Que test HIV là gì? Hướng dẫn cách sử dụng que test HIV

Theo thống kê từ Bộ Y tế Việt Nam, HIV vẫn là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng được quan tâm hàng đầu, đặc biệt ở nhóm thanh niên có hành vi nguy cơ cao. Sự xuất hiện của que test HIV nhanh tại nhà đã mở ra hướng tiếp cận mới, giúp nhiều người chủ động hơn trong việc tầm soát bệnh. 

Que test HIV là gì? 

Que test HIV là dụng cụ xét nghiệm nhanh giúp phát hiện kháng thể hoặc kháng nguyên của virus HIV trong máu, nước bọt hoặc dịch cơ thể. Loại que này được thiết kế đơn giản, giống như que thử thai, cho phép bất kỳ ai cũng có thể tự thực hiện tại nhà mà không cần thiết bị phức tạp. Nhờ công nghệ miễn dịch sắc ký, que test HIV nhanh chóng cho kết quả chỉ sau vài phút, trở thành công cụ sàng lọc hiệu quả cho những người lo lắng về nguy cơ lây nhiễm. Bạn có thể dễ dàng mua que test HIV tại các nhà thuốc uy tín hoặc qua các kênh phân phối được Bộ Y tế cấp phép.

Về cách hoạt động, que test HIV dựa trên phản ứng giữa kháng nguyên HIV và kháng thể mà cơ thể sản sinh ra khi bị nhiễm virus. Khi bạn nhỏ mẫu máu hoặc dịch miệng vào khay test, các chất phản ứng trên que sẽ tương tác và hiển thị vạch màu nếu phát hiện dấu hiệu HIV.

Có hai loại que test HIV phổ biến:

• Loại dùng máu từ đầu ngón tay, yêu cầu chích nhẹ để lấy mẫu.
• Loại dùng dịch miệng bằng cách dùng que lấy dịch quanh nướu.

Cả hai đều tiện lợi, nhưng loại máu thường nhạy hơn trong việc phát hiện sớm. Que test HIV không chỉ giúp bạn biết kết quả nhanh mà còn giữ được sự riêng tư, tránh ngại ngùng khi đến cơ sở y tế.

Thời điểm sử dụng que test HIV phù hợp là sau 3 đến 12 tuần kể từ hành vi nguy cơ cao như quan hệ tình dục, dùng chung kim tiêm hoặc tiếp xúc máu nhiễm. Trong giai đoạn này, cơ thể đã sản sinh đủ kháng thể để que test HIV phát hiện chính xác. Nếu test quá sớm, bạn có thể rơi vào giai đoạn cửa sổ, khi virus đã có nhưng kháng thể chưa đủ mạnh, dẫn đến kết quả âm tính giả.

Các chuyên gia khuyến cáo nên test lại sau 3 tháng để chắc chắn. Đối tượng nên dùng que test HIV bao gồm những người có hành vi nguy cơ như quan hệ không an toàn hoặc sống ở khu vực dịch tễ cao. Nếu kết quả dương tính, bạn cần đến trung tâm y tế để làm thêm test khẳng định. Hạn chế lớn là que test HIV có thể bị ảnh hưởng bởi chất lượng sản phẩm hoặc cách bảo quản. Vì vậy, luôn chọn que có hạn sử dụng dài và từ nhà sản xuất uy tín.

Que test HIV có độ chính xác như thế nào?

Độ chính xác của que test HIV là mối quan tâm hàng đầu khi nhiều người quyết định tự xét nghiệm tại nhà. Hiện nay, các loại que test HIV nhanh đạt tỷ lệ chính xác khoảng 99% nếu thực hiện đúng hướng dẫn và vào thời điểm phù hợp. Con số này dựa trên công nghệ hiện đại, giúp phát hiện hầu hết các trường hợp nhiễm HIV.

Tuy nhiên, không có xét nghiệm nào đạt 100% và que test HIV cũng có thể cho kết quả âm tính giả hoặc dương tính giả trong một số trường hợp.

• Âm tính giả: Xảy ra khi test quá sớm, trong giai đoạn cửa sổ, cơ thể chưa sản sinh đủ kháng thể để que test HIV nhận diện.
• Dương tính giả: Có thể do mẫu bị ô nhiễm hoặc que bị lỗi sản xuất.

