Mụn cóc sinh dục: Càng chần chừ điều trị càng khó kiểm soát

Mụn cóc sinh dục là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến, nhưng lại thường bị nhầm lẫn với các tổn thương da thông thường. Chính sự chủ quan ở giai đoạn sớm khiến nhiều người bỏ lỡ “thời điểm vàng” để kiểm soát bệnh, làm tăng nguy cơ lây lan và biến chứng về sau.

Ước tính mỗi năm có khoảng 400.000 người mắc mụn cóc sinh dục, trong đó phần lớn rơi vào nhóm tuổi cuối thiếu niên và độ tuổi 20. Đây là giai đoạn nhiều người bắt đầu có quan hệ tình dục, nhưng kiến thức phòng ngừa và nhận diện bệnh vẫn còn hạn chế. Đáng lo ngại hơn, mụn cóc sinh dục không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, tâm lý mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy lâu dài nếu không được phát hiện và xử trí đúng cách.

Trước hết, cần phân biệt rõ giữa mụn cóc sinh dục và các dạng mụn hay tổn thương da lành tính khác:

• Mụn cóc sinh dục: Thường mềm, màu hồng nhạt hoặc xám, bề mặt sần sùi như súp lơ, có thể mọc đơn lẻ hoặc thành cụm.
• Mụn trứng cá, viêm nang lông: Thường có nhân mủ, đau, dễ vỡ và hay xuất hiện ở vùng da có lông.
• U nhú da lành tính: Thường trơn láng, không lan nhanh và không liên quan đến lây nhiễm tình dục.

Nhiều người chần chừ không đi khám vì các tổn thương ban đầu thường không đau, không ngứa, dễ bị nhầm với mụn thông thường. Bên cạnh đó, vị trí nhạy cảm khiến người bệnh e ngại, xấu hổ hoặc tự điều trị tại nhà theo kinh nghiệm, trong khi lại thiếu kiến thức về bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Việc mụn cóc sinh dục thường bị nhầm với mụn da thông thường xuất phát từ việc nhiều người chưa nhận thức đây là bệnh do virus gây ra, chứ không phải tổn thương da đơn thuần.

Trên thực tế, mụn cóc sinh dục do virus HPV gây nên, trong đó phổ biến nhất là HPV tuýp 6 và 11. Theo NIH, hai chủng này liên quan đến hơn 90% trường hợp mụn cóc sinh dục. Hai tuýp này có “ái tính” đặc biệt với tế bào biểu mô ở vùng sinh dục và hậu môn. Virus HPV có thể nằm yên trong cơ thể từ 3 tuần đến 8 tháng (hoặc lâu hơn) trước khi phát tác. Trong thời gian này, người mang virus hoàn toàn không biết mình bị bệnh nhưng vẫn có khả năng lây truyền.

HPV có thể lây truyền ngay cả khi chưa xuất hiện mụn cóc nhìn thấy được. Các con đường lây truyền thường gặp bao gồm:

• Tiếp xúc da - niêm mạc khi quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng.
• Tiếp xúc trực tiếp với vùng da hoặc niêm mạc có chứa virus, dù không có tổn thương rõ ràng.
• Lây truyền giữa bạn tình trong giai đoạn người mang virus chưa có triệu chứng.

Việc sử dụng bao cao su giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, nhưng không bảo vệ tuyệt đối, do HPV vẫn có thể lây qua những vùng da không được che phủ. Các vùng như bẹn, bìu hoặc môi lớn vẫn có thể tiếp xúc và lây nhiễm virus.

Mụn cóc sinh dục không chỉ gây khó chịu về mặt thẩm mỹ mà còn tiềm ẩn nhiều ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống nếu không được theo dõi, điều trị đúng cách.

• Dễ lan rộng và tái phát nhiều lần: Các tổn thương có thể tăng nhanh về số lượng, lan sang vùng da lân cận, gây vướng víu và ảnh hưởng đến sinh hoạt cũng như quan hệ tình dục.
• Ảnh hưởng tâm lý rõ rệt: Người bệnh thường rơi vào trạng thái lo lắng, mặc cảm, tự ti, từ đó làm giảm chất lượng cuộc sống và các mối quan hệ cá nhân.
• Tăng nguy cơ viêm nhiễm: Mụn cóc dễ bị trầy xước, chảy máu khi cọ xát hoặc quan hệ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây viêm nhiễm thứ phát.
• Tiềm ẩn nguy cơ tổn thương nghiêm trọng: Ở phụ nữ, nếu đồng nhiễm thêm các chủng HPV nguy cơ cao, virus có thể liên quan đến các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung và cần được theo dõi chặt chẽ.

Vì những lý do trên, mụn cóc sinh dục không nên bị xem nhẹ, và việc thăm khám, kiểm soát sớm đóng vai trò quan trọng trong hạn chế biến chứng về lâu dài.

