Gãy dương vật là gì? Triệu chứng nhận biết và phương pháp điều trị hiệu quả

Gãy dương vật là tình trạng rách bao trắng thể hang xảy ra đột ngột khi dương vật đang trong trạng thái cương cứng, do tác động cơ học mạnh và bất ngờ. Đây không phải là gãy xương thực sự, vì dương vật không có xương, nhưng tổn thương này được gọi là "gãy" do âm thanh rách, sưng nề, đau dữ dội và mất cương tương tự như một chấn thương gãy xương. 

Gãy dương vật là một cấp cứu ngoại khoa niệu sinh dục cần được xử trí kịp thời để hạn chế nguy cơ rối loạn cương và biến dạng dương vật về sau.

Hiện tại, gãy dương vật chưa có phân loại chính thức được quốc tế công nhận rộng rãi. Tuy nhiên, một số tài liệu chuyên ngành phân chia tình trạng này dựa trên:

• Mức độ tổn thương: Rách bao trắng đơn thuần hoặc kèm tổn thương thể xốp, niệu đạo.
• Vị trí tổn thương: Một bên hoặc hai bên thể hang.
• Cơ chế gây chấn thương: Thường gặp nhất là do quan hệ tình dục sai tư thế, tiếp theo là chấn thương do tự bẻ dương vật hoặc tai nạn trong sinh hoạt.

Những dấu hiệu và triệu chứng của gãy dương vật

Gãy dương vật thường biểu hiện rõ ràng với các triệu chứng lâm sàng điển hình, giúp việc chẩn đoán ban đầu khá dễ dàng nếu khai thác bệnh sử đầy đủ. Các dấu hiệu và triệu chứng bao gồm:

• Âm thanh "rắc" hoặc "bốp": Thường xảy ra ngay thời điểm tổn thương, được bệnh nhân mô tả như tiếng gãy của một que gỗ nhỏ.
• Đau dữ dội: Xuất hiện tức thì sau chấn thương, thường là cảm giác đau nhói, lan tỏa.
• Mất cương đột ngột: Dương vật đang cương lập tức trở nên mềm nhũn.
• Sưng nề và bầm tím nhanh chóng: Dương vật phồng to, bầm tím lan rộng (thường gọi là "dương vật hình cà tím") do máu tụ dưới da.
• Cong vẹo bất thường: Dương vật có thể cong lệch rõ ràng về phía đối diện với vị trí rách bao trắng.
• Chảy máu niệu đạo hoặc tiểu ra máu: Trong trường hợp tổn thương niệu đạo phối hợp.
• Tiểu khó hoặc bí tiểu: Nếu có tổn thương niệu đạo kèm theo.

Biến chứng có thể gặp khi mắc phải gãy dương vật

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, gãy dương vật có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến chức năng sinh lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các biến chứng thường gặp bao gồm:

• Rối loạn cương dương: Là biến chứng phổ biến nhất, xảy ra do tổn thương thể hang và mô sẹo hình thành sau chấn thương, làm cản trở khả năng cương cứng bình thường.
• Cong vẹo dương vật khi cương: Do sẹo xơ co kéo tại vị trí tổn thương, khiến dương vật cong lệch mất thẩm mỹ và gây khó khăn trong quan hệ tình dục.
• Xơ hóa thể hang: Là hiện tượng mô sẹo lan rộng, làm giảm tính đàn hồi và khả năng giãn nở của thể hang.
• Hẹp niệu đạo hoặc rò niệu đạo: Có thể xảy ra nếu chấn thương đi kèm với tổn thương niệu đạo mà không được xử trí đúng cách.
• Đau khi cương: Một số bệnh nhân có cảm giác đau hoặc khó chịu kéo dài khi dương vật cương trở lại.
• Nhiễm trùng: Đặc biệt nếu can thiệp muộn hoặc chăm sóc hậu phẫu không đảm bảo vô khuẩn.

Các biến chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn gây tổn thương tâm lý, làm giảm chất lượng cuộc sống và khả năng sinh hoạt tình dục của người bệnh. Vì vậy, gãy dương vật cần được coi là một cấp cứu ngoại khoa và xử lý sớm bằng phẫu thuật là lựa chọn ưu tiên để hạn chế tối đa các biến chứng về sau.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Gãy dương vật là một tình trạng cấp cứu y khoa, do đó người bệnh cần gặp bác sĩ ngay lập tức khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ sau:

• Nghe thấy tiếng "rắc" hoặc "bốp" khi dương vật đang cương cứng.
• Cảm thấy đau dữ dội, đột ngột tại dương vật sau chấn thương.
• Dương vật mất cương ngay lập tức và trở nên mềm nhũn.
• Xuất hiện sưng nề, bầm tím lan rộng quanh dương vật và vùng bìu.
• Dương vật bị cong lệch bất thường.
• Có dấu hiệu tiểu ra máu, chảy máu ở lỗ niệu đạo, tiểu khó hoặc bí tiểu.

