, bác sĩ có thể chỉ định một số hướng sau đây:

Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật)

Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật) được xem là tiêu chuẩn vàng và là lựa chọn đầu tiên cho đa số bệnh nhân. Mục tiêu trọng tâm của phương pháp này là hỗ trợ cấu trúc vòm đã sụp đổ, giảm áp lực lên hệ thống dây chằng và cải thiện chất lượng vận động hàng ngày.

• Sử dụng đế lót chỉnh hình: Đế chỉnh hình y khoa được thiết kế chuyên biệt để nâng đỡ vòm bàn chân, phân bổ lại lực và giảm áp lực lên các cấu trúc chân. Bạn có thể dùng đế sẵn hoặc đế tùy chỉnh theo đo chân. Đây là phương pháp phổ biến, giúp giảm đau và cải thiện dáng đi rõ rệt.
• Mang giày dép phù hợp: Chọn giày có đế chắc chắn, hỗ trợ vòm chân tốt, tránh giày dép bằng phẳng hoặc quá mềm.
• Nghỉ ngơi và hạn chế hoạt động gây đau: Giảm thời gian đứng lâu, mang vác nặng hoặc chạy bộ trên bề mặt cứng.

Điều trị bằng vật lý trị liệu

Tập vật lý trị liệu là một trong những phương pháp chữa bàn chân bẹt ở người lớn. Các chuyên gia cho biết, vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng giúp tăng cường sức mạnh cơ bàn chân, cải thiện độ linh hoạt và dáng đi. 

• Bài tập tăng cường cơ bàn chân: Nhặt vật nhỏ bằng ngón chân, lăn bóng dưới lòng bàn chân hoặc bài tập ngắn ngón chân.
• Kéo giãn gân Achilles và cơ bắp chân để giảm căng thẳng.
• Các bài tập cải thiện cân bằng và dáng đi dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên.

Điều trị bằng thuốc

Trong điều trị bàn chân bẹt ở người lớn, thuốc không đóng vai trò sửa chữa cấu trúc xương hay nâng vòm chân. Thay vào đó, đây là công cụ hỗ trợ đắc lực để quản lý các cơn đau cấp tính và tình trạng viêm nhiễm hệ thống gân cơ.

Phẫu thuật (trường hợp nặng)

Phẫu thuật chỉ được xem xét khi đau kéo dài, không đáp ứng với điều trị bảo tồn sau 6 - 12 tháng hoặc có biến dạng rõ rệt. Các hình thức phẫu thuật gồm có:

• Tái tạo gân (đặc biệt gân chày sau), chỉnh hình xương hoặc kết hợp nhiều kỹ thuật để tái tạo vòm chân.
• Phẫu thuật thường là lựa chọn cuối cùng vì có thời gian phục hồi dài và một số rủi ro.

Dấu hiệu nhận biết và biến chứng bàn chân bẹt ở người lớn

Bàn chân bẹt ở người lớn thường diễn tiến âm thầm. Các triệu chứng có xu hướng bộc phát rõ rệt nhất sau một ngày dài di chuyển hoặc đứng liên tục trên bề mặt cứng.

Các dấu hiệu nhận biết điển hình

Bạn có thể tự kiểm tra thông qua các biểu hiện từ cảm giác đến thay đổi hình thể sau:

• Triệu chứng cơ năng:
  • Đau nhức âm ỉ tại vùng vòm chân, gót chân hoặc mắt cá chân trong.
  • Cảm giác chân rã rời, nhanh mỏi dù chỉ đi bộ quãng đường ngắn hoặc đứng nấu ăn, chờ đợi.
• Biểu hiện hình thể:
  • Cổ chân đổ vào trong: Khi đứng thẳng, bạn sẽ thấy cổ chân có xu hướng nghiêng về phía ngón cái.
  • Gót chân vẹo ngoài: Nhìn từ phía sau, xương gót chân không nằm trên đường thẳng mà bị lệch ra ngoài.
  • Mòn giày bất thường: Đế giày thường bị mòn vẹt hẳn về phía cạnh trong.

Biểu hiện khi tình trạng tiến triển nặng

Nếu không được can thiệp, bàn chân bẹt sẽ gây ra những thay đổi lên toàn bộ trục chi dưới:

• Đau lan tỏa: Cơn đau không còn khu trú ở bàn chân mà lan dần lên cẳng chân, đầu gối, hông và thậm chí là thắt lưng do lệch trục cơ thể.
• Biến dạng rõ rệt: Vòm bàn chân sụp hoàn toàn, lòng bàn chân áp sát mặt đất. Vùng mắt cá chân trong thường xuyên bị sưng tấy do gân chày sau bị quá tải.
• Hạn chế vận động: Gặp khó khăn lớn khi chơi thể thao, chạy bộ hoặc khi đi giày cao gót (đối với phụ nữ).

