Bà bầu uống sắt bị tiêu chảy có nguy hiểm không?

Tiêu chảy khi uống sắt ở bà bầu không phải là tình trạng hiếm gặp và có thể liên quan đến loại sắt, liều dùng hoặc khả năng dung nạp của cơ thể. Trong nhiều trường hợp, triệu chứng chỉ ở mức nhẹ và thoáng qua. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường khác, mẹ bầu cần đặc biệt lưu ý.

Bà bầu uống sắt bị tiêu chảy có nguy hiểm không?

Bà bầu uống sắt bị tiêu chảy thường không nguy hiểm nếu mức độ nhẹ và chỉ kéo dài trong từ một đến hai ngày. Đây chủ yếu là phản ứng của hệ tiêu hóa khi tiếp xúc với sắt, đặc biệt ở những tuần đầu sử dụng. Nhiều mẹ bầu chỉ gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng vài lần trong ngày, sau đó tự ổn định khi cơ thể quen dần với thuốc.

Tuy nhiên, nếu bà bầu uống sắt bị tiêu chảy kéo dài, đi ngoài nhiều lần trong ngày kèm theo các dấu hiệu sau, tình trạng này cần được theo dõi kỹ lưỡng:

• Mệt mỏi, mất nước.
• Khát nhiều, môi khô.
• Tiểu ít hoặc nước tiểu vàng đậm.
• Chóng mặt khi đứng dậy.

Bà bầu tiêu chảy trong thai kỳ luôn cần chú ý vì có thể dẫn đến:

• Mất nước và rối loạn điện giải, ảnh hưởng đến tuần hoàn máu của mẹ và khả năng cung cấp oxy cho thai nhi.
• Giảm khả năng hấp thu các dưỡng chất khác, bao gồm chính sắt, làm tăng nguy cơ thiếu máu thai kỳ.
• Suy nhược cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của mẹ.

Theo hướng dẫn từ các tổ chức y tế uy tín như WHO hay NHS, rối loạn tiêu hóa do bổ sung sắt là tác dụng phụ thường gặp nhưng đa số trường hợp có thể kiểm soát tốt nếu điều chỉnh cách dùng.

Bạn nên lưu ý là không nên tự ý ngưng uống sắt ngay khi bà bầu uống sắt bị tiêu chảy, vì việc thiếu sắt có thể gây nguy hiểm hơn cho cả mẹ và bé, đặc biệt trong giai đoạn thai nhi phát triển nhanh. Không phải mọi trường hợp tiêu chảy đều do sắt gây ra, đôi khi có thể liên quan đến chế độ ăn, nhiễm khuẩn nhẹ hoặc thay đổi hormone thai kỳ.

Nếu triệu chứng nhẹ, mẹ bầu có thể theo dõi tại nhà trong từ một đến hai ngày với chế độ ăn nhạt, uống nhiều nước. Nhưng khi tiêu chảy nặng, kèm sốt hoặc kéo dài hơn ba ngày, cần trao đổi ngay với bác sĩ sản khoa để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp.

Vì sao bà bầu uống sắt lại bị tiêu chảy? 

Bà bầu uống sắt bị tiêu chảy không chỉ đến từ bản chất của viên sắt mà còn phụ thuộc rất nhiều vào cách sử dụng và cơ địa của từng mẹ.

Nguyên nhân từ tính chất của sắt

Sắt, đặc biệt là dạng muối sắt vô cơ như ferrous sulfate, có tính kích thích cao đối với niêm mạc dạ dày ruột. Cơ chế gây tiêu chảy:

• Sắt tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc, gây viêm nhẹ.
• Tăng tiết dịch tiêu hóa.
• Kích thích nhu động ruột mạnh hơn, dẫn đến tiêu chảy.

Nguyên nhân từ cách sử dụng

Một nguyên nhân phổ biến là mẹ bầu uống sắt khi bụng quá đói hoặc quá no:

• Uống lúc đói: Làm sắt hấp thu nhanh hơn nhưng cũng kích thích mạnh hơn lên thành dạ dày, gây khó chịu và tiêu chảy.
• Uống ngay sau bữa ăn no: Có thể làm sắt kết hợp với thức ăn, gây khó tiêu và đầy bụng kéo theo rối loạn đại tiện.
• Uống cùng thực phẩm không phù hợp: Nhiều mẹ còn uống sắt cùng lúc với các thực phẩm chứa tannin như trà, cà phê hoặc canxi, làm giảm hấp thu sắt, tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa.

