[Hỏi đáp] Tiếp xúc gần người mắc não mô cầu thì nên làm gì tiếp theo?

Câu hỏi:

Chào bác sĩ, tôi vừa biết tin một người bạn mà tôi có gặp gỡ cách đây vài ngày đã được chẩn đoán mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu. Tôi rất lo lắng không biết mình có nguy cơ bị lây nhiễm không và cần phải làm gì ngay bây giờ để bảo vệ sức khỏe ạ? Mong bác sĩ tư vấn giúp tôi. (Chị Lan Anh, 28 tuổi, Hà Nội)

Giải đáp từ Bác sĩ:

Câu hỏi được BS. Nguyễn Thị Quỳnh - Chuyên khoa Y học dự phòng - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Y học dự phòng giải đáp.

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi. Bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, không phải mọi người từng tiếp xúc với bệnh nhân đều có nguy cơ cao mắc bệnh hoặc cần dùng thuốc dự phòng.

Việc đầu tiên bạn nên làm là liên hệ hoặc đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt nếu đã có tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm, khoảng cách và hình thức tiếp xúc để xác định bạn có thuộc nhóm cần dùng kháng sinh dự phòng hay không.

Các trường hợp có nguy cơ cao và thường được xem xét dùng kháng sinh dự phòng bao gồm:

• Người sống cùng nhà với bệnh nhân.
• Người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp hoặc dịch tiết vùng miệng họng của bệnh nhân, chẳng hạn qua hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước bọt.
• Người có tiếp xúc gần, kéo dài với bệnh nhân trong khoảng thời gian có nguy cơ lây truyền.
• Nhân viên y tế có tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp của bệnh nhân, đặc biệt khi thực hiện các thủ thuật trên đường thở mà không có biện pháp bảo hộ phù hợp.

Nếu thuộc nhóm tiếp xúc gần, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh dự phòng. Biện pháp này nhằm loại bỏ tình trạng mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng mũi họng, qua đó giảm nguy cơ phát triển thành bệnh và hạn chế lây truyền cho người khác. Kháng sinh dự phòng nên được sử dụng càng sớm càng tốt theo chỉ định của bác sĩ; không nên tự mua hoặc tự sử dụng thuốc.

Bên cạnh đó, bạn nên theo dõi sức khỏe trong 10 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng, vì thời gian ủ bệnh não mô cầu thường từ 3 - 4 ngày và có thể kéo dài đến 10 ngày. 

Các dấu hiệu cần lưu ý gồm sốt đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng, lơ mơ hoặc xuất hiện ban xuất huyết. Nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức, không chờ hết thời gian theo dõi.

Tiêm vắc xin là một biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh não mô cầu trong lâu dài đối với những người có chỉ định. Tuy nhiên, vắc xin không thay thế kháng sinh dự phòng sau phơi nhiễm. Ngay cả người đã từng tiêm vắc xin vẫn có thể cần kháng sinh dự phòng nếu thuộc nhóm tiếp xúc gần với ca bệnh.