Biến chứng lâu dài của bàn chân bẹt ở người lớn

Bàn chân bẹt không gây nguy hiểm tức thời đến tính mạng nhưng là nguồn cơn của nhiều bệnh lý cơ xương khớp mạn tính như:

• Viêm các tổ chức phần mềm: Dễ dẫn đến viêm cân gan chân (đau gót chân vào buổi sáng) và viêm gân Achilles do các tổ chức này phải kéo căng quá mức để bù đắp cho phần vòm bị sụp.
• Hội chứng lật cổ chân: Mất đi sự ổn định của vòm chân khiến người bệnh dễ bị bong gân hoặc lật sơ mi khi đi trên địa hình không bằng phẳng.
• Thoái hóa khớp: Việc phân bổ lực không đều khiến khớp gối và khớp hông bị bào mòn nhanh hơn dẫn đến thoái hóa sớm và đau lưng mạn tính.

Cách phòng ngừa và cải thiện bàn chân bẹt ở người lớn

Bàn chân bẹt ở người trưởng thành thường tiến triển do áp lực quá tải lên hệ thống dây chằng và gân chày sau. Việc thực hiện đồng bộ các biện pháp dưới đây sẽ giúp bảo vệ vòm chân bền vững và ngăn ngừa các biến chứng cơ xương khớp.

Thay đổi lối sống

Giảm tải trọng là cách trực tiếp nhất để bảo vệ cấu trúc bàn chân.

• Kiểm soát cân nặng: Mỗi kilogam cân nặng dư thừa đều tạo ra áp lực gấp nhiều lần lên vòm chân khi bạn bước đi. Duy trì chỉ số BMI ổn định là cách phòng ngừa bàn chân bẹt hiệu quả nhất.
• Nghỉ ngơi nhiều hơn: Tránh đứng hoặc đi bộ liên tục quá 2 tiếng. Hãy dành thời gian ngồi nghỉ, kê cao chân để máu lưu thông tốt hơn và giảm sưng tấy cho vùng mắt cá.
• Lắng nghe cơ thể: Nếu nhận thấy giày bị mòn vẹt về một bên hoặc thường xuyên mỏi chân vào cuối ngày, hãy thăm khám chuyên khoa ngay để được đo trục chân kịp thời.

Lựa chọn giày dép phù hợp

Giày dép là yếu tố quan trọng nhất giúp nâng đỡ vòm chân khi bạn đứng hoặc di chuyển.

• Chọn giày có cấu trúc hỗ trợ: Ưu tiên giày có phần gót cứng cáp và đệm vòm rõ rệt. Phần đế nên có độ đàn hồi vừa phải để hấp thụ lực va chạm.
• Hạn chế giày dép phản khoa học: Tránh đi dép tông, dép lê hoàn toàn bằng phẳng hoặc giày cao gót trong thời gian dài. Những loại này khiến vòm chân bị ép phẳng hoặc đổ về phía trước, gây căng thẳng cực độ cho gân Achilles.
• Sử dụng đế lót khi cần thiết: Nếu công việc đòi hỏi đứng lâu, hãy chủ động lót thêm miếng đệm vòm y khoa vào giày để trợ lực cho đôi chân.

Tập luyện hỗ trợ

Tập luyện giúp các nhóm cơ nội tại của bàn chân khỏe mạnh hơn, từ đó tự nâng đỡ vòm chân tốt hơn.

• Bài tập tăng cường cơ bàn chân:
  • Nhặt vật nhỏ: Dùng ngón chân nhặt các viên bi hoặc kéo rúm một chiếc khăn mặt dưới sàn.
  • Lăn lòng bàn chân: Sử dụng một quả bóng tennis hoặc con lăn gỗ để massage và kích hoạt các dây thần kinh dưới lòng bàn chân.
• Kéo giãn hệ thống phía sau: Thực hiện bài tập kéo giãn cơ bắp chân và gân Achilles mỗi ngày để giảm tình trạng căng cứng - nguyên nhân gián tiếp gây sụp vòm.
• Vận động ít tác động: Ưu tiên bơi lội hoặc đạp xe để duy trì sức khỏe tim mạch mà không gây áp lực trọng trường lên khớp bàn chân.

Cách chữa bàn chân bẹt ở người lớn phụ thuộc vào mức độ và nguyên nhân gây bệnh. Việc phát hiện sớm và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp cải thiện triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu bạn đang gặp đau chân kéo dài hoặc nghi ngờ bàn chân bẹt, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng để được thăm khám và tư vấn cụ thể.