Triệu chứng tâm thần nhẹ dễ nhầm lẫn và cách nhận biết

Không phải lúc nào rối loạn tâm thần cũng biểu hiện rõ ràng hay dữ dội. Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng thường diễn ra âm thầm, dễ bị nhầm với mệt mỏi, stress hoặc thay đổi tâm lý tạm thời.

Triệu chứng tâm thần nhẹ dễ nhầm lẫn và cách nhận biết

Các triệu chứng tâm thần nhẹ dễ nhầm lẫn và cách nhận biết sẽ giúp mỗi người chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần cho bản thân và người xung quanh.

Thay đổi giấc ngủ và khẩu vị

Người có triệu chứng tâm thần nhẹ thường bị rối loạn nhịp sinh học như khó ngủ, ngủ quá nhiều hoặc ăn uống thất thường. Những thay đổi này thường đi kèm các biểu hiện cơ thể như đau đầu, mỏi cổ, mệt mỏi kéo dài, dễ bị nhầm với stress thông thường.

Thay đổi tâm trạng thất thường

Cảm xúc có thể biến đổi nhanh chóng, từ bình thường sang chán nản, cáu gắt hoặc buồn bã không rõ lý do. Người bệnh dễ khó chịu với những việc nhỏ và khó kiểm soát cảm xúc.

Thu mình khỏi xã hội và sở thích cũ

Người bệnh dần né tránh giao tiếp, mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ tiến triển thành trầm cảm hoặc rối loạn lo âu sẽ tăng lên.

Suy giảm chức năng học tập và sinh hoạt

Năng lượng và khả năng tập trung giảm rõ rệt, khiến việc học tập, làm việc hay hoàn thành nhiệm vụ hằng ngày trở nên khó khăn.

Rối loạn tư duy và nghi ngờ

Xuất hiện những suy nghĩ khác lạ, hay nghi ngờ người khác hoặc diễn giải sự việc theo hướng tiêu cực. Nếu không can thiệp sớm, có thể tiến triển thành hoang tưởng.

Nói nhiều, nhạy cảm và dễ kích động

Người bệnh có thể nói nhiều, nói lan man, khó hiểu; đồng thời nhạy cảm quá mức với tác động bên ngoài, dễ hoảng loạn, khóc lóc hoặc im lặng đột ngột.

Thờ ơ, bi quan và lo âu quá mức

Cảm giác trống rỗng, bi quan kéo dài; kèm lo âu, bồn chồn, khó ngồi yên. Các cơn lo âu có thể đến đột ngột và kéo dài.

Lưu ý: Triệu chứng tâm thần nhẹ đôi khi biểu hiện qua đau dạ dày, đau lưng, đau đầu không rõ nguyên nhân. Khi nhận thấy dấu hiệu sức khỏe tinh thần bất thường, người bệnh nên đi khám chuyên khoa sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Dấu hiệu tâm thần nguy hiểm cần được cảnh báo

Dấu hiệu tâm thần nguy hiểm cần được cảnh báo là những biểu hiện cho thấy người bệnh đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng về an toàn tính mạng và cần được can thiệp ngay. Trong đó, ý nghĩ hoặc hành vi tự tử là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm, không được xem nhẹ hay trì hoãn xử lý.

Người có nguy cơ cao thường bộc lộ qua lời nói như mong muốn “biến mất”, “không muốn sống nữa”, hoặc qua hành vi chuẩn bị phương tiện tự tử, viết lời nhắn chia tay, thu mình đột ngột, thay đổi tính cách nhanh chóng. Một số trường hợp có thể xuất hiện kích động mạnh, tuyệt vọng kéo dài, mất ngủ trầm trọng, sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích nhiều hơn, làm tăng nguy cơ mất kiểm soát hành vi.

Khi phát hiện bản thân hoặc người xung quanh có dấu hiệu tự làm tổn thương hoặc ý định tự tử, cần tìm sự giúp đỡ ngay lập tức. Người bệnh nên được tiếp cận bác sĩ tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần để đánh giá và can thiệp kịp thời. Đồng thời, người thân trong gia đình và bạn bè thân thiết cần ở bên lắng nghe, trấn an, không phán xét hay phủ nhận cảm xúc của người bệnh.

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Người bệnh nên chủ động tìm đến cơ sở y tế ngay khi nhận thấy những dấu hiệu tâm thần nhẹ như rối loạn giấc ngủ, thay đổi cảm xúc kéo dài, lo âu quá mức, suy giảm khả năng học tập, làm việc hoặc xuất hiện các suy nghĩ, hành vi bất thường. Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng tình trạng sức khỏe tinh thần và can thiệp kịp thời, hạn chế bệnh tiến triển nặng hơn.

Trên thực tế, đa số các rối loạn tâm thần nhẹ không tự khỏi nếu không được điều trị. Khi để kéo dài, bệnh có thể âm thầm diễn tiến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, các mối quan hệ xã hội và hiệu suất công việc. Việc chậm trễ điều trị còn làm tăng nguy cơ phát triển thành các rối loạn tâm thần nặng hơn.

Quá trình chẩn đoán thường bắt đầu bằng trao đổi và tư vấn trực tiếp giữa bác sĩ và người bệnh. Bác sĩ sẽ đặt các câu hỏi liên quan đến suy nghĩ, cảm xúc, hành vi, thói quen sinh hoạt và những yếu tố gây căng thẳng để đánh giá toàn diện tình trạng tâm lý. Trong một số trường hợp, các triệu chứng tâm thần nhẹ có thể liên quan đến rối loạn nội tiết, đặc biệt là tuyến giáp. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu nhằm loại trừ các nguyên nhân thực thể.

Triệu chứng tâm thần nhẹ có thể ảnh hưởng lâu dài đến cảm xúc, hành vi và chất lượng cuộc sống nếu không được quan tâm đúng mức. Việc nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường và chủ động tìm đến bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp điều trị hiệu quả hơn, hạn chế nguy cơ tiến triển thành rối loạn tâm thần nặng.