Ngay cả khi triệu chứng không rõ ràng hoặc mức độ tổn thương nhẹ, vẫn nên được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa niệu để loại trừ gãy dương vật hoặc các chấn thương khác có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh dục. Việc chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị có thể dẫn đến biến chứng lâu dài, khó phục hồi.

Gãy dương vật xảy ra khi dương vật đang ở trạng thái cương cứng bị tác động lực mạnh, đột ngột, vượt quá khả năng đàn hồi của bao trắng thể hang. Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Quan hệ tình dục sai tư thế: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Tư thế “nữ ở trên” hoặc những tư thế có biên độ chuyển động mạnh dễ làm dương vật trượt khỏi âm đạo và va đập vào vùng mu hoặc đáy chậu, gây tổn thương.
• Tự bẻ dương vật khi đang cương: Một số nam giới có thói quen này để làm giảm cương, đặc biệt trong trường hợp cương đau kéo dài (priapism), nhưng hành động này có thể gây rách bao trắng.
• Chấn thương khi ngủ: Cương dương vật sinh lý trong khi ngủ có thể dẫn đến chấn thương nếu bệnh nhân trở mình hoặc nằm sấp đè lên dương vật.
• Tai nạn trong sinh hoạt hoặc thể thao: Va đập trực tiếp vào vùng sinh dục trong khi dương vật đang cương cũng có thể gây gãy.
• Chấn thương do dụng cụ hỗ trợ tình dục: Một số thiết bị không phù hợp hoặc sử dụng sai cách có thể gây tổn thương thể hang.

Nhìn chung, bất kỳ tình huống nào làm dương vật cương cứng bị gập hoặc uốn cong một cách đột ngột đều có nguy cơ gây gãy dương vật. Do đó, việc quan hệ tình dục an toàn, tránh các động tác quá mạnh và không nên tác động lực cơ học lên dương vật khi đang cương là các biện pháp phòng ngừa quan trọng.

Những ai có nguy cơ mắc phải gãy dương vật?

Gãy dương vật có thể xảy ra ở bất kỳ nam giới nào trong độ tuổi sinh hoạt tình dục, tuy nhiên thường gặp nhất ở độ tuổi từ 20 đến 40, khi nhu cầu và tần suất quan hệ cao hơn. Những người có thói quen quan hệ mạnh, tư thế không an toàn hoặc bẻ dương vật khi cương có nguy cơ cao hơn.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải gãy dương vật

Một số yếu tố có thể làm tăng khả năng bị gãy dương vật, bao gồm:

• Quan hệ tình dục quá mạnh hoặc sai tư thế: Đặc biệt là các tư thế dễ khiến dương vật trượt ra và va chạm mạnh, như tư thế nữ ở trên hoặc quan hệ từ phía sau.
• Tần suất quan hệ cao hoặc thời gian kéo dài: Làm tăng nguy cơ mất kiểm soát động tác, dẫn đến chấn thương.
• Thủ dâm thô bạo hoặc dùng lực mạnh khi dương vật đang cương.
• Thói quen bẻ dương vật khi đang cương: Một số người thực hiện để giảm cảm giác căng tức hoặc vì thói quen cá nhân.
• Rối loạn cương dương điều trị bằng thuốc: Một số trường hợp dùng thuốc gây cương kéo dài (như prostaglandin tiêm vào thể hang) có thể làm dương vật dễ bị tổn thương khi có va chạm.
• Say rượu hoặc sử dụng chất kích thích: Làm giảm khả năng kiểm soát hành vi và cảm giác đau, dẫn đến chấn thương mà không kịp phản xạ.
• Quan hệ trong điều kiện không thuận lợi: Như ở nơi chật hẹp, thiếu ánh sáng, hoặc trên bề mặt không bằng phẳng.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán gãy dương vật

