Nhóm máu O- và O+ khác nhau như thế nào? Cách nhận biết nhóm máu chính xác

Trong nhiều tình huống y tế khẩn cấp, việc xác định đúng nhóm máu có thể quyết định hiệu quả điều trị, thậm chí là tính mạng người bệnh. Nhóm máu O thường được nhắc đến với vai trò nhóm máu cho song không phải ai cũng phân biệt rõ giữa O- và O+. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ đặc điểm, sự khác biệt và cách nhận biết hai nhóm máu này một cách khoa học, dễ hiểu.

Đặc điểm chung của nhóm máu O- và O+

Nhóm máu O- và O+ đều thuộc nhóm máu O trong hệ thống phân loại ABO - hệ thống phân loại nhóm máu cơ bản và phổ biến nhất hiện nay. Chính vì thế, về cơ bản, cả nhóm máu O+ và O- đều có những đặc tính miễn dịch giống nhau đối với hệ ABO:

• Cấu trúc hồng cầu: Đặc điểm nhận diện quan trọng nhất của nhóm máu O là sự vắng mặt hoàn toàn của các kháng nguyên A và kháng nguyên B trên bề mặt màng hồng cầu. Điều này có nghĩa là các tế bào máu này không mang các "dấu hiệu" đặc thù của nhóm máu A hay B, giúp chúng ít bị hệ miễn dịch của các nhóm máu khác nhận diện là vật thể lạ khi truyền vào cơ thể người nhận.
• Thành phần huyết tương: Trái ngược với việc thiếu hụt kháng nguyên trên hồng cầu, trong huyết tương của người nhóm máu O (cả Rh+ và Rh-) lại chứa đồng thời hai loại kháng thể tự nhiên là Anti-A và Anti-B. Đây là những vệ sĩ miễn dịch luôn sẵn sàng tấn công bất kỳ tế bào máu nào mang kháng nguyên A hoặc B xâm nhập vào dòng máu.
• Nguyên tắc miễn dịch: Chính sự kết hợp giữa việc không có kháng nguyên trên hồng cầu và có cả hai loại kháng thể trong huyết tương đã tạo nên nguyên tắc miễn dịch đặc trưng cho nhóm máu O:
  • Khả năng cho: Hồng cầu nhóm O có thể được truyền cho người thuộc nhóm máu khác (A, B, AB) mà không gây ra phản ứng ngưng kết tức thì (đặc biệt là nhóm O-).
  • Giới hạn nhận: Người nhóm máu O gặp hạn chế lớn nhất khi cần tiếp nhận máu. Do có sẵn kháng thể Anti-A và Anti-B, cơ thể họ sẽ xảy ra phản ứng tan máu cấp tính nếu nhận máu từ người nhóm A, B hoặc AB. Vì vậy, người nhóm O chỉ có thể nhận máu an toàn từ những người cùng nhóm O.

Sự khác biệt của nhóm máu O- và O+

Nhóm máu O- và O+ đều thuộc nhóm máu O trong hệ thống ABO nhưng sự hiện diện của yếu tố Rh tạo nên khác biệt lớn về khả năng cho/nhận máu, vai trò trong cấp cứu và nguy cơ bất đồng Rh trong thai kỳ. Dưới đây là bảng so sánh tổng quan về sự khác biệt giữa 2 nhóm máu này, bạn đọc có thể tham khảo:

Làm sao để nhận biết nhóm máu O- và O+ chính xác?

Không thể tự nhận biết nhóm máu dựa trên cảm giác, ngoại hình hay bất kỳ dấu hiệu nào bên ngoài. Việc xác định chính xác nhóm máu O- hay O+ chỉ có thể thực hiện thông qua xét nghiệm nhóm máu y khoa chuyên biệt.

Quy trình phân tích kỹ thuật

Để đưa ra kết quả chính xác tuyệt đối, các bác sĩ thực hiện phân tích mẫu máu tĩnh mạch qua hai giai đoạn chính:

• Định danh hệ ABO (xác định nhóm máu chữ): Sử dụng các thuốc thử chứa kháng thể mẫu (Anti-A và Anti-B). Nếu hồng cầu của bạn không xảy ra phản ứng ngưng kết với cả hai loại kháng thể này, bạn được xác định thuộc nhóm máu O. Điều này chứng tỏ trên bề mặt hồng cầu của bạn không có kháng nguyên A và B.
• Xác định yếu tố Rh (phân biệt dấu +/-): Đây là bước then chốt để xác định tính âm hay dương của nhóm máu. Mẫu máu sẽ được trộn với kháng huyết thanh Anti-D:
  • Kết quả O+ (Rh dương tính): Xảy ra hiện tượng ngưng kết, nghĩa là hồng cầu của bạn có sự hiện diện của kháng nguyên D.
  • Kết quả O- (Rh âm tính): Không xảy ra hiện tượng ngưng kết, chứng tỏ hồng cầu hoàn toàn thiếu vắng kháng nguyên D.

Các nguồn tra cứu thông tin nhóm máu tin cậy

Nếu đã từng thực hiện xét nghiệm nhưng không nhớ kết quả, bạn có thể tra cứu tại các nguồn hồ sơ chính thống sau:

• Hồ sơ y tế cá nhân bao gồm giấy ra viện, kết quả xét nghiệm máu tổng quát hoặc dữ liệu trên các ứng dụng quản lý sức khỏe điện tử của Bộ Y tế.
• Giấy chứng nhận hiến máu. Đây là nguồn thông tin có độ tin cậy cao nhất vì máu hiến tặng luôn trải qua quy trình sàng lọc và định danh nghiêm ngặt bằng máy móc hiện đại.
• Giấy chứng sinh hoặc hồ sơ sinh: Tại các bệnh viện sản nhi hiện đại, trẻ sơ sinh thường được xét nghiệm nhóm máu ngay sau khi chào đời và thông tin này được ghi chép lại trong hồ sơ gốc.

Lưu ý về tính an toàn

Việc tự suy đoán nhóm máu dựa trên di truyền từ bố mẹ hoặc các mẹo dân gian là cực kỳ nguy hiểm. Trong y khoa, chỉ có kết quả xét nghiệm được thực hiện tại phòng lab mới có giá trị pháp lý và an toàn để chỉ định truyền máu hoặc can thiệp phẫu thuật.

Nhóm máu O- và O+ tuy cùng thuộc nhóm máu O nhưng có sự khác biệt rõ ràng về yếu tố Rh, khả năng truyền - nhận máu và ý nghĩa trong thai kỳ. Việc hiểu đúng về nhóm máu O- và O+ không chỉ là kiến thức cơ bản mà còn giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân, người thân và đóng góp cho cộng đồng trong các tình huống y tế khẩn cấp. Để đảm bảo an toàn, hãy chủ động xét nghiệm nhóm máu tại cơ sở y tế uy tín và lưu giữ thông tin này cẩn thận cho những lúc cần thiết nhất.