Ngoài ra cũng có những yếu tố ảnh hưởng lớn đến độ chính xác của que test HIV 

• Nếu máu lẫn mồ hôi hoặc nước bọt không đủ, kết quả sẽ sai lệch.
• Bảo quản que ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm ướt cũng rất quan trọng. Que hết hạn hoặc tiếp xúc nắng nóng sẽ giảm độ tin cậy.
• Ngoài ra, một số bệnh lý khác như lupus hoặc nhiễm trùng khác có thể gây nhiễu, dẫn đến dương tính giả.

So sánh với xét nghiệm tại bệnh viện, que test HIV chỉ là bước sàng lọc, trong khi phương pháp ELISA hoặc xét nghiệm PCR tại cơ sở y tế đạt độ chính xác gần tuyệt đối nhờ máy móc chuyên dụng và xác nhận nhiều lần. Vì vậy, nếu que test HIV cho kết quả dương tính, bạn tuyệt đối không nên hoảng loạn mà cần đến ngay trung tâm kiểm soát bệnh tật để làm test khẳng định. 

Ở Việt Nam, dịch vụ này miễn phí và bảo mật, giúp bạn tiếp cận điều trị ARV sớm nếu cần. Để tránh sai lầm, hãy hiểu rằng que test HIV không phải chẩn đoán cuối cùng. Nhiều người test âm tính nhưng vẫn nhiễm do thời gian chưa đủ nên khuyến cáo test lại sau 3 tháng.

Hướng dẫn cách sử dụng que test HIV an toàn và đọc kết quả đúng

Sử dụng que test HIV tại nhà đòi hỏi sự cẩn thận để đảm bảo kết quả đáng tin cậy.

Trước khi thực hiện

• Chuẩn bị khu vực sạch sẽ, đủ ánh sáng.
• Đọc kỹ hướng dẫn in trên hộp.
• Rửa tay sạch bằng xà phòng và lau khô để tránh tạp chất lẫn vào mẫu.
• Kiểm tra hạn sử dụng và các dụng cụ đi kèm như kim chích, ống nhỏ dung dịch.

Các bước thực hiện

• Với que test HIV loại máu: Dùng kim chích nhẹ đầu ngón tay, lau giọt máu đầu tiên rồi lấy giọt thứ hai nhỏ vào khay.
• Với loại dịch miệng: Quệt que ngoáy quanh nướu trên và dưới trong 2 phút.
• Nhỏ mẫu vào vị trí chỉ định, thêm từ 2 đến 3 giọt dung dịch buffer đi kèm.
• Đặt que nằm ngang và chờ đúng 15 đến 20 phút, không di chuyển để phản ứng diễn ra tự nhiên.

Cách đọc kết quả

• Một vạch ở vị trí kiểm soát C: Âm tính, chưa phát hiện HIV.
• Hai vạch tại C và T: Dương tính, cần xét nghiệm khẳng định ngay.
• Không hiện vạch hoặc chỉ vạch T: Không hợp lệ, cần test lại.

Tránh đọc sau 20 phút vì kết quả có thể thay đổi do bay hơi.

Sau khi test

• Nếu dương tính, giữ bình tĩnh và liên hệ hotline tư vấn HIV của Bộ Y tế để được hướng dẫn.
• Không chia sẻ que đã dùng và vứt bỏ đúng cách vào thùng rác y tế.
• Nếu âm tính nhưng vẫn lo lắng, test lại sau 3 tháng hoặc đến bác sĩ tư vấn.

Bộ Y tế khuyến nghị dùng que test HIV có chứng nhận CE hoặc FDA, mua tại nhà thuốc lớn để tránh hàng giả. Thực hành đúng cách giúp que test HIV trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy trong việc bảo vệ sức khỏe.

Trên đây là lời giải đáp cho thắc mắc que test HIV là gì cũng như những thông tin về cách sử dụng và những điều cần biết trước khi tự xét nghiệm tại nhà mà bạn có thể tham khảo. Hãy nhớ rằng, HIV ngày nay có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện kịp thời, mang lại cuộc sống bình thường và hạnh phúc.