Chẩn đoán gãy dương vật chủ yếu dựa vào khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng, tuy nhiên trong một số trường hợp cần thiết, các phương tiện cận lâm sàng sẽ được chỉ định để xác định chính xác vị trí, mức độ tổn thương và loại trừ các tổn thương phối hợp như rách niệu đạo. Dưới đây là các phương pháp thường được sử dụng trong thực hành lâm sàng:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử với các dấu hiệu đặc trưng như âm thanh “rắc” khi chấn thương xảy ra, cảm giác đau dữ dội, dương vật mềm đột ngột và mất cương. Khám thực thể thường ghi nhận dương vật sưng nề, bầm tím lan rộng quanh trục dương vật hoặc bìu, đôi khi cong vẹo bất thường. Chẩn đoán lâm sàng có thể đủ rõ ràng trong đa số trường hợp điển hình.
• Siêu âm dương vật: Đây là phương pháp hình ảnh đơn giản, dễ tiếp cận và không xâm lấn, thường được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán. Siêu âm có thể giúp xác định vị trí rách bao trắng, sự hiện diện của máu tụ trong thể hang và đánh giá tình trạng tưới máu mô. Tuy nhiên, độ chính xác phụ thuộc nhiều vào chất lượng máy và kinh nghiệm của bác sĩ thực hiện, đặc biệt khi tổn thương ở vị trí sâu hoặc lan rộng.
• Cộng hưởng từ (MRI): Trong những trường hợp chẩn đoán còn nghi ngờ hoặc cần đánh giá chi tiết giải phẫu tổn thương, MRI có thể được chỉ định. Phương pháp này cho hình ảnh rõ nét về cấu trúc thể hang, bao trắng và mô mềm xung quanh, cho phép xác định chính xác vị trí và kích thước tổn thương. Tuy nhiên, do chi phí cao và thời gian thực hiện kéo dài, MRI không thường được áp dụng rộng rãi trong cấp cứu.
• Niệu đạo đồ: Phương pháp này được chỉ định khi có nghi ngờ tổn thương niệu đạo kèm theo, chẳng hạn khi bệnh nhân có dấu hiệu chảy máu ở lỗ tiểu, tiểu khó hoặc bí tiểu sau chấn thương. Bác sĩ sẽ bơm thuốc cản quang vào niệu đạo và chụp X-quang để kiểm tra sự rò rỉ của chất cản quang, qua đó phát hiện vị trí và mức độ rách niệu đạo nếu có.
• Nội soi niệu đạo: Trong một số trường hợp đặc biệt, nội soi niệu đạo có thể được sử dụng để quan sát trực tiếp lòng niệu đạo nhằm phát hiện tổn thương không được thấy rõ trên hình ảnh học. Phương pháp này thường được chỉ định khi nghi ngờ tổn thương niệu đạo nhưng các phương tiện khác chưa đủ chẩn đoán rõ ràng hoặc khi cần kết hợp đánh giá trước mổ.

Phương pháp điều trị gãy dương vật hiệu quả

Gãy dương vật là một cấp cứu ngoại khoa, trong đó phẫu thuật kịp thời là phương pháp điều trị được khuyến cáo hàng đầu và mang lại hiệu quả cao nhất. Điều trị nội khoa đơn thuần hiếm khi được áp dụng do nguy cơ biến chứng cao. Việc xử trí đúng cách và trong thời gian sớm có thể giúp phục hồi hoàn toàn chức năng sinh lý và hình thể dương vật. Dưới đây là các phương pháp điều trị chính:

• Điều trị phẫu thuật: Phẫu thuật là phương pháp hiệu quả và được khuyến cáo trong hầu hết các trường hợp gãy dương vật. Bác sĩ sẽ rạch da để tiếp cận vùng tổn thương, lấy máu tụ, xác định và khâu phục hồi vết rách của bao trắng thể hang bằng chỉ tan. Nếu có tổn thương niệu đạo kèm theo, niệu đạo cũng sẽ được khâu phục hồi trong cùng cuộc mổ. Thời gian lý tưởng để phẫu thuật là trong vòng 24 giờ kể từ khi chấn thương xảy ra. Phẫu thuật sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng như cong dương vật, rối loạn cương hoặc xơ hóa mô hang.
• Điều trị bảo tồn: Một số ít trường hợp được chỉ định điều trị bảo tồn không phẫu thuật, thường là khi tổn thương nhỏ, không có tụ máu lan rộng, không cong vẹo rõ rệt, và không có dấu hiệu tổn thương niệu đạo. Phương pháp này bao gồm nghỉ ngơi tuyệt đối, chườm lạnh, dùng thuốc giảm đau, kháng viêm và thuốc ức chế cương. Tuy nhiên, tỷ lệ biến chứng cao hơn so với phẫu thuật nên hiện nay ít được lựa chọn.
• Theo dõi và chăm sóc hậu phẫu: Sau mổ, bệnh nhân cần được theo dõi sát tình trạng vết thương, sử dụng thuốc chống cương để tránh làm căng vết khâu trong giai đoạn đầu. Kiêng quan hệ tình dục ít nhất 4 - 6 tuần. Việc tái khám định kỳ để đánh giá chức năng cương và hình thể dương vật là cần thiết, nhằm phát hiện sớm biến chứng và can thiệp kịp thời nếu cần.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của gãy dương vật

