Biến chứng thủy đậu: Những nguy hiểm cần biết và cách phòng ngừa

Nhiều người cho rằng thủy đậu chỉ gây ra những nốt mụn nước ngứa ngáy và sẽ tự khỏi sau vài ngày. Thực tế, nếu không được chăm sóc đúng cách, thủy đậu có thể gây ra nhiều biến chứng từ nhiễm trùng da, viêm phổi đến viêm não, nhiễm khuẩn huyết và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Thủy đậu có thể gây biến chứng không?

Có. Thủy đậu có thể gây biến chứng, mặc dù phần lớn người mắc bệnh có thể hồi phục mà không gặp vấn đề nghiêm trọng nếu được chăm sóc và theo dõi đúng cách. Bệnh do virus Varicella-zoster (VZV) gây ra, thường biểu hiện bằng sốt, mệt mỏi và các nốt phát ban dạng mụn nước trên da. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, virus có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan hoặc các tổn thương da bị bội nhiễm vi khuẩn, từ đó dẫn đến những biến chứng với mức độ khác nhau.

Các biến chứng thường gặp của bệnh thủy đậu

Thủy đậu thường diễn biến lành tính và có thể hồi phục sau một thời gian nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, virus Varicella-zoster (VZV) vẫn có thể gây ra nhiều biến chứng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người trưởng thành, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch suy yếu. Một số biến chứng chỉ ảnh hưởng tại vùng da có mụn nước, trong khi những biến chứng khác có thể tác động đến phổi, gan, hệ thần kinh hoặc toàn thân.

Nhiễm trùng da

Nhiễm trùng da là một trong những biến chứng thường gặp của thủy đậu. Các mụn nước gây ngứa khiến người bệnh dễ gãi hoặc làm vỡ tổn thương, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Vùng da tổn thương có thể đỏ, sưng, đau, chảy dịch hoặc hình thành mủ; trường hợp nặng có thể tiến triển thành viêm mô tế bào, áp xe và thậm chí nhiễm khuẩn huyết.

Viêm phổi/nhiễm trùng phổi

Viêm phổi do thủy đậu có thể xảy ra trong quá trình nhiễm VZV, với nguy cơ đáng lưu ý hơn ở người lớn. Người bệnh có thể xuất hiện ho, sốt, đau tức ngực, thở nhanh hoặc khó thở. Một số trường hợp nặng có thể bị suy hô hấp và cần được điều trị tại bệnh viện.

Viêm não

Virus VZV có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và gây viêm não hoặc viêm màng não. Đây là biến chứng nghiêm trọng, có thể biểu hiện bằng sốt cao, đau đầu, nôn ói, rối loạn ý thức, co giật, thậm chí hôn mê. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu thần kinh bất thường.

Viêm gan

Viêm gan là biến chứng ít gặp nhưng có thể xuất hiện trong những trường hợp thủy đậu nặng. Tổn thương gan đôi khi không có biểu hiện rõ ràng trên lâm sàng, vì vậy người bệnh có nguy cơ bỏ sót nếu không được theo dõi và đánh giá phù hợp.

Nhiễm khuẩn huyết

Khi các tổn thương da bị bội nhiễm, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và gây nhiễm khuẩn huyết. Đây là biến chứng nguy hiểm, có khả năng ảnh hưởng đến nhiều cơ quan và cần được điều trị y tế kịp thời.

Xuất huyết giảm tiểu cầu

Thủy đậu cũng có thể liên quan đến các biến chứng xuất huyết, trong đó có giảm tiểu cầu. Người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như chấm xuất huyết trên da, bầm tím bất thường hoặc chảy máu. Trong trường hợp nghi ngờ có biểu hiện xuất huyết, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng.

Hội chứng Reye

Hội chứng Reye là biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng, có thể gây tổn thương não và gan. Nguy cơ đặc biệt đáng lưu ý ở trẻ mắc bệnh do virus như thủy đậu khi sử dụng aspirin. Vì vậy, không nên tự ý dùng aspirin để hạ sốt cho trẻ bị thủy đậu nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Các biểu hiện như nôn ói nhiều, thay đổi ý thức, co giật hoặc hôn mê cần được cấp cứu kịp thời.

Zona thần kinh

Sau khi khỏi thủy đậu, virus VZV không hoàn toàn bị loại bỏ mà có thể tồn tại tiềm ẩn trong các hạch thần kinh. Nhiều năm sau, khi hệ miễn dịch suy yếu hoặc gặp điều kiện thuận lợi, virus có thể tái hoạt động và gây zona thần kinh. Bệnh thường gây phát ban dạng mụn nước kèm đau rát theo đường đi của dây thần kinh. Một số người có thể tiếp tục bị đau thần kinh kéo dài sau khi tổn thương da đã lành.

