Câu hỏi:
Chào bác sĩ, tôi năm nay 62 tuổi, có tiền sử bệnh tiểu đường nên đang tìm hiểu để tiêm phòng phế cầu. Tôi thấy có loại vắc xin phế cầu 23 phòng được nhiều chủng nhất, vậy có phải loại này là tốt nhất và bảo vệ toàn diện nhất cho người cao tuổi như tôi không? Tôi nên chọn loại nào để đạt hiệu quả phòng bệnh cao nhất? (Anh Minh, 62 tuổi, Hà Nội)
Giải đáp từ Bác sĩ:
Câu hỏi được BS. Nguyễn Hà Nhi - Chuyên khoa Dinh dưỡng - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Dinh dưỡng học giải đáp.
Chào anh Minh, số lượng chủng được bao phủ không phải là tiêu chí duy nhất để đánh giá chất lượng vắc xin, do đó anh không nên chỉ dựa vào con số này để lựa chọn loại vắc xin phù hợp. Việc lựa chọn vắc xin cho anh cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, bệnh lý tiểu đường và hướng dẫn tiêm chủng hiện hành.
Vắc xin phế cầu 23 (PPSV23) chứa kháng nguyên từ 23 type phế cầu. Loại này giúp giảm nguy cơ mắc bệnh xâm lấn do phế cầu (IPD), với hiệu quả chung từ 60% đến 70% đối với các chủng có trong vắc xin. Tuy nhiên, hiệu quả của PPSV23 có thể giảm hơn ở những người bị suy giảm miễn dịch.
Điểm khác biệt chính nằm ở công nghệ sản xuất và cách cơ thể phản ứng. PPSV23 tạo ra đáp ứng miễn dịch không phụ thuộc tế bào T và kích thích tế bào B phản ứng tức thì. Cách này không tạo ra được các tế bào B nhớ đặc hiệu cho từng chủng phế cầu. Ngược lại, các vắc xin phế cầu cộng hợp (PCV) tạo đáp ứng phụ thuộc tế bào T, giúp tăng cường phản ứng của tế bào B và tạo ra tế bào B nhớ.
Vì lý do này, các nghiên cứu cho thấy hiệu quả của vắc xin cộng hợp như PCV13 đối với bệnh xâm lấn ở người trên 65 tuổi đạt khoảng 75%. Trong khi đó, một nghiên cứu tại Nhật Bản ghi nhận hiệu quả của PPSV23 đối với bệnh xâm lấn ở người trên 50 tuổi là 54%. Một nghiên cứu khác tại Đan Mạch cho thấy hiệu quả của PPSV23 đối với mọi type IPD chỉ khoảng 32%.
Anh 62 tuổi và có bệnh lý tiểu đường, đây là nhóm đối tượng cần được bảo vệ trước phế cầu. Hiện nay, các hướng dẫn khuyến cáo nhiều phương án phối hợp để tối ưu hóa bảo vệ. Ví dụ, anh có thể tiêm PCV20 hoặc PCV21, hoặc tiêm PCV15 trước rồi sau đó tiêm PPSV23 sau khoảng 1 năm. Việc kết hợp này giúp anh vừa có được khả năng ghi nhớ miễn dịch từ vắc xin cộng hợp, vừa mở rộng phạm vi bảo vệ từ vắc xin 23 chủng.
Anh không nên tự ý lựa chọn chỉ một loại vắc xin, vì mỗi loại thường có những ưu điểm riêng về khả năng tạo đáp ứng miễn dịch và phạm vi bao phủ. Tại Việt Nam, danh mục các vắc xin được cấp phép có thể thay đổi theo từng thời điểm. Anh cần bác sĩ xem xét cụ thể tình trạng bệnh tiểu đường và lịch sử sức khỏe để chỉ định loại vắc xin cũng như lịch tiêm phù hợp nhất.
Nếu anh muốn bác sĩ xây dựng lịch tiêm chi tiết cho tình trạng bệnh lý của mình, anh có thể gửi yêu cầu tư vấn.
Số lượng chủng bao phủ không phải tiêu chí duy nhất để đánh giá vắc xin tốt nhất. Việc lựa chọn cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, bệnh lý và hướng dẫn tiêm chủng hiện hành.
:format(webp)/hoi_dap_bac_si_co_can_kieng_an_hoac_kieng_tam_sau_khi_tiem_vac_xin_bach_hau_ho_ga_uon_van_khong_684939de2a.png)
:format(webp)/hoi_dap_bac_si_sau_tiem_vac_xin_bach_hau_ho_ga_uon_van_bi_dau_sung_tai_cho_tiem_co_binh_thuong_khong_49b622b88f.png)
:format(webp)/hoi_dap_bac_si_nguoi_dang_dung_thuoc_dieu_tri_co_tiem_vac_xin_bach_hau_ho_ga_uon_van_duoc_khong_185a0625b1.png)
:format(webp)/hoi_dap_bac_si_nguoi_co_tien_su_di_ung_co_can_kham_sang_loc_ky_hon_truoc_khi_tiem_bach_hau_ho_ga_uon_van_khong_3ebd062e7e.png)
:format(webp)/hoi_dap_bac_si_toi_khong_nho_da_tiem_bach_hau_ho_ga_uon_van_hay_chua_thi_co_nen_tiem_lai_khong_83b42ea944.png)