Chế độ sinh hoạt:

• Nghỉ ngơi hợp lý: Tránh vận động mạnh, leo trèo hoặc chơi thể thao trong vòng vài tuần đầu sau điều trị để tránh làm ảnh hưởng đến vùng tổn thương.
• Kiêng quan hệ tình dục hoàn toàn trong ít nhất 4 - 6 tuần hoặc theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo vết khâu hồi phục hoàn toàn.
• Kiểm soát hiện tượng cương đêm: Có thể sử dụng thuốc ức chế cương dương theo chỉ định nhằm tránh làm căng kéo vết mổ trong giai đoạn đầu.
• Mặc đồ lót nâng đỡ nhẹ nhàng, tránh mặc quần bó sát gây chèn ép vùng sinh dục.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau kéo dài, cong vẹo khi cương, rối loạn tiểu tiện hoặc tụ máu lan rộng. Cần tái khám ngay khi có biểu hiện.

Chế độ dinh dưỡng: 

• Bổ sung protein và kẽm: Đây là hai thành phần quan trọng giúp tái tạo mô và làm lành vết thương, có nhiều trong thịt nạc, trứng, sữa, cá, hải sản.
• Ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi: Cung cấp vitamin A, C, E giúp chống viêm, tăng sức đề kháng và hỗ trợ phục hồi mô.
• Uống đủ nước mỗi ngày để duy trì tuần hoàn tốt và hỗ trợ thải độc.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá và chất kích thích vì các yếu tố này làm giảm lưu lượng máu đến thể hang, ảnh hưởng đến khả năng hồi phục và chức năng cương dương.
• Tránh các thực phẩm cay nóng, dầu mỡ quá mức trong giai đoạn đầu vì có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm hoặc gây rối loạn tiêu hóa trong quá trình dùng thuốc.

Phương pháp phòng ngừa gãy dương vật hiệu quả

Gãy dương vật là một chấn thương hoàn toàn có thể phòng tránh nếu nam giới hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và chủ động thực hiện những biện pháp bảo vệ phù hợp trong sinh hoạt hàng ngày và đời sống tình dục. Dưới đây là những phương pháp phòng ngừa hiệu quả:

• Quan hệ tình dục an toàn và đúng tư thế: Lựa chọn tư thế quan hệ phù hợp, tránh các tư thế có nguy cơ cao như “nữ ở trên” hoặc tư thế gây cong gập dương vật đột ngột. Cần giao tiếp rõ ràng với bạn tình để kiểm soát lực và hướng chuyển động, đặc biệt trong lúc dương vật đang cương tối đa.
• Tránh các hành vi gây áp lực cơ học lên dương vật khi cương: Không nên cố tình bẻ dương vật để làm giảm cương, một thói quen nguy hiểm có thể gây rách bao trắng thể hang. Cũng không nên nằm sấp, xoay người đột ngột hoặc mặc quần chật trong lúc đang cương cứng.
• Hạn chế quan hệ hoặc thủ dâm khi say rượu, dùng chất kích thích: Chất kích thích làm giảm khả năng kiểm soát hành vi và phản xạ đau, làm tăng nguy cơ chấn thương trong lúc quan hệ mà người bệnh không nhận ra kịp thời.
• Điều trị sớm các rối loạn cương dương: Nam giới dùng thuốc hỗ trợ cương (như prostaglandin hoặc thuốc nhóm PDE5) cần được theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa. Việc cương kéo dài không kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ chấn thương dương vật khi có va chạm.
• Giáo dục tình dục đúng cách: Việc trang bị kiến thức cho thanh thiếu niên và người trưởng thành về cấu trúc, chức năng sinh lý dương vật và cách quan hệ an toàn là bước nền quan trọng để phòng ngừa chấn thương không mong muốn.