Những đối tượng có nguy cơ gặp biến chứng thủy đậu

Thủy đậu thường là bệnh truyền nhiễm có diễn biến tương đối nhẹ và có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn, trong đó có những biến chứng liên quan đến da, phổi, hệ thần kinh hoặc nhiễm trùng toàn thân. Việc nhận biết nhóm nguy cơ giúp người bệnh và gia đình chủ động theo dõi, chăm sóc và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế khi cần thiết.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Hệ miễn dịch của trẻ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, chưa phát triển hoàn thiện nên khả năng chống lại virus và các tác nhân gây bội nhiễm còn hạn chế. Thủy đậu ở trẻ sơ sinh, nhất là trẻ mắc bệnh trong giai đoạn rất sớm sau sinh, có thể diễn biến nặng và gây các biến chứng như nhiễm trùng da, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết hoặc tổn thương thần kinh. Vì vậy, trẻ cần được theo dõi sát khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Người trưởng thành

Mặc dù thủy đậu thường được nhắc đến như một bệnh phổ biến ở trẻ em, người lớn mắc thủy đậu có thể có nguy cơ biến chứng cao hơn, đặc biệt là viêm phổi. Các biểu hiện như ho nhiều, khó thở, đau tức ngực hoặc sốt kéo dài cần được đánh giá y tế sớm thay vì chỉ theo dõi tại nhà.

Phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu cần được đặc biệt lưu ý vì bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ mà còn có thể gây những ảnh hưởng nhất định đến thai nhi tùy thời điểm nhiễm bệnh. Một số trường hợp có thể diễn biến nặng ở người mẹ, trong đó viêm phổi do thủy đậu là biến chứng đáng quan tâm. Do đó, khi phụ nữ mang thai nghi ngờ tiếp xúc với nguồn lây hoặc xuất hiện triệu chứng thủy đậu, cần liên hệ với cơ sở y tế để được tư vấn phù hợp.

Người có hệ miễn dịch suy yếu

Những người có hệ miễn dịch suy giảm có thể khó kiểm soát sự nhân lên của virus VZV, từ đó tăng nguy cơ bệnh diễn biến nghiêm trọng hoặc kéo dài. Nhóm này có thể bao gồm người đang sử dụng một số thuốc ức chế miễn dịch hoặc mắc các tình trạng ảnh hưởng đến hệ miễn dịch. Thủy đậu ở nhóm này có thể gây tổn thương lan rộng và tăng nguy cơ biến chứng tại nhiều cơ quan.

Người chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa được tiêm vaccine

Những người chưa có miễn dịch với virus VZV có nguy cơ mắc bệnh khi tiếp xúc với nguồn lây. Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, việc mắc thủy đậu có thể dẫn đến diễn biến nặng hơn. Vì vậy, tiêm vaccine phòng thủy đậu theo khuyến cáo là một trong những biện pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan.

Nhìn chung, không phải tất cả người thuộc nhóm nguy cơ đều chắc chắn gặp biến chứng. Tuy nhiên, nếu xuất hiện sốt cao kéo dài, khó thở, đau đầu dữ dội, nôn ói nhiều, co giật, lơ mơ, chảy máu bất thường hoặc vùng mụn nước sưng đỏ, đau và có mủ, người bệnh cần được thăm khám sớm để đánh giá và xử trí kịp thời.

Tiêm vắc xin để chủ động phòng ngừa thủy đậu

Tiêm vắc xin là biện pháp chủ động và hiệu quả giúp phòng ngừa thủy đậu, đồng thời góp phần giảm nguy cơ bệnh diễn biến nặng và xuất hiện các biến chứng. Vắc xin thủy đậu chứa virus Varicella-zoster sống giảm độc lực, giúp hệ miễn dịch nhận diện và hình thành đáp ứng miễn dịch mà không gây bệnh thủy đậu điển hình. Khi cơ thể tiếp xúc với virus thật, hệ miễn dịch đã được chuẩn bị có thể phản ứng nhanh hơn, từ đó giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Vắc xin không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn khả năng nhiễm virus ở mọi người, nhưng người đã tiêm vẫn có thể được bảo vệ tốt hơn trước bệnh thủy đậu và đặc biệt là giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng hoặc gặp biến chứng.

Bên cạnh tiêm vắc xin, mỗi người vẫn nên duy trì các biện pháp hạn chế lây nhiễm như tránh tiếp xúc gần với người đang mắc thủy đậu, giữ vệ sinh cá nhân và thực hiện cách ly phù hợp khi có bệnh.

Tiêm vắc xin đúng lịch không chỉ giúp mỗi cá nhân chủ động phòng thủy đậu mà còn góp phần giảm nguồn lây, hạn chế nguy cơ bùng phát các đợt dịch và bảo vệ những người chưa thể tiêm vắc xin hoặc có nguy cơ cao gặp biến chứng. Nếu chưa rõ bản thân đã có miễn dịch với thủy đậu hay chưa, nên trao đổi với bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Hy vọng qua nội dung bài viết bạn đã có thêm thông tin về biến chứng thủy đậu. Thủy đậu thường có diễn biến thuận lợi nhưng vẫn có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu chủ quan, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, người trưởng thành, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch. Vì vậy, khi mắc bệnh, người bệnh cần chăm sóc da đúng cách, hạn chế gãi hoặc làm vỡ mụn nước và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, khó thở, đau đầu dữ dội, co giật, lơ mơ hoặc tổn thương da sưng đỏ, chảy mủ. Tiêm vắc xin thủy đậu đầy đủ, đúng lịch là một trong những biện pháp chủ động và hiệu quả giúp phòng bệnh, giảm nguy cơ biến chứng và góp phần bảo vệ cộng đồng.