Bà bầu ho có đờm: Nguyên nhân và cách xử trí an toàn cho mẹ và bé

Trong suốt thai kỳ, hệ miễn dịch của người mẹ có những thay đổi nhất định, khiến cơ thể nhạy cảm hơn với các tác nhân gây bệnh từ môi trường. Vì vậy, bà bầu ho có đờm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Hiểu rõ nguyên nhân gây ho có đờm là bước đầu tiên để có hướng xử trí phù hợp, bảo vệ sức khỏe cho cả hai mẹ con.

Bà bầu ho có đờm thường do nguyên nhân nào?

Ho có đờm là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm tống xuất chất nhầy, dị vật hoặc mầm bệnh ra khỏi đường hô hấp. Đối với phụ nữ mang thai, tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.

Nhiễm virus đường hô hấp

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, bao gồm cảm lạnh thông thường và cúm mùa. Khi bị nhiễm virus, niêm mạc đường hô hấp sẽ tăng tiết dịch nhầy để bẫy và loại bỏ mầm bệnh, gây ra triệu chứng ho có đờm. Phụ nữ mang thai có nguy cơ gặp biến chứng nặng do cúm cao hơn, do đó việc phòng ngừa bằng vắc xin cúm trước hoặc trong thai kỳ là rất quan trọng.

Viêm đường hô hấp và nhiễm khuẩn

Các tình trạng như viêm phế quản, viêm phổi do vi khuẩn cũng là nguyên nhân gây ho có đờm. Những bệnh nhiễm khuẩn này thường nghiêm trọng hơn cảm lạnh thông thường, có thể kèm theo sốt cao, khó thở, đau ngực. Đây là những tình trạng cần được chẩn đoán và điều trị y tế kịp thời để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.

Viêm mũi, dịch chảy xuống họng và các nguyên nhân khác

Hội chứng chảy dịch mũi sau (post-nasal drip), khi chất nhầy từ mũi chảy xuống phía sau cổ họng, cũng kích thích gây ho, đặc biệt là vào ban đêm. Ngoài ra, bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), vốn thường gặp ở phụ nữ mang thai, cũng có thể khiến axit từ dạ dày trào lên gây kích ứng cổ họng và gây ho. Các yếu tố khác như dị ứng hay hen suyễn cũng có thể là tác nhân.

Ngoài ra, ho có đờm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân với mức độ khác nhau, vì vậy mẹ không nên tự ý dùng thuốc mà cần theo dõi triệu chứng và thăm khám khi ho kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường. 

Bà bầu ho có đờm có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Nỗi lo lớn nhất của các mẹ bầu là liệu cơn ho có tác động xấu đến em bé trong bụng hay không. Về cơ bản, cần phân biệt rõ ảnh hưởng từ bản thân cơn ho và ảnh hưởng từ nguyên nhân gây ho.

Bản thân cơn ho ảnh hưởng thế nào?

Thai nhi được bảo vệ rất tốt trong buồng ối, bao quanh bởi nước ối và các lớp cơ thành bụng, tử cung của mẹ. Do đó, những cơn ho nhẹ và không thường xuyên thường không gây hại cho bé. Tuy nhiên, nếu ho dữ dội, kéo dài, nó có thể gây ra các cơn co thắt tử cung, làm tăng áp lực ổ bụng, gây mệt mỏi cho mẹ và trong một số ít trường hợp có thể dẫn đến nguy cơ dọa sinh non.

Vì sao cần chú ý đến sốt, khó thở và nguyên nhân gây ho?

Mối nguy hiểm thực sự không nằm ở hành động ho mà ở bệnh lý nền gây ra triệu chứng này. Nếu nguyên nhân là do nhiễm khuẩn nặng như viêm phổi hay cúm, mẹ bầu có thể bị sốt cao. Sốt cao, đặc biệt trong tam cá nguyệt đầu tiên, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển hệ thần kinh của thai nhi. Tình trạng khó thở cũng làm giảm lượng oxy cung cấp cho cả mẹ và bé, là một dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Bà bầu ho có đờm nhẹ và không thường xuyên thường không ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi. Tuy nhiên, nếu ho kéo dài, ho dữ dội hoặc đi kèm sốt cao, khó thở, đau ngực hay mệt mỏi bất thường, mẹ nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị an toàn trong thai kỳ. 

Bà bầu ho có đờm nên làm gì tại nhà?

