Trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân có đáng lo? Cách cải thiện

Trong quá trình nuôi con, không ít cha mẹ rơi vào trạng thái lo lắng khi thấy trẻ ăn uống khá tốt, khẩu phần không hề ít nhưng cân nặng vẫn gần như “đứng yên”. Thậm chí, có trẻ ăn nhiều hơn bạn bè cùng tuổi nhưng vóc dáng vẫn gầy gò, chậm tăng cân. Tình trạng trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn khiến cha mẹ hoang mang, dễ áp dụng các biện pháp chăm sóc chưa phù hợp nếu không hiểu rõ nguyên nhân. Để giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, việc nhìn nhận đúng bản chất vấn đề và điều chỉnh theo hướng khoa học là điều cần thiết. Bài viết dưới đây Tiêm chủng Long Châu sẽ giải đáp nguyên nhân trẻ ăn nhiều không tăng cân cũng như cách cải thiện hiệu quả.

Nguyên tắc dinh dưỡng giúp trẻ đạt chuẩn cân nặng

Thực tế cho thấy, tăng cân không chỉ phụ thuộc vào việc trẻ ăn bao nhiêu mà còn liên quan chặt chẽ đến chất lượng khẩu phần, khả năng hấp thu, mức tiêu hao năng lượng và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Muốn trẻ tăng cân đúng chuẩn, chế độ dinh dưỡng cần đảm bảo đầy đủ lượng và chất. Khẩu phần ăn phải cung cấp đủ năng lượng theo độ tuổi, không quá ít nhưng cũng không vượt quá khả năng tiêu hóa của trẻ.

Một bữa ăn đầy đủ cần có sự kết hợp hài hòa giữa 4 nhóm chất gồm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Trong đó, chất béo đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì giúp tăng mật độ năng lượng của khẩu phần và hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K. Việc cắt giảm dầu mỡ quá mức hoặc chỉ chú trọng đạm có thể khiến trẻ ăn nhiều nhưng vẫn không đủ năng lượng để tăng cân.

Bên cạnh đó, chế độ ăn cần đa dạng thực phẩm, hạn chế lặp lại một vài món quen thuộc. Trẻ cũng nên được ăn đúng giờ, hạn chế ăn vặt trước bữa chính để đảm bảo cảm giác đói sinh lý và khả năng hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

Nguyên nhân khiến trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân

Một số nguyên nhân dưới đây có thể giải thích vì sao trẻ ăn nhiều nhưng vẫn không tăng cân.

Lượng ăn chưa đáp ứng đúng nhu cầu năng lượng

Nhiều cha mẹ cho rằng con ăn nhiều, nhưng thực tế lượng ăn đó vẫn chưa đủ so với nhu cầu tăng trưởng theo độ tuổi. Khi trẻ lớn, nhu cầu năng lượng tăng lên nhanh chóng. Nếu khẩu phần không được điều chỉnh kịp thời, trẻ dễ rơi vào tình trạng ăn đều nhưng vẫn thiếu năng lượng.

Khẩu phần ăn nhiều nhưng mật độ calo thấp

Trẻ có thể ăn nhiều về số lượng, nhưng nếu bữa ăn chủ yếu là cháo loãng, rau củ, canh ít dầu mỡ thì tổng lượng calo nạp vào vẫn thấp. Điều này khiến cơ thể không có đủ “nguyên liệu” để tích lũy cân nặng.

Mất cân đối các nhóm chất dinh dưỡng

Chế độ ăn thiên lệch, quá nhiều tinh bột hoặc đạm nhưng thiếu chất béo là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân, dù bữa ăn nhìn bề ngoài có vẻ đầy đặn.

Khả năng hấp thu dinh dưỡng kém

Hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt hoặc gặp các vấn đề như loạn khuẩn đường ruột, thiếu men tiêu hóa có thể làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất. Khi đó, dù trẻ ăn tốt nhưng dinh dưỡng không được chuyển hóa hiệu quả.

Trẻ tiêu hao năng lượng lớn

Những trẻ hiếu động, vận động nhiều thường tiêu hao năng lượng nhanh. Nếu lượng ăn không đủ bù lại phần năng lượng đã sử dụng, cân nặng của trẻ sẽ khó cải thiện.

