[Hỏi đáp] Vắc xin sống và vắc xin bất hoạt khác nhau như thế nào?

Câu hỏi:

Chào bác sĩ, tôi nghe nói có hai loại vắc xin chính là vắc xin sống giảm độc lực và vắc xin bất hoạt. Xin bác sĩ giải thích giúp tôi hai loại này khác nhau như thế nào và mỗi loại dùng để phòng những bệnh gì ạ? Tôi cảm ơn. (Anh Tuấn, 35 tuổi, TP.HCM)

Giải đáp từ Bác sĩ:

Câu hỏi được BS. Đinh Việt Anh - Chuyên khoa Nhi - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng giải đáp.

Chào anh,

Vắc xin sống giảm độc lực và vắc xin bất hoạt là hai loại vắc xin chính được sử dụng để tạo miễn dịch chủ động, giúp cơ thể phòng chống các bệnh truyền nhiễm. Sự khác biệt cốt lõi giữa chúng nằm ở trạng thái của mầm bệnh (virus hoặc vi khuẩn) chứa trong vắc xin.

Để hiểu rõ hơn, anh có thể tham khảo các đặc điểm sau:

• Vắc xin sống giảm độc lực: Loại này chứa virus hoặc vi khuẩn còn sống nhưng đã được làm suy yếu đi rất nhiều trong phòng thí nghiệm. Do đó, chúng không còn khả năng gây bệnh ở người có hệ miễn dịch khỏe mạnh nhưng vẫn đủ sức để kích thích cơ thể tạo ra miễn dịch. Đáp ứng miễn dịch tạo ra thường mạnh và kéo dài, tương tự như khi mắc bệnh tự nhiên. Các vắc xin thuộc nhóm này bao gồm vắc xin - sởi quai bị - rubella (MMR), vắc xin thủy đậu, vắc xin rota và vắc xin lao (BCG), vắc xin Viêm não Nhật Bản (Imojev), vắc xin sốt xuất huyết, vắc xin sốt vàng. Tuy nhiên, vắc xin sống thường không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai hoặc người bị suy giảm miễn dịch.
• Vắc xin bất hoạt: Loại này chứa virus hoặc vi khuẩn đã bị tiêu diệt hoàn toàn bằng hóa chất, nhiệt hoặc bức xạ. Một số vắc xin bất hoạt khác chỉ chứa một phần của mầm bệnh, chẳng hạn như protein hoặc vỏ của nó. Vì mầm bệnh đã chết nên chúng không thể nhân lên và gây bệnh. Do đó, vắc xin bất hoạt an toàn cho cả những người có hệ miễn dịch yếu. Tuy nhiên, đáp ứng miễn dịch có thể không mạnh bằng vắc xin sống và thường cần tiêm nhiều liều hơn, bao gồm cả các mũi nhắc lại. Ví dụ điển hình là vắc xin cúm (dạng tiêm), vắc xin viêm gan A, vắc xin bại liệt (dạng tiêm) và vắc xin dại,...

Tóm lại, cả hai loại vắc xin đều rất quan trọng và hiệu quả trong việc phòng ngừa bệnh tật. Bác sĩ sẽ tư vấn loại vắc xin phù hợp dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm chủng của mỗi người.