Khi các triệu chứng còn nhẹ, mẹ bầu có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà để giảm bớt khó chịu một cách an toàn:

• Nghỉ ngơi đầy đủ: Dành nhiều thời gian nghỉ ngơi để cơ thể có năng lượng chống lại mầm bệnh.

• Uống đủ nước: Uống nhiều nước ấm, trà thảo mộc (loại có thể sử dụng cho bà bầu như trà gừng, trà bạc hà, trà hoa cúc), hoặc nước chanh mật ong ấm giúp làm loãng đờm và dịu cổ họng.

• Súc miệng bằng nước muối ấm: Giúp sát khuẩn vòm họng, giảm viêm và giảm ngứa rát.

• Sử dụng máy tạo độ ẩm: Giữ không khí trong phòng đủ ẩm giúp làm dịu đường thở, giảm kích ứng gây ho.

• Kê cao gối khi ngủ: Giúp giảm tình trạng dịch mũi chảy xuống họng và hạn chế trào ngược dạ dày, từ đó giảm ho về đêm.

Những biện pháp trên có thể giúp mẹ bầu giảm ho và cảm giác khó chịu khi triệu chứng còn nhẹ. Tuy nhiên, mẹ nên theo dõi tình trạng sức khỏe và tránh tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc ho hoặc thuốc cảm, khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. 

Có nên tự dùng thuốc ho, thuốc long đờm hoặc kháng sinh khi mang thai?

Việc sử dụng thuốc trong thai kỳ cần hết sức thận trọng. Mẹ bầu không nên tự ý sử dụng thuốc ho, thuốc long đờm hoặc thuốc cảm phối hợp. Nếu cần dùng thuốc, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để lựa chọn hoạt chất, liều dùng và thời gian sử dụng phù hợp. 

Vì sao cần kiểm tra hoạt chất trước khi dùng thuốc?

Nhiều loại thuốc ho và thuốc long đờm không kê đơn chứa các hoạt chất chưa được chứng minh an toàn cho thai nhi. Một số thành phần có thể đi qua nhau thai và gây ảnh hưởng đến sự phát triển của em bé. Vì vậy, bác sĩ cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ trước khi kê đơn bất kỳ loại thuốc nào.

Khi nào kháng sinh mới được cân nhắc?

Kháng sinh chỉ có tác dụng đối với các bệnh nhiễm khuẩn, hoàn toàn không hiệu quả với virus gây cảm lạnh hay cúm. Việc lạm dụng kháng sinh có thể gây ra tình trạng kháng thuốc. Bác sĩ sẽ chỉ kê đơn kháng sinh khi xác định rõ nguyên nhân gây ho là do vi khuẩn và lựa chọn loại kháng sinh được xem là an toàn trong thai kỳ.

Vì vậy, khi bà bầu ho có đờm, mẹ không nên tự mua và sử dụng thuốc để kiểm soát triệu chứng. Việc thăm khám và tham khảo ý kiến bác sĩ giúp xác định đúng nguyên nhân, đồng thời lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế tối đa những ảnh hưởng không mong muốn đến mẹ và thai nhi. 

Ho có đờm khi mang thai khi nào cần đi khám?

Mẹ bầu không nên chủ quan mà cần đi khám bác sĩ ngay nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Ho kéo dài, không có dấu hiệu cải thiện hoặc ngày càng nặng. 

• Sốt cao trên 38°C.

• Cảm thấy khó thở, thở gấp hoặc đau ngực.

• Ho ra đờm có màu xanh, vàng, gỉ sét hoặc lẫn máu.

• Cơn ho dữ dội gây đau bụng hoặc co thắt tử cung.

• Cảm thấy mệt mỏi li bì, không ăn uống được.

Nhìn chung, tình trạng bà bầu ho có đờm có thể được kiểm soát tốt nếu được quan tâm đúng cách. Thay vì quá lo lắng, mẹ bầu nên tập trung vào việc nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân và chủ động thăm khám bác sĩ để nhận được lời khuyên y khoa chính xác, đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh. Để phòng ngừa các bệnh hô hấp nguy hiểm, tiêm ngừa vắc xin cúm, bạch hầu, ho gà, uốn ván và vắc xin ngừa virus hợp bào hô hấp RSV là biện pháp bảo vệ hiệu quả được các chuyên gia khuyến nghị.