Nguyên nhân từ cơ địa cá nhân

Cơ địa nhạy cảm cũng đóng vai trò quan trọng:

• Một số bà bầu có tiền sử rối loạn tiêu hóa, hội chứng ruột kích thích hoặc nhạy cảm với thuốc bổ sung vi chất sẽ dễ gặp tình trạng này hơn.
• Thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ làm hệ tiêu hóa trở nên nhạy cảm hơn bình thường.
• Ruột co bóp mạnh hơn và dễ bị kích thích bởi các chất ngoại lai như sắt.

Không phải mẹ bầu nào cũng gặp phải tình trạng này. Cùng một loại sắt nhưng phản ứng có thể khác nhau tùy theo cơ địa, thời điểm sử dụng và cách kết hợp với chế độ ăn, dạng sắt hữu cơ như ferrous gluconate hoặc ferrous bisglycinate thường ít gây tiêu chảy hơn so với dạng vô cơ, nhờ khả năng hấp thu tốt hơn và ít kích ứng niêm mạc.

Bà bầu bị tiêu chảy khi uống sắt nên làm gì để an toàn cho cả mẹ và thai nhi?

Phần lớn trường hợp bà bầu uống sắt bị tiêu chảy có thể cải thiện rõ rệt chỉ bằng cách điều chỉnh thói quen sử dụng, giúp mẹ vừa tiếp tục bổ sung sắt vừa bảo vệ sức khỏe tiêu hóa.

Điều chỉnh thời điểm uống sắt

• Thử thay đổi thời điểm uống sắt: Nhiều mẹ bầu thấy triệu chứng giảm hẳn khi uống sắt sau bữa ăn chính khoảng từ 30 phút đến 1 giờ, lúc dạ dày đã có lớp thức ăn bảo vệ.
• Uống kèm một ít nước trái cây giàu vitamin C như cam, chanh sẽ giúp tăng hấp thu sắt mà không gây kích ứng mạnh.

Xem xét đổi loại sắt

Nếu triệu chứng vẫn tiếp diễn, mẹ có thể trao đổi với bác sĩ để xem xét đổi sang loại sắt khác phù hợp hơn:

• Các dạng sắt hữu cơ hoặc sắt liposomal thường ít gây rối loạn tiêu hóa hơn.
• Đặc biệt phù hợp với những bà bầu có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
• Có thể giảm liều lượng nhưng uống thường xuyên hơn theo chỉ định của bác sĩ.

Theo dõi và xử lý mất nước

• Theo dõi chặt chẽ dấu hiệu mất nước bằng cách uống đủ nước.
• Bổ sung oresol nếu đi ngoài nhiều lần.
• Tránh tự ý sử dụng thuốc cầm tiêu chảy vì một số loại có thể ảnh hưởng đến thai nhi nếu dùng kéo dài.

Nếu bà bầu uống sắt bị tiêu chảy kèm theo các dấu hiệu sau, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức:

• Sốt cao trên 38 độ C.
• Đau bụng dữ dội không giảm.
• Phân có máu hoặc phân đen bất thường.
• Mẹ cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt rõ rệt.
• Tiêu chảy kéo dài hơn ba ngày.

Những dấu hiệu này có thể không chỉ do sắt mà còn liên quan đến nhiễm khuẩn hoặc vấn đề tiêu hóa khác cần xử lý kịp thời. Bác sĩ sản khoa sẽ giúp mẹ điều chỉnh liều lượng, loại sắt hoặc tạm ngưng trong vài ngày nếu cần, đồng thời đảm bảo không ảnh hưởng đến tình trạng thiếu máu thai kỳ.

Nhìn chung, để đánh giá bà bầu uống sắt bị tiêu chảy có nguy hiểm không, cần xem xét mức độ triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể của thai phụ. Việc theo dõi phản ứng của cơ thể và điều chỉnh cách bổ sung sắt phù hợp là rất quan trọng. Mẹ bầu nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi trong suốt thai kỳ.