Nhiễm giun sán hoặc ký sinh trùng đường ruột

Ký sinh trùng có thể làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng của trẻ. Đây là nguyên nhân âm thầm, thường gặp ở trẻ nhỏ nếu không được tẩy giun định kỳ đúng khuyến cáo.

Rối loạn tiêu hóa kéo dài

Táo bón, tiêu chảy, đầy bụng, khó tiêu kéo dài có thể ảnh hưởng đến cảm giác ngon miệng và khả năng hấp thu, từ đó làm chậm quá trình tăng cân.

Yếu tố bệnh lý và thể trạng

Một số bệnh lý mạn tính, nhiễm trùng kéo dài hoặc rối loạn chuyển hóa có thể làm tăng nhu cầu năng lượng của cơ thể. Ngoài ra, yếu tố di truyền và cơ địa cũng ảnh hưởng nhất định đến vóc dáng và khả năng tăng cân của trẻ.

Cách khắc phục tình trạng trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân

Để cải thiện tình trạng trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân, cha mẹ cần kết hợp nhiều giải pháp thay vì chỉ tập trung ép trẻ ăn thêm.

• Rà soát và điều chỉnh khẩu phần ăn hằng ngày: Đảm bảo bữa ăn của trẻ cung cấp đủ năng lượng theo độ tuổi, không chỉ ăn “nhiều” mà phải ăn “đủ”. Cần tính đến tổng lượng calo nạp vào so với mức tiêu hao năng lượng của trẻ trong ngày.
• Cân đối đầy đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng: Mỗi bữa ăn cần có tinh bột, chất đạm, chất béo và vitamin khoáng chất. Đặc biệt, không nên cắt giảm chất béo vì đây là nhóm giúp tăng mật độ năng lượng và hỗ trợ hấp thu vitamin A, D, E, K.
• Tăng cường chất béo lành mạnh trong bữa ăn: Bổ sung các loại dầu thực vật (dầu ô liu, dầu mè, dầu cá), bơ, các loại hạt vào cháo, cơm hoặc món ăn để giúp trẻ tăng cân hiệu quả mà không cần ép ăn quá nhiều.
• Chia nhỏ bữa ăn, bổ sung bữa phụ hợp lý: Ngoài 3 bữa chính, nên cho trẻ ăn thêm 2 - 3 bữa phụ giàu dinh dưỡng nhằm cung cấp năng lượng đều đặn, tránh để trẻ quá đói hoặc quá no.

• Hạn chế ăn vặt trước bữa chính: Tránh cho trẻ ăn bánh kẹo, nước ngọt hoặc đồ ăn vặt gần bữa chính vì dễ gây no giả, làm trẻ ăn ít trong bữa chính và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
• Theo dõi và cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa: Quan sát các dấu hiệu như táo bón, tiêu chảy, đầy bụng, khó tiêu. Nếu tình trạng kéo dài, cần đưa trẻ đi khám để kiểm tra khả năng hấp thu và điều trị sớm.
• Tẩy giun định kỳ theo khuyến cáo: Với trẻ trên 2 tuổi, việc tẩy giun định kỳ giúp hạn chế tình trạng ký sinh trùng “tranh” dưỡng chất, hỗ trợ cải thiện cân nặng.
• Khuyến khích vận động và nghỉ ngơi hợp lý: Cho trẻ vận động vừa phải để kích thích ăn ngon, đồng thời đảm bảo ngủ đủ giấc để cơ thể có thời gian phục hồi và phát triển.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần bổ sung vi chất: Chỉ nên bổ sung vitamin, khoáng chất, men vi sinh hoặc sản phẩm hỗ trợ tăng cân khi có chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Tình trạng trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân là vấn đề phổ biến và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, không đơn thuần do trẻ “ăn ít” hay “kén ăn”. Việc hiểu đúng nguyên nhân, xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và theo dõi sát sao sự phát triển của trẻ sẽ giúp cải thiện cân nặng một cách bền vững. Nếu đã điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt nhưng cân nặng của trẻ vẫn không cải thiện, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn chuyên sâu, từ đó đồng hành cùng con trên hành trình phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn trí tuệ.