Hiện nay, chưa có phương pháp tiêu diệt hoàn toàn virus HPV. Việc điều trị mụn cóc sinh dục chủ yếu nhằm loại bỏ các tổn thương nhìn thấy được và giảm triệu chứng, không đồng nghĩa với việc loại trừ virus hay ngăn lây nhiễm tuyệt đối. Tỷ lệ tái phát sau điều trị có thể dao động từ 20% đến 60%. Virus HPV thường ẩn náu trong các tế bào biểu mô bình thường xung quanh nốt mụn đã cắt bỏ.

Tùy vào số lượng, kích thước và vị trí mụn cóc, bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc bôi tại chỗ theo đơn cho tổn thương nhỏ, khu trú.
• Can thiệp thủ thuật như đốt điện, áp lạnh, laser hoặc phẫu thuật khi mụn cóc lan rộng, tái phát hoặc nằm ở vị trí đặc biệt.

Cần lưu ý rằng việc loại bỏ mụn cóc không đảm bảo chấm dứt lây truyền HPV, do virus vẫn có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể. Ngoài ra, một số phương pháp điều trị có thể gây đau, ngứa, thay đổi sắc tố da hoặc để lại sẹo. Riêng mụn cóc ở lỗ niệu đạo thường được ưu tiên điều trị bằng phẫu thuật để hạn chế biến chứng lâu dài. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ để theo dõi nguy cơ tái phát.

Phòng bệnh luôn là giải pháp tối ưu hơn điều trị. Các biện pháp dưới đây được nhiều tổ chức y tế khuyến cáo nhằm giảm nguy cơ nhiễm HPV và mụn cóc sinh dục.

Tiêm vắc xin HPV đầy đủ và đúng lịch

Tiêm vắc xin HPV giúp phòng ngừa các chủng virus thường gây mụn cóc sinh dục và nhiều bệnh lý liên quan đến HPV. Việc tiêm đủ liều, đúng lịch mang lại hiệu quả bảo vệ cao, kể cả với những người đã từng quan hệ tình dục.

Hiện nay, hai loại vắc xin HPV được sử dụng phổ biến gồm Gardasil 4 và Gardasil 9. Theo phác đồ tiêm chủng tại Tiêm chủng Long Châu, hai loại vắc xin này được chỉ định cho các nhóm đối tượng sau:

• Vắc xin Gardasil 4: Chỉ định cho nữ giới từ 9 đến 26 tuổi;
• Vắc xin Gardasil 9: Chỉ định cho cả nam và nữ từ 9 tuổi đến dưới 46 tuổi.

Cả hai loại vắc xin này đều giúp phòng ngừa HPV tuýp 6 và 11, là hai chủng thường gặp nhất gây mụn cóc sinh dục, bên cạnh khả năng bảo vệ trước một số chủng HPV nguy cơ cao khác.

Duy trì quan hệ tình dục an toàn

Quan hệ tình dục an toàn, hạn chế số bạn tình giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với HPV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Việc trao đổi cởi mở với bạn tình về sức khỏe sinh sản cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh.

Sử dụng bao cao su đúng cách

Bao cao su giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV khi quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng bao cao su không bảo vệ tuyệt đối, do virus vẫn có thể lây qua vùng da không được che phủ.

Khám sức khỏe sinh sản định kỳ

Khám sức khỏe sinh sản định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường liên quan đến HPV, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

Dưới đây là một số thắc mắc phổ biến mà nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về mụn cóc sinh dục:

Mụn cóc sinh dục có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản không?

Mụn cóc sinh dục không trực tiếp gây vô sinh, nhưng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe sinh sản nếu gây viêm nhiễm kéo dài, đau khi quan hệ hoặc ảnh hưởng tâm lý. Ở phụ nữ, việc theo dõi cổ tử cung định kỳ là rất quan trọng để phát hiện sớm các bất thường liên quan đến HPV.

Đã từng mắc mụn cóc sinh dục có nên tiêm vắc xin HPV không?

Câu trả lời là có. Tiêm vắc xin HPV vẫn mang lại lợi ích vì giúp bảo vệ khỏi các chủng HPV khác mà cơ thể chưa nhiễm, đồng thời giảm nguy cơ tái nhiễm và biến chứng về lâu dài.

Mụn cóc sinh dục có lây khi không còn tổn thương rõ ràng không?

HPV vẫn có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể ngay cả khi mụn cóc đã biến mất. Do đó, nguy cơ lây nhiễm vẫn có thể xảy ra, dù thấp hơn. Việc duy trì quan hệ an toàn và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ là rất cần thiết.

Mụn cóc sinh dục là bệnh lý phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Nhận biết đúng, đi khám sớm và chủ động phòng ngừa sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng một cách hiệu quả.